nieuws

Minimale ecologische hypotheek

bouwbreed Premium 16

Minimale ecologische hypotheek

Huisaccu’s, windhappers, pyrolyse-reactoren. De Engelse architect Bill Dunster beperkt zich nooit tot gebouwen, maar ontwikkelt er volop producten omheen. Alles om de ecologische voetafdruk van zijn projecten zo klein mogelijk te houden.

[[{“fid”:”193991″,”view_mode”:”default”,”type”:”media”,”attributes”:{“alt”:”Bill Dunster”,”title”:”[Bill Dunster]”,”height”:”3862″,”width”:”3156″,”style”:”width: 100px; float: left; height: 122px;”,”class”:”media-element file-default”}}]]BedZed, ZedPod, Zed­Roof – de producten die Bill Dunster bedenkt zijn lekker herkenbaar. Als een elektronicaconcern met een uitgebreid assortiment van productfamilies laat hij ze beginnen of eindigen met Zed, van Zero Energy Development. De catalogus van Dunsters Zedfactory telt al tientallen producten.

“Productontwikkeling is dodelijk vermoeiend”, is het eerste wat de architect meldt in de wandelgangen van een congres over duurzaam bouwen in Utrecht. “Ik stel vragen die nodig zijn als je ook alles op en om je gebouwen wil verduurzamen. Die vragen stel ik aan elektronicaconcerns, energiebedrijven, fietsfabrikanten… aan iedereen. En vervolgens moet ik er heel lang aan trekken om dingen voor elkaar te krijgen. Dat kost veel moeite, maar is broodnodig om alles goed op elkaar aan te laten sluiten en een duurzaam systeem te krijgen. Alles begint met het stellen van de juiste vragen. Dat is mijn voornaamste rol in het proces.“

Door die vasthoudende aanpak is er nu een werkend prototype van een verwisselbare batterij voor elektrische fietsen, met de capaciteit om de stroomopbrengst van precies één zonnepaneel in op te slaan. Een serie geschakelde batterijen kan dienst doen als huisaccu. Alles modulair en optimaal afgestemd op huishoudelijk gebruik.

De vraag of dat nog zinvol is in een wereld waarin Elon Musk de wereld verovert met zijn Powerwall, beantwoordt Dunster met een volmondig ‘ja’. “Ik richt mij op een ander deel van de markt. Niet iedereen kan zich een Tesla veroorloven. Musk gaat uit van een Californische levensstijl, met veel ruimtebeslag, grote auto’s en kapitaalkrachtige consumenten. Mijn vertrekpunt is precies tegenovergesteld: minimaal materiaal- en ruimtegebruik en slimme mobiliteit van openbaar vervoer, aangevuld met elektrische fietsen. Ik denk dat er plek is voor beide benaderingen.”

Tuinpalen

Dat bedienen van die onderkant van de markt, daar gaat Dunster ver in. Hij ontwerpt zijn producten en gebouwen zodanig dat ze door iedereen in elkaar kunnen worden gezet. Hij ontwikkelde bijvoorbeeld een lasergesneden stalen ligger waarmee simpele tuinpalen samengesteld kunnen worden tot sterke vakwerken. “Iedereen die overweg kan met een accuboormachine kan zo een huis samenstellen. Het geïntegreerde zonnepanelendak ZedRoof erop aanbrengen vraagt ook niet veel vakmanschap.”

Dat een gebouw energieneutraal is, vindt de Brit vanzelfsprekend. Het woonhuis dat hij in 1995 voor zichzelf neerzette was dat nog niet, maar na een renovatie tien jaar terug, wel. Ook zijn bekendste project in Engeland, BedZed uit 2002, was nog niet energieneutraal, maar de projecten daarna zijn dat wel of leveren energie.

Vertrouwde kenmerken in zijn ontwerpen zijn kassen die ontstaan door een grote glaskap over de ruimtes te draperen. Ze leveren een klimaatbuffer op en de warmte die er accumuleert wordt door natuurlijke ventilatie verdeeld over de woning. De zelf ontwikkelde windhappers die gebruikmaken van drukverschillen helpen daarbij. Het Zed­Roof wekt niet alleen stroom op, maar biedt ook zonwering en laat het licht fraai getemperd binnen vallen.

Een grote kas is ook terug te vinden in het ontwerp voor One Planet Foundation op het Stationsplein in Amersfoort. Dat had Dunsters eerste project op Nederlandse bodem moeten worden. Het was een ambitieus plan om een leegstaand kantoorpand uit 1971 te veranderen in een energieleverend complex met restaurant, kantoren, vergaderzalen en woningen. Maar het plan sneuvelde afgelopen najaar toen One Planet brak met de lokale ontwikkelingspartner en de financiering op losse schroeven kwam te staan. Zedfactory en One Planet zijn wel een partnerschap voor de Nederlandse markt aangegaan voor duurzame transformaties.

Wandsysteem

Dunster werkt in zijn bureaus in Londen en Beijing onderwijl lustig verder aan nieuwe ontwerpen en producten. Het nieuwste is de ZedPod, een zelfvoorzienende kleine woning op palen die boven op parkeerplaatsen wordt geplaatst zonder dat het plekken kost. Als doorontwikkeling van het zonnedak werkt Dunster ook aan een energieleverend wandsysteem. Het bestaat uit glas met geïntegreerde zonnecellen en dragende aluminiumprofielen die alle leidingen herbergen en sterk genoeg zijn om een verdiepingsvloer te dragen. Het complete systeem is superdun en vederlicht.

Dat vindt hij slimmer dan wat nu bij de Nederlandse Stroomversnelling gebeurt. “Daar bouwen ze vrij zwaar en plaatsen ze nieuwe voorzetgevels geïsoleerd met hardschuim, een materiaal dat niet ademt. Terwijl je in oude constructies altijd te maken hebt met vocht, wat je kwijt moet omdat je anders onherroepelijk problemen krijgt. Bij One Planet zouden we niet voor niets kurk toepassen, verwerkt in geprefabriceerde panelen.”

Ook het afkoppelen van gas, waar de Stroomversnelling nu sterk op inzet, vindt Dunster geen goed idee. Dat je geen aardgas meer gebruikt, begrijpt hij, maar door pyrolyse in speciale reactoren kan bij hoge temperaturen organisch afvalmateriaal gemakkelijk worden omgezet in biogas. “Op die manier houd je materiaalkringlopen kort en gesloten. Er moeten wel eerst fabrieken voor worden opgezet, dus dat biogas is er niet meteen morgen, maar ik zou nog wel drie keer nadenken voordat ik het complete gasdistributienetwerk zou ontmantelen.”<

Ecologische hypotheek

Glas maakt in de ontwerpen van Bill Dunster en de Zedfactory steeds vaker plaats voor etfe-folie, dat veel lichter is. Belangrijker nog dan het gewicht vindt de architect dat de energie-inhoud van het materiaal lager is en na een paar jaar gecompenseerd wordt door energie die de gebouwen zelf opwekken. Op die manier wordt de ecologische hypotheek van bouwwerken afbetaald, zoals het Wereld Natuurfonds bepleit.

Reageer op dit artikel