nieuws

‘Kwartiermakers en ambtenaren saboteerden wet privaat bouwtoezicht’

bouwbreed 8367

‘Kwartiermakers en ambtenaren saboteerden wet privaat bouwtoezicht’

De drie adviseurs die minister Blok inschakelde om de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen vorm te geven, frustreerden het democratische wetgevingsproces, hebben zelf belang bij privatisering van het bouwtoezicht en hielpen de kritische PvdA bewust op afstand. Dat zeggen meerdere bronnen tegen Cobouw onder wie PvdA’er Albert de Vries.

De Wet kwaliteitsborging voor het bouwen strandde begin deze maand in de Eerste Kamer na forse kritiek op het wetsvoorstel. De wet hinkt volgens bouwadvocaten, wethouders en wetgevingsdeskundigen op twee gedachten. Zij waarschuwen voor grote problemen in de praktijk.

De forse kritiek heeft alles te maken met wijzigingen (stevigere rol gemeente, waarschuwingsplicht, indienen risicoanalyse bij gemeente, dossier aan het eind) die de PvdA op het allerlaatste moment in de toch al omstreden wet wist te krijgen.

De drie kwartiermakers: Gertjan van Leeuwen, Hajé van Egmond en Harry Nieman.

De drie kwartiermakers: Gertjan van Leeuwen, Hajé van Egmond en Harry Nieman.

Niemand weet namelijk hoe ze in de praktijk gaan werken: de wet, de uitleg van de minister en de toelichting van PvdA’er Albert de Vries staan haaks op elkaar.

Waardeloze wetswijzigingen

Kamerlid Albert de Vries spreekt er schande van en stelt dat ambtenaren en drie kwartiermakers (Hajé van Egmond, Harry Nieman, Gert-Jan van Leeuwen) bewust zijn bedoelingen om zeep hielpen. Wetgevingsdeskundigen bevestigen dat de PvdA aan het kortste eind trekt, als de wet onveranderd blijft.

“Met de amendementen dacht de PvdA de rol van de gemeente toch nog wat te versterken. Quod non”, duidt een wetgevingspecialist. Een andere bouwregeldeskundige bevestigt dat. “Waardeloos? Dat heb ik meerdere mensen horen zeggen.”

Trein die doordenderde

De kwartiermakers erkennen dat zij de wetswijzigingen van de PvdA nooit hebben zien zitten, omdat die “de uitvoerbaarheid van de wet onderuit halen”. Ze weerspreken dat ze het wetgevingsproces bewust saboteerden.

“Wij adviseren het ministerie en nemen zelf geen besluiten. En bij de uitwerking van de wetswijzigingen hebben wij ons gebaseerd op de uitleg die de ministers (Blok en Plasterk) daaraan gaven.”

De beschuldigingen van PvdA’er Albert de Vries staan niet op zich. Meerdere ooggetuigen van het wetgevingsproces vergelijken het werk van ambtenaren en kwartiermakers met een “rijdende trein die doordenderde”.

“Bij Binnenlandse Zaken hebben ze een bord voor hun kop en willen ze scoren met wetten er doorheen jagen. Ze hebben veel te weinig afstand en zitten er heel persoonlijk in. Letterlijk is mij verteld hoe trots ze waren dat ze er zoveel, ondanks zoveel weerstand, doorheen hebben kunnen drukken”, duidt een wetgevingsspecialist die het proces al jaren op de voet volgt.

Flikken Maastricht

André Thomsen, wetenschapper woningbouw aan de TU Delft en boegbeeld voor huurders vergelijkt het departement van Binnenlandse Zaken (BZK) met de televisieserie Flikken Maastricht.

“Een heel groot politiebureau waar je altijd maar een paar mensen ziet. Dat noodzaakt tot het inhuren van hulptroepen van buiten. Daar is het absoluut niet goed gegaan. Een rare manier van publiek private samenwerking. SIBK en BZK kan ik nauwelijks nog uit elkaar houden.”

SIBK staat voor de Stichting Instituut Bouwkwaliteit en is opgericht door de drie kwartiermakers die de minister voor Wonen sinds eind 2013 inhuurt om de wet kwaliteitsborging voor het bouwen in goede banen te leiden.

De drie moesten voor “draagvlak” zorgen, maar maakten er volgens betrokkenen juist een potje van. “Minister Blok heeft weleens gezegd dat dit wetgevingsproces zich laat kenmerken door hysterische lobbyisten. Maar, ik denk eerlijk gezegd dat heel veel weerstand in de sector is ontstaan door de werkwijze van kwartiermakers en ambtenaren”, typeert een goed ingevoerde bron.

PvdA’er Albert de Vries omringd door Kamerleden en Plasterk

Belangenverstrengeling

PvdA’er De Vries benadrukt dat de nieuwe wet de macht van marktpartijen aanzienlijk vergoot. “Het is schandalig dat er zo openlijk sprake is van dubbele petten en belangenverstrengeling. Die wereld heeft er belang bij dat gemeenten in hun hok blijven en wil dat er zoveel mogelijk werk komt tegen een zo gunstig mogelijk tarief voor de private kwaliteitsborgers.”

Een andere betrokkene die geregeld op het ministerie van Binnenlandse Zaken te vinden is, vult aan dat alles wat om het ministerie hangt als zzp’er de komende jaren zijn inkomen moet vergaren met deze wet.

“Zij weten echt wel wat er mis is, maar het interesseert ze weinig. Mij is ook letterlijk gezegd dat ik niet zo moeilijk moest doen omdat ik veel geld zou gaan verdienen met die nieuwe wet. Maar ik ben daar niet afhankelijk van.”

Honderden cursussen

Uit verschillende bronnen blijkt dat het implementatieplan, dat uit allerlei cursussen en opleidingen bestaat, al ver voor de wet in de Tweede Kamer werd behandeld, in de steigers stond.

“Als de Eerste Kamer had ingestemd met deze wet, zouden er honderden cursussen moeten worden gegeven, kwaliteitsborgers moeten worden opgeleid en regelgevende kaders worden opgesteld. En er zou geld vrijkomen voor de Toelatingsorganisatie”, licht een omstaander toe.

Fles wijn

In reactie op Kamervragen schreef minister Blok in 2014 dat de kwartiermakers al hun belangen in de bouw hadden afgestoten. Hajé van Egmond heeft echter nog altijd een adviesbureau in de bouw: Geregeld bv.

Harry Nieman heeft op zijn beurt nog steeds aandelen in Nieman Raadgevende Ingenieurs, dat hij in 2013 verkocht. Nieman: “Dat gaat om elf procent van de aandelen. Maar bij de verkoop eiste de bank een risicodragende inleg. Die elf procent moet je dus zien als lening. Het gaat om een bedrag van 100.000 euro dat eind dit jaar vrijkomt als ik mijn pensioengerechtigde leeftijd bereik. Ik profiteer dus niet van eventuele winst door deze wet. De lezingen die ik gaf, deed ik als kwartiermaker. Daar hield ik hooguit een fles wijn aan over.”

Een van de andere kwartiermakers is zich ook van geen kwaad bewust. “Ik moet er toch iets naast doen. Kwartiermaker is maar een parttimebaan.”  Het drietal benadrukt verder dat twee van de drie kwartiermakers binnenkort met pensioen gaan.

Ministers houden kaken stijf op elkaar

Het ministerie van Binnenlandse Zaken gaat niet op in vragen van Cobouw. Wel benadrukt het dat de wet door een ruime meerderheid in de Tweede Kamer is aangenomen. Over de hoogte van de afgegeven subsidie aan de Stichting Instituut Bouwkwaliteit laat het ministerie zich niet uit. Zes ambtenaren werken volgens het ministerie aan het wetsvoorstel. Drie daarvan fulltime. Minister Plasterk en Blok wilden niet meedoen aan de reconstructie.

Om te voorkomen dat de Eerste Kamer het wetsvoorstel begin deze maand zou wegstemmen, (hele traject moet dan opnieuw, kost jaren tijd) heeft het huidige kabinet de Eerste Kamer verzocht om de stemming uit te stellen. De senaat ging daar in mee. Wat er nu gaat gebeuren is onduidelijk. Meerdere Haagse bronnen verwachten dat het wetsvoorstel in elk geval blijft liggen tot er een nieuw kabinet komt.

Niet te temmen prijsopdrijving

In dat kabinet komt de PvdA niet te zitten. PvdA’er Albert de Vries is mede daarom niet gerust op een goede afloop. Zorgen maakt hij zich ook over de kosten van het systeem. “Rechtse partijen hadden het vooral over lagere leges, maar een veel groter gevaar is de vrijbrief voor kwaliteitsborgers om zelf de tarieven te bepalen en controles uit te breiden en op te rekken. Dat kan om een veelvoud van de leges gaan.”De aanleg van de Buitenring Parkstad Limburg gaat zeker 93 miljoen euro meer kosten.

Uit een verslag van een vergadering van het zogeheten Platform Stuurgroep Stelselwijziging blijkt dat die zorg voor sterk stijgende kosten niet op zichzelf staat. Meerdere leden van de stuurgroep waarschuwden begin dit jaar al voor “prijsopdrijving”, omdat er veel te weinig private kwaliteitsborgers zouden zijn.

Cobouw sprak voor deze reconstructie met veertien directbetrokkenen, met voor- en tegenstanders. De meesten van hen wilden hun verhaal alleen vertellen op achtergrondbasis. Cobouw heeft hoor- en wederhoor gepleegd en heeft alles gedaan om het verhaal zoveel mogelijk van twee kanten te vertellen. Een reconstructie van het wetgevingsproces verschijnt vanmiddag op de website. 

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels