nieuws

Bekisten in zes dimensies

bouwbreed Premium 47

Bekisten in zes dimensies

Nieuwe bekistingstechnieken en 3D-modelleren maken steeds complexere constructies van zichtbeton mogelijk. Als we die standaard uitwerken in een overkoepelend BIM-model kan het veel goedkoper, veiliger en sneller, zegt bekistingsspecialist Meva.

In het LLC universiteits­gebouw in Wenen is bijna geen wand recht. Dat maakte het bekistingstechnisch een grote uitdaging. Zaha Hadid Architecten ontwierp het Library and Learning Center als een vijf verdiepingen metende kubus met zowel hellende als rechte lijnen. Het gebouw heeft rechte wanden, maar ook afgeronde hoeken en onverwachte curven. En die zijn volledig uitgevoerd als zichtbeton. De rechte lijnen aan de buitenzijde vinden afzonderlijk hun weg naar binnen en lopen als gebogen en vloeiende vormen naar een centrale binnenplaats. Extra interessante kluif waren de vijf kernen, die elk een bijzonder ingewikkelde geometrie hebben. “De complexiteit zit ‘m vooral in het combineren van verschillende vormen”, zegt Tobias Wallner (Meva Formwork Systems Benelux). “De aansluitingen zijn de grote uitdaging.”

De rechte wanden waren uit te voeren met standaardbekistingen, voor de wanden van de kernen waren speciale oplossingen nodig. Meva realiseerde het architectuurbeton met Alkus-bekistingsplaten tegen een Mammut 350-paneelbekisting, die een zeer hoge betondruk kan opnemen van 100 kN/m².

Alkus is een 100 procent houtvrije plaat van massief kunststof. Die levert hagelgladde oppervlakken op en is in principe oneindig her te gebruiken. De kunststofplaten zijn goed buigbaar en werden ook gebruikt om een patroon te maken in een deel van de wanden van de kern.

De afgeronde hoeken, bijvoorbeeld in de schoonbetonnen trappenhuizen, werden gemaakt met een stalen gekromde bekisting. Er waren ook ronde hoeken in het gebouw die konden worden uitgevoerd met een speciale kolombekisting (Circo). Een modulaire paneelbekisting werd gebruikt voor het storten van de trapeziumvormige stukken in de cilindrische hoeken. De kisten moesten hier en daar met stempels worden ondersteund om overeind te blijven.

Narekenen

Het project was voor Meva een van de laatste klussen die nog in 2D gebeurde. “Dat betekende dat we elk element moesten uittekenen en narekenen”, zegt Wallner. “Sinds we de overstap naar BIM hebben gemaakt, kunnen we veel sneller plannen en beter bouwfouten voorkomen.”

Meva is betrokken bij het ontwerp van bekistingen en ondersteuning in BIM Modelling van verschillende grote Europese projecten die in voorbereiding zijn. Ook in Nederland komen er interessante opdrachten aan.

“Dat zijn grote, complexe uitdagingen”, zegt algemeen directeur Mark Willems van Meva Formwork Systems Benelux. “BIM is daarbij belangrijk, dit soort geometrieën kun je eigenlijk niet in 2D plannen.”

Bekistingstechologie te huur

Willems ziet een trend waarbij grote aannemers complex bekistingswerk steeds vaker uitbesteden. Dat is deels een gevolg van de crisis: bij gebrek aan werk verkochten veel bouwbedrijven hun eigen materieel. Deels komt het doordat niet iedereen de benodigde knowhow in huis heeft.

Meva speelt erop in door de complete bekistingstechnologie te huur aan te bieden. “Integreren van de bekistingstechnologie in het BIM-modelleren is daarbij een hot item. Met een aantal grote nationale en internationale bouwers kijken we intensief naar het ontwikkelen van een transparante gemeenschappelijke taal.”

We gaan richting 4, 5 en 6D

Dat gaat veel verder dan 3D-modelleren. “We gaan richting 4, 5 en 6D”, aldus Willems. Op diverse Meva-projecten kan de bouwdirectie nu al vanuit het BIM-model per dag het bekistingswerk plannen (4D) én afleiden wat het werk gaat kosten – de vijfde dimensie. Het model is ook bruikbaar voor beheer en onderhoud – de zesde dimensie – door informatie te verwerken die van belang is tijdens de exploitatiefase.

Wantrouwen tegen gegevensopslag in de cloud is de belangrijkste hindernis bij invoering van één overkoepelend datamodel. Slechts één – Amerikaanse – opdrachtgever werkt volledig met BIM in de cloud. Ideaal, want dan worden wijzigingen met één muisklik in alle deelmodellen doorgevoerd. ‘‘Waarom partijen elders nog met aparte modellen werken? Omdat bouwbedrijven hun ‘big data’ niet willen prijsgeven’’, zegt Willems. ‘‘Gegevens over betonconsistentie en sterktes van steigers en bekistingen leveren ze liever 2D aan, omdat heldere wet- en regelgeving over omgang met degelijke data ontbreekt.’’

Uitwisselingen

Meva hoopt dat het open dataplatform IFC (Industry Foundation Classes) een einde maakt aan alle fouten en het tijd- en geldverlies die erdoor ontstaan. IFC maakt uitwisseling van modelinformatie mogelijk over wanden, deuren en ramen. Voor de bekistingsbranche wordt het daarmee ook eenvoudiger een prijsopgave te maken voor extreem complexe opgaven als het LLC Wenen.

“Het zal ook meer veiligheid brengen”, zegt Wallner. “Je kunt meteen zien op hoeveel mensen een steiger is berekend en of de constructie van een bekisting afdoende is. Hoog tijd dat de bouw die stap maakt.”

Reageer op dit artikel