nieuws

Bouwend Nederland en Rijkswaterstaat: ‘Andere bouwcultuur vereist ander gedrag’

bouwbreed 4876

Bouwend Nederland en Rijkswaterstaat: ‘Andere bouwcultuur vereist ander gedrag’

Het uitrollen van de Marktvisie draait in essentie om houding en gedrag. De ingesleten bouwcultuur buigt niet makkelijk mee. Het is een lastig en weerbarstig proces: “Dat gaat nooit snel genoeg.”

Harry Wisse en Aline Arends moeten het zendingswerk verrichten voor respectievelijk Bouwend Nederland en Rijkswaterstaat. Ze zien de radartjes langzaam maar zeker in beweging komen.

Samenwerken moet en kan anders in de bouw

Beiden zijn het ‘believers’: Ze weten zeker dat de bouwsector anders kan en moet samenwerken. Binnen een uur komen meerdere voorbeelden langs met punten en projecten waar het nog  anders en beter moet. Maar er zijn ook al pareltjes. Projecten waar samenwerken al echt anders gaat.

Bij de stuw Grave werd de Marktvisie toegepast: geen gedoe, focus op het oplossen van problemen

“Meest recent zijn de calamiteiten met de Merwedebrug en de stuw Grave. Bij beide projecten is Rijkswaterstaat direct aan de slag gegaan met de onderhoudsaannemer. Meteen is afgesproken volgens de marktvisie te gaan werken. om samen keihard aan de slag te gaan om de problemen te verhelpen en tot een oplossing te komen. De ene keer met het versterken van de brug, de andere keer na de aanvaring en een zwaar beschadigde stuw. Dat vereist vertrouwen en transparantie”, geeft Aline Arends twee recente voorbeelden.

‘De beweging is bij Rijkswaterstaat in gang gezet bij de dbfm-contracten en breidt zich nu uit naar andere projecten’

Bij beide projecten is gewerkt met een open boekhouding en volledige openheid van zaken. De evaluatie is nog niet afgerond, maar zowel opdrachtgever als de betrokken marktpartijen blikken tevreden terug op een paar spoedeisende  probleemgevallen waar gedoe over contracten de uitvoering makkelijk hadden kunnen vertragen of frustreren. “Daar zijn wel mooie lessen uit te trekken voor nieuwe gevallen”, weet Arends zeker.

Aline Arends van Rijkswaterstaat: Herstel in de bouw is nog broos.
Foto: Suzanne van de Kerk

Ze ziet binnen Rijkswaterstaat naast het eerste groepje ‘early adaptors’ nu een tweede groep ontstaan die willen meeprofiteren van de successen. “De beweging is bij Rijkswaterstaat in gang gezet bij de dbfm-contracten en breidt zich nu uit naar andere projecten”.

‘Wat willen we eigenlijk en snapt de markt ook wat we vragen?’

Met de lessen van de A15 MaVa in het achterhoofd wordt nu veel beter gekeken naar de voorbereiding, de risico’s en tenderkosten. Wat willen we eigenlijk en snapt de markt ook wat we vragen? Hoe regel je de samenwerking?” De projecten Zuidasdok, Beatrixsluis en Schiphol-Amsterdam-Almere zijn door dat inzicht al anders opgezet.

De aanbesteding zonder regels bij project DOEN/de renovatie Nijkerkerbrug  smaakt eveneens naar meer. De marktpartij is volledig geselecteerd op samenwerking en de prijs in overleg vastgesteld.

De volgende stap is een pilot op het gebied van ‘regelloos onderhoud’. In overleg met de aannemers wordt nu nagedacht over een ideaal en optimaal onderhoudscontract, zonder knellende regels en met veel ruimte voor samenwerking.

Regelloos onderhoud in de maak

“Naar voorbeeld van de regelloze aanbesteding willen we nu bij een van de 14 onderhoudscontracten samen met de aannemer een pilot starten “regelloos onderhoud” om te kijken hoe ver we daarin kunnen gaan”, aldus Arends.

Tegelijk probeert Harry Wisse aan de marktkant de bouwers te mobiliseren. Bij heel veel vergaderingen is het onderwerp Marktvisie een agendapunt. “Het is niet makkelijk en er zitten heel veel verschillende aspecten aan. Ik moet eerlijk zeggen dat mijn geduld wel eens op de proef wordt gesteld.

Harry Wisse van Bouwend Nederland: Het gaat nooit snel genoeg. Geduld, geduld, geduld. Foto: Suzanne van de Kerk

Zo’n proces gaat natuurlijk nooit snel genoeg. Het is natuurlijk mooi dat alle handtekeningen van de top onder zo’n visie staan, maar het draait natuurlijk om hoe die cultuuromslag landt binnen de projecten. En of de top consequent volhoudt als het tegenzit. De verleiding om terug te vallen in oud gedrag is niet zomaar verdwenen. De sector komt net uit een hele diepe crisis.”, schetst Wisse.  De meningen binnen de sector zijn verdeeld

Elkaar aanspreken op duikgedrag

Onder meer bij het topoverleg  tussen de CEO’s van het grootbedrijf en Rijkswaterstaat worden komende en lopende aanbestedingen besproken en problemen aangekaart, kan Wisse uit eigen ervaring melden. “Bij duikgedrag spreken partijen elkaar onderling aan. Dat gebeurt echt.” Namen en rugnummers wil hij niet noemen.

Dat bouwers veel selectiever inschrijven en beter letten op rendement boven omzet is volgens hem ook een direct uitvloeisel van de Marktivisie. Wisse erkent dat het duikgedrag niet van de ene op het ander moment is verdwenen.

“Als een bouwbedrijf drie keer heeft misgegrepen bij tenders, dan wil je die vierde keer toch wel echt binnenslepen. De verleiding is dan toch te groot om een realistische inschrijving neer te leggen en alle risico’s mee te rekenen. Het helpt enorm dat er meer projecten op de markt komen en dat bouwers zich kunnen veroorloven om selectiever te zijn.” Bij de Blankenburgtunnel en Zuidas zijn bijvoorbeeld maar twee combinaties die een inschrijving neerleggen.

Rijkswaterstaat komt af en toe nog duikgedrag tegen, bevestigt Arends. De machtige gww-opdrachtgever vertikt het langer om onrealistisch lage inschrijvingen te gunnen.

Rijkswaterstaat signaleert meerdere rechtszaken van afgevallen partijen die openheid van zaken eisen over de gunning

“Daar zijn we in het verleden wel eens te makkelijk mee omgegaan. We gaan het gesprek aan voor gunning en fileren de aanbieding tot op het bod. We hebben dat gedaan bij de sluis IJmuiden, maar ook recent bij een onderhoudscontract. Daarbij is nu een clausule toegevoegd dat het meteen wordt ontbonden als er problemen in de uitvoering ontstaan.”  

Het herstel in de bouw is nog broos, zien zowel Wisse als Arends. Vooral binnen de gww-sector loopt het nog helemaal niet op rolletjes en kampen de partijen nog met veel perikelen rond lopende projecten van voor de Marktvisie.

Overleggen en afstemmen is lastig in de tenderfase, maar kan wel ervoor en erna. Foto: Suzanne van de Kerk

Arends signaleert bijvoorbeeld meerdere rechtszaken van afgevallen partijen die openheid van zaken eisen over de gunning. “Bij de tenderfase blijft dat toch lastig.”, stelt zij retorisch. De tenderfase zelf is vastgespijkerd in procedures en juridische kaders. Vrije concurrentie staat voorop en ongeoorloofde afstemming is uit den boze. Toch zou ook daar meer ruimte kunnen zijn voor transparantie. “Er is wel ruimte, maar dan moeten we samen bepalen hoeveel.” Vooral in de fase voor de tender kan vrijuit worden gesproken. 

Gevoel van urgentie ebt echt niet weg

“Maar ver voor de tender begint zouden de partijen elkaar wel kunnen opzoeken en dan het gesprek voeren over de opgave en mogelijke oplossingen. We hebben dat bijvoorbeeld gedaan bij  de A27 Houten-Hooipolder, de renovatie van de Suurhofbrug en onderhoud van de wegen.”

Kanttekeningen zijn makkelijk te maken en de lijst met mitsen en maren snel gevuld. Wisse en Arends houden liever vast aan successen.. Dat het gevoel van urgentie langzaam zou wegebben, bestrijden zij om het hardst. In het jaar 2020 zou de hele sector doordrenkt moeten zijn van de nieuwe bouwcultuur.

Overtuigen is soms monnikenwerk weten ze uit ervaring: “Vaak moet dat een op een en dan valt het kwartje dat vakmanschap en samenwerken de sector een stuk aangenamer maken dan een sfeer van wantrouwen en vechtgedrag. Als dan vervolgens weer drie collega’s zich laten overtuigen, kan de Marktvisie toch langzaam maar zeker gaan werken.”

 

De ideale bouwcultuur:

  • Gelijkwaardig samenwerken in de keten
  • Realiseren en verbinden van opgaven
  • Denken, werken, handelen en leren in ketens
  • Dialoog voeren en anticiperend handelen
  • Excelleren in onze werken die gestart zijn vanuit reële randvoorwaarden
  • Vroegtijdig samen in gesprek over risico’s, informatiebehoefte en dilemma’s
  • Handelen op basis van kracht en sturen op houding en gedrag
  • Concurrentievoordeel door snelheid van ontsluiten en toepassen juiste kennis
  • Oog voor verschillen en kwaliteit en ruimte voor maatwerk

Bron: Marktvisie 

 Trends

  • ·         Opgaven worden complexer en dynamischer
  • ·         Nieuwe ontwikkelingen volgen elkaar zeer snel op en toenemend belang van informatievoorziening
  • ·         Waardering van (technisch/inhoudelijk) vakmanschap
  • ·         Groeiende behoefte aan geïntegreerde specialistische kennis
  • ·         Toenemende centralisering van de inkoop bij het Rijk

Bron: Marktvisie

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels