nieuws

Nieuwe rollen en partijen in stedelijke ontwikkeling

bouwbreed

Nieuwe rollen en partijen in stedelijke ontwikkeling

Gemeenten en corporaties laten hun traditionele rol als regisseur van stedelijke ontwikkeling geregeld over aan een derde partij. Deze is de aanjager van het project. Vertegenwoordigers van gemeenten en corporaties doen vooral als ‘meedenkers’ mee aan de planvorming. Dat blijkt uit een analyse van vijf praktijkgevallen door Platform31.

Was stedelijke ontwikkeling tot voor tien jaar terug vooral een zaak van partijen zoals gemeenten, corporaties en ontwikkelaars, inmiddels hebben zich nieuwe spelers aangediend. “De recessie had daarop veel invloed”, vertelt Marieke Jonker-Verkaart, die de analyse uitvoerde. De partijen die zich traditioneel met stedelijke ontwikkeling bezighielden, beschikken over minder geld en andere geïnteresseerden laten van zich horen. Vaak gaat het om lokale spelers, zoals bewoners die zich inzetten voor wijkverbetering, of ondernemers die een gebied geschikt willen maken voor een bepaalde bedrijfstak.

Door de gewijzigde verhoudingen onttrekken sommige ontwikkelingen zich aan de waarneming. Daarom nam Platform31 vijf projecten onder de loep.

“Ons doel was om de verschillen tussen de oude en de nieuwe manier van stedelijke ontwikkeling in kaart te brengen”, vertelt Jonker-Verkaart. Het ging daarbij in het bijzonder om projecten die erop zijn gericht nieuw leven te blazen in bestaande gebieden. Een voorbeeld hiervan is het tegengaan van verpaupering in het winkelgebied van het dorp Nieuw-Amsterdam in de gemeente Emmen. Daarnaast analyseerde Platform31 ook het project dat de Noord-Hollandse gemeente Haarlem klimaatneutraal moet maken. “Uit deze plannen blijkt dat gemeenten en corporaties bewust voor een andere rol kiezen bij stedelijke ontwikkeling”, zegt Jonker-Verkaart. “Ze zijn niet langer de belangrijkste leidinggevenden, maar laten het ontwikkelingsproces als het ware open. In plaats van dat ze een project aansturen, dragen ze ideeën aan.”

Ze wijst erop dat naast het speelveld en de rollen van externe partijen ook de werkwijze van gemeenten, corporaties en verschillende andere organisaties verandert. “Ze ontwikkelden in de loop der jaren een werkwijze waarin de strakke, opeenvolgende cyclus van procesmanagement wordt doorlopen: plan, do, check, act”, legt ze uit. “Hoewel deze manier van werken voor bepaalde stedelijke opgaven absoluut moet blijven bestaan, zien we ook een nieuw stedelijk ontwikkelaarschap ontstaan. Daarin wordt deze cyclus minder strak toegepast.” Bij de moderne stijl van stedelijke ontwikkeling gaat het om een kort cyclisch proces, waarin denken en doen elkaar snel afwisselen en niet altijd een vaste cyclus volgen.

De rol van de traditionele partijen in het stedelijke ontwikkelingsproces is daarmee overigens niet tot het minimum beperkt. Naast meedenken en het aandragen van ideeën, komt uit het onderzoek nog een andere taak voor deze spelers naar voren. “Zij kunnen potentiële nieuwkomers in het proces van stedelijke ontwikkeling bewust maken van hun mogelijkheden en hen verleiden om mee te doen”, zegt Jonker-Verkaart. “Uit de projecten die wij onderzochten blijkt dat verschillende traditionele spelers een weg zoeken om die nieuwe rol zo effectief mogelijk te spelen.”

De projecten

Propositielab Lelystad: Het opknappen van de eigen buurt en de eigen woning staat in dit project centraal. Bewoners, ondernemers, bedrijven en instituties werken hierbij samen.

Structuurvisie Nieuw-Amsterdam/Veenoord (gemeente Emmen): Bewoners en ondernemers uit Nieuw-Amsterdam/Veenoord stellen een structuurvisie voor het winkelgebied samen. Deze is gericht op het tegengaan van leegstand en verpaupering van het gebied.

Wijkbedrijf Bilgaard: In de wijk Bilgaard (Leeuwarden) worden bewoners betrokken bij het verbeteren van de buurt. Dat gebeurt in combinatie met woningverbetering. Het wijkbedrijf, dat wordt geleid vanuit de bewoners, speelt daarin een centrale rol.

Haarlem Klimaat Neutraal: In 2030 moet Haarlem klimaatneutraal zijn. Om dit te bereiken hebben ambtenaren en betrokken burgers zich verenigd in een partnerplatform, genaamd de Groene Mug. Gezamenlijk werken ze aan het realiseren van de doelstelling.

Coehoorn Centraal: De Arnhemse wijk Coehoorn, gelegen tussen het centraal station en de Rijn, wordt nieuw leven ingeblazen. Vrijkomende panden worden beschikbaar gesteld aan creatieve ondernemers.

Bekijk de publicatie: Stedelijk ontwikkelen nieuwe stijl. Hoe doe je dat?

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels