nieuws

‘Nieuw foefje aanbestedingswet kans voor innovatieve bouwers’

bouwbreed

‘Nieuw foefje aanbestedingswet kans voor innovatieve bouwers’

Aanbestedende diensten hebben sinds 1 juli vorig jaar meer ruimte om innovaties van bouwers te belonen. Gerben Hofmeijer van AT Osborne schreef er zijn afstudeerscriptie over aan de TU Delft. “Wat er nu nodig is, is een succesverhaal.”

Het is misschien wel de grootste frustratie van bouwers en toeleveranciers. Iedereen roept maar dat ze te weinig innoveren, terwijl zij juist ervaren dat ze hun vernuftige nieuwe producten aan de straatstenen niet kwijt kunnen. Oorzaak? Gemeenten, Rijkswaterstaat en andere aanbestedende diensten hebben te weinig mogelijkheden om innovatief ondernemerschap te belonen.

Dat heeft pijnlijke gevolgen voor de bouw signaleert de 26-jarige Gerben Hofmeijer. “Bouwers worden niet gestimuleerd om een serieuze R&D-afdeling te formeren. Als je kijkt naar de afdelingen van de grotere bouwbedrijven zijn die eigenlijk heel klein als je dat afzet tegen hun omzet. Vergeleken met de IT en Automotive-industrie is dat echt verontrustend.”

Ontwerpteams van bouwers en kunstenaren 

Er is licht aan het einde van tunnel, ziet Hofmeijer. Vier weken geleden studeerde hij af aan de TU Delft met een onderzoek naar een nieuwe procedure die de Aanbestedingswet sinds juli vorig jaar biedt. Innovatiepartnerschap wordt dat genoemd. “Aanbesteden is daardoor geen belemmering meer voor creativiteit en innovatie van de markt maar een stimulans. Ik zie ontwerpteams voor me die uit bouwers, architecten en kunstenaren bestaan.”

Ga nou innoveren bouwers, wij willen het graag kopen. Die belofte kunnen inkopers van overheden nu daadwerkelijk maken, stelt de onderzoeker. “De nieuwe Europese aanbestedingsprocedure verbindt het inkopen van een onderzoeks- en innovatieproject namelijk aan de aanbesteding van een product. Tot voor kort kon dat dus niet. Daar knapte iedereen op af.”

Hofmeijer denkt bij mogelijke toepassingen bijvoorbeeld aan een nieuwe manier van bestraten, zoals de PlasticRoad van VolkerWessels, of alternatieven voor beton, de sky is the limit voor het net geïntroduceerde aanbestedingsfoefje. “Dit stelt aanbestedende diensten in staat om antwoorden te krijgen op vragen, waarop ze zelf geen antwoord kunnen vinden. Om los te komen van bestaande protocollen.”

Bouwbedrijven zullen gok willen wagen 

Het is vaker geprobeerd. Innovatie stimuleren via aanbestedingen. Daarvoor bestaat toch al de Economisch Meest Voordelige Inschrijving? De laatste onderzoeken leren echter dat opdrachtgevers nog altijd veelal gunnen op basis van de laagste prijs. De EMVI-criteria maken lang niet altijd het verschil. Komt met de nieuwe procedure alles goed?

“Dat durf ik niet te zeggen, maar deze procedure is gemaakt om een probleem op te lossen, om radicalere stappen te zetten met innovatie. Het is nu aan opdrachtgevers om deze methodiek te gebruiken om innovatie in de markt aan te zwengelen. Ik denk ook echt dat bedrijven dan zullen zeggen, we durven dat risico te nemen.”

Er is nog een wereld te ontdekken. Pas op een aantal plekken wordt innovatiepartnerschap toegepast. “In Duitsland voor de vervangingen van dieseltreinen, bij een school in Twente  en op nationale schaal voor het project Talking Traffic.”

Of er nog beren op de weg zijn? Die zijn er altijd als je iets nieuws doet, stelt Hofmeijer. “Dat is verweven met innovatie. Nieuwe dingen doen is voor aanbestedende diensten spannend. Maar het huidige systeem met de bijbehorende oplossingen voldoet niet meer. Er moeten nieuwe toepassingen komen gericht op duurzaamheid of op circulariteit. Ik heb niet onderzocht waarom de baanbrekende innovaties in de bouw uitblijven, ik constateer alleen dat het zo is.”

Begin klein

“De afgelopen tijd was ik ook veel bij de Bouwcampus, leuk om daar met anderen over dit onderwerp te praten. En ik merk aan alles dat het gesprek over innovatie gaande is. Mensen willen heel graag dat er iets verandert. Mijn scriptie is ook opzienbarend goed ontvangen. Dat had ik nooit verwacht. Vanaf dag één krijg ik mailtjes en berichtjes van overheidsinstellingen, van heel groot tot heel klein en lokaal, en wordt mijn scriptie veel gedownload.”

Roept hij op tot massale toepassing? Nee. “De procedure in bedoeld voor innovaties, en daarbij kun je niet spreken van massale toepassing. Wat daarbij ook helpt is een succesverhaal, zodat meer en meer marktpartijen en aanbestedende diensten de voordelen ervan inzien en het zelf gaan proberen. Als het de eerste keer echt fout gaat, bestaat het risico dat iedereen er direct weer mee wil stoppen. Je moet dus ook niet te groot willen beginnen. Bij grotere projecten worden de risico’s namelijk uitvergroot, worden risico’s als te groot ervaren, dan blijft de kans bestaat dat deze mooie mogelijkheid een stille dood gaat sterven.”

Masterclass voor bouwbedrijven

De komende tijd wordt spannend, besluit Hofmeijer die aan het begin van een lange carrière staat. “Ik denk dat de procedure niet alleen bruikbaar is voor de centrale aanbestedende diensten, maar ook geschikt is voor kleine aanbestedende diensten die niet zoveel technische kennis in huis hebben. Er zijn mkb’ers in Nederland die hier al over nagedacht hebben en oplossingen voor nieuwe problemen in huis hebben. Ik zat met een hoop startups aan tafel. Dolgraag willen ze hun product testen in de markt, maar daar krijgen ze nu de kans niet voor. Of ik de beschermheer word van innovatiepartnerschap? Nee. Maar ik maak wel een masterclass voor aanbestedende diensten om kennis te maken met de procedure, handvatten te krijgen voor het gebruik en om kennis uit te wisselen. Hierbij zullen we gebruik maken van de unieke combinatie van theoretische- en praktijkkennis die we hier in huis hebben. Ik hoop er ook snel een te hebben voor bouwers. Het is wel fijn dat je bij AT Osborne erg wordt gestimuleerd om creatief te zijn.”

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels