nieuws

‘Houd de omgeving te vriend en communiceer’

bouwbreed

Omgevingsdirecteur Detmar van de Noord-Zuidlijn is gepokt en gemazeld in het betrekken van de omgeving bij een bouwproject. Het is een van de belangrijkste lessen die is getrokken van de verzakkingen aan de Amsterdamse Vijzelgracht. “Op papier klinkt het simpel om ‘tegenspraak te organiseren’, maar hoever ga je daarin, want uiteindelijk is het ook de […]

Omgevingsdirecteur Detmar van de Noord-Zuidlijn is gepokt en gemazeld in het betrekken van de omgeving bij een bouwproject. Het is een van de belangrijkste lessen die is getrokken van de verzakkingen aan de Amsterdamse Vijzelgracht. “Op papier klinkt het simpel om ‘tegenspraak te organiseren’, maar hoever ga je daarin, want uiteindelijk is het ook de bedoeling om de vaart erin te houden.”

Detmar beseft dat sommige lessen klinken als een open deur en dat aanbevelingen op papier lang niet altijd stroken met de werkelijkheid. “De bouw is geneigd steeds in dezelfde valkuilen te trappen en lessen te negeren, omdat hun ‘unieke bouwproject niet vergelijkbaar is’. Amsterdam is echt niet altijd een ‘verhaal apart’ en weet het ook niet altijd beter.”

Elk bouwproject heeft te maken met een omgeving buiten de bouwhekken, met bestuurders die verantwoording moeten afleggen, met risico’s en tegenvallers. “Er zijn echt basisprincipes die zich herhalen bij modern projectmanagement. Bovendien gaat het er niet om je lesje te kennen, maar de bereidheid iets met de ervaringen te dóen.”

Ruimte om fouten te maken en die toe te geven, hoort daarbij. Al bleek afgelopen week tijdens de bijeenkomst van het Cafécollege in het kenniscentrum aan het Stationsplein dat in de praktijk ook daarvoor veel huiver bestaat. “Om een fout lachen en worden uitgelachen, ligt dichtbij elkaar en niemand heeft zin in het laatste. Dus is de neiging nog altijd om fouten onder het tapijt te moffelen. Dat geldt helemaal voor de missers die net goed zijn afgelopen”, werd het gehoor voorgespiegeld. Meer dan twee derde van de aanwezige projectteamleden denkt te weten dat bij het eigen project ook sprake is van ernstige fouten. Via anonieme stemkastjes durven mensen dat toe te geven, is de ervaring, maar de kaarten liggen anders als er naam en toenaam aan te pas komen.

Detmar is er stellig van overtuigd dat problemen nauwelijks iets te maken hebben met de gekozen contractvorm. “De trend is nu om voor geïntegreerde contracten te kiezen, maar ook die hebben een keerzijde. Hoeveel speelruimte kun je de markt bieden in een binnenstad als je ook de omgeving wilt betrekken bij werkbare oplossingen? Opdrachtgevers moeten de markt wel ruimte geven en inzetten op samenwerking, maar de focus moet gericht blijven op het einddoel. Bonussen zijn een hulpmiddel. Een gezamenlijke drijfveer werkt veel beter dan een boeteclausule. Er is al een wereld gewonnen als bij problemen níet de hakken in het zand gaan en met rekeningen wordt gezwaaid.”

Open en eerlijk uitleggen wat je gaat doen en wanneer wat te doen bij schade klinkt eenvoudig, maar wrevel is snel gewekt en een gebutst imago is nauwelijks te herstellen.

Projectmanagement

De tien lessen die de Noord-Zuidlijn oplevert, hebben vooral betrekking op projectmanagement en hoe om te gaan met bewoners, winkeliers en bestuurders. “Natuurlijk zijn ook lessen te trekken op het gebied van techniek. Bij het boren bijvoorbeeld is een robuuste machine veel belangrijker dan allerlei extra toeters en bellen. Te veel experimenteren bij het boren leidt af.” Boormanager Paul Janssen heeft dat bij de Noord-Zuidlijn ervaren en trekt die les alvast als hij aan de slag gaat bij de Rotterdamsebaan-tunnel in Den Haag. “Een geolied projectteam is de basis voor een goed lopende uitvoering en het is slim om zo’n team in één keer op een volgend project in te zetten. Vertrouwen en samenwerking zijn minstens even belangrijk als de technische kennis en kunde.”

Ook heeft de aanleg van de Noord-Zuidlijn nieuwe ervaringen opgeleverd bij het optimaliseren van afzinken van tunnels, microtunnels en omgekeerde vriestechniek. Toepassen van de omgekeerde vriesmethode had weer alles te maken met de omgeving. “Bij het gebruikelijke vriezen hadden we grote sleuven vlak langs de gevels moeten graven en was het Rokin maandenlang onbereikbaar geweest. Maar je moet juist de omgeving te vriend houden en winkeliers en bewoners niet tegen je in het harnas jagen. De overlast is al groot genoeg en dan is het de kunst om in samenspraak de beste oplossingen te zoeken.” Eerlijk communiceren over de risico’s hoorde daarbij, maar wel meteen aangevuld met de mogelijke oplossingen. Omwonenden stellen die openheid op prijs. Bovendien is het begrip veel groter wanneer er echt iets gebeurt. Voorwaarde is dat je laat zien dat met man en macht wordt gewerkt om een probleem op te lossen. De dreigende verzakking van boor Victoria is daarvan een goed voorbeeld. De wereld stond op zijn kop bij de eerste verzakking, maar toen een tweede dreigde, kregen de bouwers een taart en verliep de tijdelijke evacuatie van omwonenden naar een hotel zonder veel gemor.

Projectgegevens

Lessen

Risico’s

Opdrachtgever:gemeente AmsterdamOpdrachtnemers:o.a. Dura Vermeer, Züblin, Strukton, Heijmans, Max Bögl, BAM, Vobi, Van Hattum & Blankevoort, Witteveen + Bos, Via, Siemens, Alstom, ThalesContractvorm:diverse RAW-contractenBudget:3,2 miljard euroLengte metrolijn:9,7 kilometerLengte boortunnel:3,8 kilometerStart bouw:2002Geplande oplevering:najaar 2017

1. Bezint eer ge begint2. Zorg voor een sterke projectorganisatie3. Organiseer samenwerking met andere partijen actief4. Zoek tegenspraak5. Wees realistisch over risico’s6. Geef uitvoering een grotere plaats in het project7. Versterk de positie van de gemeente in de markt8. Versimpel de inhoud, beperk regels en controles9. Zorg voor bewuste en onderbouwde besluitvorming10. Bestuur: bestuur!

Algemeen

• Bouwhinder• Incidentenplan• Lekkage in de bouwput• Openbarsten bodem bouwput• Vrijkomen ammoniakwolk uit vriesin- stallatie
Brand• Explosie gasmengsel• Schade aan de bouwkuip• In beperkte mate in de bouwput aanwe- zig voor bijvoorbeeld laswerk
Tunnelboren• Problemen bij ontvangst- en startpro- cedure• Plaatselijke verzakking door drukver- lies• Verzakking walmuur Damrak• Omgevingsschade door tunnelboren

Projectgegevens

Lessen

Risico’s

Opdrachtgever:gemeente AmsterdamOpdrachtnemers:o.a. Dura Vermeer, Züblin, Strukton, Heijmans, Max Bögl, BAM, Vobi, Van Hattum & Blankevoort, Witteveen + Bos, Via, Siemens, Alstom, ThalesContractvorm:diverse RAW-contractenBudget:3,2 miljard euroLengte metrolijn:9,7 kilometerLengte boortunnel:3,8 kilometerStart bouw:2002Geplande oplevering:najaar 2017

1. Bezint eer ge begint2. Zorg voor een sterke projectorganisatie3. Organiseer samenwerking met andere partijen actief4. Zoek tegenspraak5. Wees realistisch over risico’s6. Geef uitvoering een grotere plaats in het project7. Versterk de positie van de gemeente in de markt8. Versimpel de inhoud, beperk regels en controles9. Zorg voor bewuste en onderbouwde besluitvorming10. Bestuur: bestuur!

Algemeen

• Bouwhinder• Incidentenplan• Lekkage in de bouwput• Openbarsten bodem bouwput• Vrijkomen ammoniakwolk uit vriesin- stallatie
Brand• Explosie gasmengsel• Schade aan de bouwkuip• In beperkte mate in de bouwput aanwe- zig voor bijvoorbeeld laswerk
Tunnelboren• Problemen bij ontvangst- en startpro- cedure• Plaatselijke verzakking door drukver- lies• Verzakking walmuur Damrak• Omgevingsschade door tunnelboren

Projectgegevens

Lessen

Risico’s

Opdrachtgever:gemeente AmsterdamOpdrachtnemers:o.a. Dura Vermeer, Züblin, Strukton, Heijmans, Max Bögl, BAM, Vobi, Van Hattum & Blankevoort, Witteveen + Bos, Via, Siemens, Alstom, ThalesContractvorm:diverse RAW-contractenBudget:3,2 miljard euroLengte metrolijn:9,7 kilometerLengte boortunnel:3,8 kilometerStart bouw:2002Geplande oplevering:najaar 2017

1. Bezint eer ge begint2. Zorg voor een sterke projectorganisatie3. Organiseer samenwerking met andere partijen actief4. Zoek tegenspraak5. Wees realistisch over risico’s6. Geef uitvoering een grotere plaats in het project7. Versterk de positie van de gemeente in de markt8. Versimpel de inhoud, beperk regels en controles9. Zorg voor bewuste en onderbouwde besluitvorming10. Bestuur: bestuur!

Algemeen

• Bouwhinder• Incidentenplan• Lekkage in de bouwput• Openbarsten bodem bouwput• Vrijkomen ammoniakwolk uit vriesin- stallatie
Brand• Explosie gasmengsel• Schade aan de bouwkuip• In beperkte mate in de bouwput aanwe- zig voor bijvoorbeeld laswerk
Tunnelboren• Problemen bij ontvangst- en startpro- cedure• Plaatselijke verzakking door drukver- lies• Verzakking walmuur Damrak• Omgevingsschade door tunnelboren

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels