nieuws

The Economist: ‘De bouw is de minst efficiënte industrie ter wereld’

bouwbreed 7408

The Economist: ‘De bouw is de minst efficiënte industrie ter wereld’

Het weekblad The Economist neemt deze week de bouw onder de loep. Het wordt een grote afrekening. De bouw blijft op alle fronten achter: geen innovatie, geen productiviteitsstijging en veel te veel fouten, vertragingen en meerkosten. Lees en huiver.

Meer dan 90% van alle bouwprojecten loopt vertraging op, zegt professor Bent Flyvbjerg van Oxford University tegen het prestigieuze weekblad. Als extreme voorbeelden worden het Berlijnse Brandenburg-vliegveld opgevoerd en het hoofdkwartier van Apple. De eerste werd zes keer zo duur als gebudgetteerd en 66.500 bouwfouten moesten worden hersteld. En – ook niet onbelangrijk – het vliegveld is nog altijd niet open en niemand durft te zeggen wanneer dat wel gebeurt. Het hoofdkantoor van Apple ging ook twee jaar te laat open en koste 2 miljard dollar meer dan begroot. Onlangs kwamen de Britse architecten met een onderzoek waaruit blijkt dat 60% van hun projecten te laat worden opgeleverd.

In de VS is de productiviteit van de bouw sinds de jaren ’60 zelfs met de helft teruggelopen

Volgens McKinsey is de bouw in de laatste 20 jaar de industrie met de laagste productiviteitsstijgingen ter wereld. Zelfs landen als Duitsland en Japan, toch kampioenen wat productiviteitsontwikkeling betreft, laten geen stijgingen zien als het op bouwproductiviteit aankomt. In Frankrijk en Italië is de productiviteit in de bouw in de laatste 20 jaar met een zesde gedaald. In de VS is de productiviteit van de bouw sinds de jaren ’60 zelfs met de helft teruggelopen.

‘De industrie heeft door schade en schande geleerd dat het voorbereid moet zijn op de volgende crisis’

Volgens The Economist zijn twee ontwikkelingen schuldig aan deze negatieve trend. De bouw wordt steeds minder kapitaalsintensief. In veel landen is het nog altijd lucratiever om goedkope arbeid in te voeren, dan te investeren in technologie en machines. Tegelijkertijd is de marktvraag naar bouwactiviteiten nogal volatiel. “De industrie heeft door schade en schande geleerd dat ze voorbereid moeten zijn op de volgende crisis”, zegt consultant Luc Luyten van Bain & Company. Dure investeringen in technologie breken bouwers op als de markt terugloopt, is de algemene opvatting. Vaklui daarentegen kunnen gewoon ontslagen worden als het tegenzit, schrijft The Economist.

Bouwers beginnen bij elk nieuw project gewoon weer bij nul

Ander groot probleem is dat de bouw grotendeels faalt om te consolideren. Efficiënte bedrijven zouden in theorie de achterblijvers moeten opeten of van de markt drukken. En dat zou grotere en meer productieve bedrijven moeten opleveren. Luyten zegt daarover: “De bouw lijkt een industrie die de wetten van Adam Smith negeert”. Dat komt vooral omdat de wijze waarop gebouwd wordt of moet worden nogal verschilt per land, maar soms ook nog binnen deelgebieden varieert. Dat maakt het lastig om schaalvoordelen te behalen. De meeste projecten hebben de neiging om op maat gemaakt te worden, met alle gevaren en kosten van dien. Bouwers beginnen bij elk nieuw project gewoon weer bij nul, concludeert het blad kritisch.

In Europa zijn er 3,3 miljoen bouwbedrijven met een gemiddeld aantal van 4 werknemers

In de VS zijn er 730.000 bouwbedrijven en aannemers. Met een gemiddeld aantal werknemers van 10. Slechts 5% van de Amerikaanse vaklui werken voor bouwbedrijven met meer dan 10.000 werknemers. In andere sectoren is dat aandeel veel hoger. In Europa zijn er 3,3 miljoen bouwbedrijven en die hebben  gemiddeld slechts 4 werknemers. De concurrentie is fors en de winstmarges lager dan in welke industrie dan ook. Alleen retail doet het op sommige plekken nog slechter qua marge, maar daar ligt de omzet vaak veel hoger.

Fragmentatie zorgt voor veel problemen. Lage marges maken investeringen nog onwaarschijnlijker. Sommige projecten tellen meerdere aannemers die er allemaal op uit zijn om hun winst te maximaliseren en niet gericht zijn op samenwerking om de kosten te beheersen, aldus Thijs Asselbergs van de TU Delft in The Economist.

‘Terwijl de rest van de wereld aan de iPhone is, gebruikt de bouw nog de walkman’

Het blad: “Het resultaat is een industrie die de prijzen voor klanten verhoogt en de middelen negeert die productiviteitsstijging zouden opleveren”. Architect Ben van Berkel doet in het stuk ook een duit in het zakje: “Terwijl de rest van de wereld aan de iPhone is, gebruikt de bouw nog de walkman”.

De wijze waarop een betonnen torenflat nu wordt gebouwd is niet veel anders dan in de jaren ’60, aldus het blad.

BoKlok laat weten dat het twee keer zo snel bouwt als de reguliere bouw

Waar ligt dan de oplossing? In BIM, bijvoorbeeld. Architecten gebruiken het al, maar meer bouwers zouden dat ook moeten doen. Verder: op afstand bestuurbare kranen en zelfrijdende graafmachines. En dan natuurlijk massa productie. Modulair bouwen staat nog in de kinderschoenen, maar BoKlok, een bouw spin-off van Ikea, doet maar een vijfde van de constructie op de bouwplaats, de rest gebeurt in de fabriek. Dat betekent standaardisatie tegen lagere kosten. BoKlok laat weten dat het twee keer zo snel bouwt als de reguliere bouw. De trend is hier dat één partij alle stadia in het bouwproces voor zijn rekening neemt en niet langer vertrouwt op een reeks van onderaannemers.

In China zet een bouwer een 57-verdiepingen tellend gebouw neer in 19 dagen

China is ook snel aan het leren, waarschuwt The Economist. Door de tekorten aan vaklui is men daar aan het experimenteren met robotisering. Modulair bouwen wordt daar zichtbaar door een bedrijf dat een 57-verdiepingen tellend gebouw neerzet in 19 dagen.

De percepties in de bouw veranderen te langzaam

Volop bedreigingen, weinig vernieuwingen, dat is het verhaal van de bouw, aldus het blad. De ontwikkelingen die andere industrieën hervormd hebben (zoals massaproductie en projectmanagement software) worden in de bouw genegeerd. De percepties in de bouw veranderen te langzaam, zo concludeert The Economist. De overheid als belangrijke opdrachtgever zou meer standaardisatie moeten eisen, zo meent het blad.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels