nieuws

Transformatie in Zuid-Holland: per bus de woningnood te lijf

bouwbreed 1161

Transformatie in Zuid-Holland: per bus de woningnood te lijf

De nood is hoog in de provincie Zuid-Holland. De woningnood welteverstaan. Maar tegelijkertijd is er ook veel leegstand. Van kantoren, monumenten, winkelpanden en zelfs van complete bedrijventerreinen. Reden genoeg om met gemeente- en provinciebestuurders, vastgoedbedrijven en bouwers een bustour langs veelbelovende transformatieprojecten te maken. Want transformatie kan en moet. “En regelgeving is eigenlijk nooit het probleem.”

“Het voelt inderdaad als een schoolreisje”, laat de Zoetermeerse wethouder Taco Kuiper lachend weten terwijl hij in het Leidse biercafé Olivier zijn tanden in een stuk appeltaart zet. Samen met collega-wethouders uit Zuid-Holland, provinciebestuurders, Rijksambtenaren en directeuren van  vastgoedbedrijven heeft Kuiper zich op deze ochtend in Leiden verzameld voor de door de provincie Zuid-Holland georganiseerde Transformatie Excursie. Dat is een bustour langs plekken waar leegstaande gebouwen met succes zijn omgekat tot woningen.

‘De nood is in Zuid-Holland aan de man. Dat vraagt om versnelling van transformatie, op alle fronten.’

“Belangrijk, zo’n excursie”, betoogt gedeputeerde Adri Bom-Lemstra (CDA) tijdens haar welkomstwoord. “Want de nood is in Zuid-Holland aan de man. Dat vraagt om versnelling, op alle fronten. Vandaag kunnen gemeentebesturen en marktpartijen kennis en inspiratie opdoen. Wij – als provincie – hebben iedereen bij elkaar gebracht. Doe er je voordeel mee. We hebben de kennis, de ruimte en de juiste mensen.”

De bustour markeert tegelijkertijd de aftrap van het programma ‘Slim! Ruimtegebruik’, waarin Zuid-Holland ondernemers, gemeenten, vastgoedeigenaren en bewoners nadrukkelijk uitnodigt om mee te denken over de aanpak van leegstand van panden en terreinen. Daarvoor organiseert de provincie de komende weken diverse activiteiten, waaronder een congres.

‘Het gaat allereerst om goede plannen. Daarna dient de regelgeving goed afgestemd te worden en uiteindelijk gaat het natuurlijk om geld.’

“We moeten slim met onze schaarse ruimte omgaan om ervoor te zorgen dat onze steden aantrekkelijk en levendig blijven”, aldus Bom-Lemstra. “Het is tijd dat we daar samen de schouders onder zetten.”

Bom-Lemstra schetst drie belangrijke pijlers onder succesvolle transformatieprojecten. “Aanpak van leegstand is in Zuid-Holland niet nieuw. We hebben veel ervaring. En die leert dat het allereerst gaat om goede plannen. Daarna dient de regelgeving goed afgestemd te worden en uiteindelijk gaat het natuurlijk om geld. Wij werken al enige tijd samen met gemeenten, vastgoedeigenaren en ondernemers. Dat levert mooie resultaten op. Met de campagne ‘Dat is SLIM Ruimtegebruik’ wil de provincie dat soort voorbeelden voor het voetlicht brengen, anderen inspireren en vooral ook nieuwe ideeën opdoen. Bom-Lemstra: “Daarbij gaat het niet alleen over verminderen van leegstand op zichzelf, maar ook over vraagstukken rondom verstedelijking, wonen en bereikbaarheid.”

Een nonnenklooster en ziekenhuis zijn succesvol getransformeerd tot studentenwoningen en een café.

Provincie-ambtenaar en excursieleider Onno van Eijk doet vervolgens uit de doeken waarom de excursie juist hier – in biercafé Olivier – van start gaat. “We zijn hier in wat ooit een nonnenklooster en ziekenhuis was. Het is nu succesvol getransformeerd tot studentenwoningen en een café. Leiden heeft daarin nauw samengewerkt met studentenhuisvester Duwo en horeca-onderneming Debuut bv, die in veel middelgrote steden horeca exploiteert in historische of monumentale panden.”

‘Zoetermeer heeft een schreeuwend tekort aan woningen, vooral voor jongeren en starters, gecombineerd met een leegstandspercentage van kantoren van maar liefst 25 procent’.

Van Eijk dirigeert het gezelschap vervolgens richting de gereedstaande bus. De eerste etappe voert naar het Zoetermeer van meereizend wethouder Kuiper. Daar aangekomen verhaalt burgemeester Charlie Aptroot over de uitdaging waarvoor Zoetermeer zich tien jaar geleden geplaatst zag.

“Een schreeuwend tekort aan woningen, vooral voor jongeren en starters, gecombineerd met een leegstandspercentage van kantoren van maar liefst 25 procent. Dan moét je transformeren, want anders verpauper je volledig als gemeente.”

‘Het transformatiefonds met 10 miljoen euro remde transformatie juist af’.

Wethouder Taco Kuiper legt tijdens een wandeling door het centrum uit dat Zoetermeer destijds een transformatiefonds met 10 miljoen euro vulde, bedoeld om projecten vlot te trekken of een handje te helpen. “Toen was het een handig hulpmiddel, maar we hebben in Zoetermeer gemerkt dat het ook tegen je kan werken. Ik ben blij dat het potje nu leeg is. We merkten dat partijen erop gingen wachten en daardoor transformatie juist afremden.”

‘Wij bewijzen dat transformatie echt heel snel kan, een bestemmingswijziging hoeft niet langer dan een paar weken te duren.’

Wat wel helpt en van het grootste belang is in transformatieprocessen is volgens Kuiper een ambtenarenapparaat dat begrijpt dat regels geen remmende werking mogen hebben op kansrijke projecten. “Wij bewijzen dat het echt heel snel kan, een bestemmingswijziging hoeft niet langer dan een paar weken te duren.”

De wandeling brengt het gezelschap naar Dutch Port, een gebouw dat van buiten weliswaar oogt als kantoorgebouw maar ondertussen 50 appartementen telt. Sociale huur bovendien. En gasloos want stuk voor stuk uitgerust met een warmtepomp. De transformatie is uitgevoerd door de eigenaar van het pand, Resim Investment Group. Die besloot dat het na jaren van leegstand  rendabeler was om het gebouw fors te renoveren en om te bouwen tot wooncomplex voor overwegend jonge bewoners. Het succes van het Dutch Port trok de eigenaar van een belendend kantoorpand over de streep om ook zijn bezit te transformeren dat appartementengebouw. Dit keer in het duurdere segment.

Een horecaondernemer kocht de leegstaande kantoren boven zijn café en bouwde ze om tot studio’s voor jongeren en statushouders.

Biercafé Olivier waar boven studentenwoningen zijn gemaakt.Vroeger was het een ziekenhuis. Foto: Suzanne van de Kerk

Kuiper: “Je ziet dus dat de functie van het centrum langzaam wijzigt van werken naar wonen”. Het gezelschap houdt halt op het centrale plein naast het stadhuis waar een horecaondernemer de leegstaande kantoren boven zijn café besloot op te kopen en om te bouwen tot studio’s voor jongeren en statushouders.

“Onderdeel van de huur is dat bewoners korting krijgen op maaltijden in het café”, legt een gemeenteambtenaar uit.

In de bus discussiëren medewerkers van het Expertteam Transformatie van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO), dat gemeenten adviseert over transformatieprojecten, over het Transformatiefonds van Zoetermeer. “Ik ken geen enkele gemeente die dat ook gedaan heeft, en vraag me af of het geen weggegooid geld is”, stelt de een. “Ja, ook zonder zo’n beloning krijg je de markt best in beweging”, vult zijn collega aan. “Je kunt gebouweigenaren beter paaien met soepeler regels en samenwerking, dan met een zak geld.”

Wethouder Van As van Alphen aan den Rijn doet uit de doeken hoe het gebied, waar tot een paar jaar geleden zware industrie huisde, moet transformeren naar een aantrekkelijke woonwijk aan het water.

De reis eindigt in een verlaten koude en tochtige fabriekshal op bedrijventerrein Rijnhaven in Alphen aan den Rijn. Wethouder Gerard van As houdt zijn toehoorders voor dat dit behoorlijk in verval geraakte bedrijventerrein  “een mooi voorbeeld van slim ruimtegebruik is. Met de herstructurering van bedrijventerrein Rijnhaven geeft de gemeente een kwaliteitsimpuls zodat het gebied in de toekomst voor bestaande en nieuwe gebruikers aantrekkelijk blijft. Een deel van het bedrijventerrein wordt getransformeerd tot een woonwijk: Rijnhaven-Oost.”

Van As doet uit de doeken hoe het gebied, waar tot een paar jaar geleden zware industrie huisde, een aantrekkelijke woonwijk aan het water moet worden. “Dat lukt alleen als je niet te rigide naar de  regels kijkt. Ieder idee dat past in de overkoepelende ambitie wordt door ons serieus bekeken. Alleen dan heeft een operatie als deze kans van slagen.”


Denk mee

De provincie Zuid-Holland vraagt bedrijven en bewoners goede ideeën voor lege gebouwen of terreinen in te sturen. Daarmee wil de provincie onder meer gemeenten, vastgoedeigenaren en projectontwikkelaars inspireren bij de aanpak van leegstand en het gesprek aangaan over de mogelijkheden van de beschikbare ruimte.

Iedereen – van inwoner tot pandeigenaar – kan meedoen aan de oproep, en via de website van de provincie een zogeheten SLIM! Idee indienen. Dat kan een wild idee zijn dat in 1 zin beschreven is, maar ook een doorgerekend plan waarmee een groep bewoners of ondernemers al een tijd mee in de weer is.

Gedeputeerde Adri Bom-Lemstra: “Het gaat erom dat we elkaar aan het denken zetten over hoe we de schaarse ruimte in Zuid-Holland het beste kunnen benutten. Zodat we niet bouwen voor leegstand en bijvoorbeeld de winkelstraten levendig en gezellig houden.” Uiteraard kunnen niet alle ideeën worden uitgevoerd. Wel zal de provincie de betreffende gemeenten informeren over de inzendingen. En waar inzenders aangeven graag het gesprek te willen aangaan over hun idee, kunnen zij een telefoontje verwachten.

Slimme ideeen kunnen worden ingediend via de website.

 

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels