nieuws

‘Geen ruimtelijke blauwdrukken meer’

bouwbreed Premium

‘Geen ruimtelijke blauwdrukken meer’

Tussen nu en 2040 verandert Nederland van aanzien. Hoe de ruimtelijke toekomst van ons land gestalte krijgt, is het onderwerp van een discussie die in 2015 wordt gevoerd tijdens het Jaar van de Ruimte, dat afgelopen donderdag van start ging.

Zes middelbare scholieren staan een beetje schuchter op een podium in de Beurs van Berlage in Amsterdam. Naast hen een glimlachende minister Melanie Schultz van Haegen (infrastructuur en milieu). De bewindsvrouw gaf zojuist haar visie op de toekomst. Nu is het woord aan de jongeren. Dagvoorzitter Andrea van Pol legt de leerlingen de vraag voor hoe Nederland er straks uit zal zien. “Op dit moment zie je dat veel mensen naar de steden trekken”, zegt scholier Iris Sittrop, haar verlegenheid overwinnend. “Ik verwacht dat in de toekomst meer mensen weer uit de steden zullen trekken.”

In de met ruimtelijke ordenaars gevulde zaal wordt haar vooruitblik met applaus ontvangen. Dat neemt echter niet weg dat hij een beetje haaks staat op wat de sprekers te zeggen hebben. Minister Schultz rept in haar toespraak met geen woord over een mogelijke terugtocht van stedelingen naar het platteland. Haar betoog concentreert zich op de ontwikkeling van slimme steden en het reguleren van verkeersstromen. “Nu al worden systemen aan elkaar gekoppeld, die ons vervoer slimmer maken”, zegt de bewindsvrouw. En ik denk dat we straks werkelijk alle informatie in een oogopslag uitwisselen: ov-voorzieningen, de navigatie van je zelfrijdende auto, fietsvoorzieningen, je hardloop-app – allemaal gekoppeld.” Een ontwikkeling die overigens ook wordt verwacht door een van de andere sprekers, namelijk Neelie Kroes. De voormalige minister van Verkeer en Waterstaat houdt een betoog over de grote voordelen die verregaande digitalisering heeft op de ruimte.

Van onderop

Terug naar minister Schultz Van Haegen. Wat betreft stedelijke ontwikkeling verwacht zij een al even grote revolutie: geen ruimtelijke blauwdrukken meer zoals destijds de Vierde Nota Ruimtelijke Ordening (VINO) en de Vierde Nota Ruimtelijke Ordening Extra (Vinex) maar ruimtelijke ordening van onderop. Vormgegeven door burgers en ondernemers met zeggenschap en autonomie. “We doen dat vooral omdat heel veel vraagstukken niet meer centraal zijn op te lossen. We zien krimp in het ene gebied en groei in het andere. Dat vraagt om aanpakken die toegesneden zijn op de lokale situatie.” De omgevingsvisie die in 2018, in het verlengde van de Omgevingswet, wordt gepresenteerd, zal dan ook vooral een bron van inspiratie zjn voor ruimtelijke ordenaars en zeker geen dictaat, klinkt het optimistisch uit de mond van de minister. Hans Alders, voormalig minister van Verkeer, Ruimtelijke ordening en Milieubeheer, tegenwoordig voorzitter van Energie Nederland, heeft een minder blijde boodschap. De ambities uit het Energieakkoord gaan tot grote maatschappelijke problemen leiden, kondigt hij aan. Het realiseren van de doelstellingen zal een enorme impact hebben op de beschikbare ruimte. Als ieder huishouden van zonne-energie moet worden voorzien is per huishouden een oppervlakte nodig van 33 vierkante meter. Windenergie vraagt 375 vierkante meter ruimte per huishouden.

“Stel dat we de gekte in ons hoofd halen om in Nederland biomassa te gaan kweken, dan heb je per woning 1500 vierkante meter nodig om elk huishouden van energie te voorzien. Hoe met die opgave en de problemen die er uit voortvloeien, moet worden omgegaan is volgens Alders vooralsnog onduidelijk.

Tijdens het Jaar van de Ruimte moet volop aandacht komen voor zowel de dreigende problemen als de kansen die in het verschiet liggen. “Het Jaar van de Ruimte moet concrete resultaten opleveren die Nederland verder helpen”, zegt minster Schultz. Wat de bijeenkomst kenmerkt is de onzekerheid over de toekomstverwachtingen. Voorspellingen die eerder zijn gedaan over hoe Nederland er uit zal zien in de toekomst, zijn inmiddels aantoonbaar onjuist gebleken. Misschien krijgt middelbare scholier Iris Sittrop uiteindelijk dan toch gelijk.

Op het podium schuiven twee heren een grote gong naar voren. Een van de scholieren geeft er met een stok een tik tegen. Een doffe galm weerkaatst door de Beurs van Berlage. Het Jaar van de Ruimte is begonnen.

Reageer op dit artikel