nieuws

Grenzen aan flexibele arbeidsmarkt

bouwbreed

De crisis heeft gezorgd voor snelle flexibilisering van de arbeidsmarkt met al dan niet vrijwillig zelfstandig geworden werknemers. Volgens de Belastingdienst scheelt dit de Nederlandse staat jaarlijks honderden miljoenen aan premie- en belastinginkomsten. De VAR-wuo (Verklaring Arbeidsrelatie winst uit onderneming) wordt zeldzamer. Ferry Heijbrock

Jaren is in de bouw gestreden voor een waterdichte regeling rond de inschakeling van zelfstandigen op een werk. Het was het schrikbeeld van werkgevers om tijdens of na afloop van een werk geconfronteerd te worden met de Arbeidsinspectie die verklaarde dat de ingehuurde zelfstandige in feite werknemer was geweest. Een dikke boete en betaling van belasting en premies waren het gevolg. De VAR-wuo bracht daar verandering in.

Nu is het weer de crisis die heeft geleid tot uitwassen, waardoor de Belastingdienst heeft besloten paal en perk te stellen aan de VAR-wuo. Ook schroomt zij niet een reeds afgegeven verklaring in te trekken als blijkt dat de zzp’er niet aan de voorwaarden voldoet.

Het meest opmerkelijke is dat de misstanden konden ontstaan dankzij uitkeringsinstantie UWV. Volgens een van haar richtlijnen moet een ontslagvergunning worden geweigerd als duidelijk is dat het ontslag zal leiden tot schijnzelfstandigheid. Daaraan heeft het UWV zich nooit iets gelegen laten liggen. Sterker, zij propageerde zelfs het werken met zzp’ers.

De misstanden hebben verschillende oorzaken. In willekeurige volgorde zijn dat de open grenzen in de EU die zorgen voor arbeidsmigratie vanuit lagelonenlanden, de druk op prijzen waardoor bedrijven op en zelfs onder kostprijs zijn gaan werken, en de in de ogen van werkgevers dure bouw-cao. Over dat laatste hoor je overigens vrijwel niemand klagen in tijden dat het werk vrijwel automatisch binnenkomt en dus hogere prijzen mogelijk zijn.

De andere twee oorzaken hebben wel grote impact. Het invliegen van goedkope buitenlanders zet druk op het vaste arbeidsbestand dat volgens de cao wordt betaald. Dat effect is in heel Europa zichtbaar, reden voor de Europese Commissie om te bezien op welke wijze daaraan paal en perk kan worden gesteld. Tot nu toe zijn de pogingen daartoe mager door verzet van met name Groot-Brittannië en Duitsland. Frankrijk en ook onze eigen minister Asscher zijn juist wel voorstander van hardere maatregelen tegen uitbuiting en sociale dumping.

Cao

De dure bouw-cao zorgt ervoor dat werkgevers die moeten opboksen tegen collega’s die goedkope krachten inhuren, en die maatschappelijk verantwoord ondernemen niet slechts met de mond belijden, gedwongen worden ook hun heil te zoeken in goedkope arbeidskrachten. Anders gaat het immers ten koste van de continuïteit van hun onderneming.

Wat de Belastingdienst nu gaat doen, is niet het aanpakken van schijnzelfstandigheid, maar van de schijnzelfstandige. Dat is een essentieel verschil. Vaak is de schijnzelfstandige iemand die veel liever in loondienst wil werken, maar door de crisis als te duur aan de dijk is gezet en tegen veel lagere kosten voor de werkgever hetzelfde werk mag doen dat hij als loonarbeider uitvoerde.

Volgens arbeidsdeskundigen is het dan ook veel beter om de werkgever aan te pakken in plaats van de zelfstandige te belemmeren een boterham te verdienen.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels