nieuws

Stil genieten van klassiek concert met stortregen op het dak

bouwbreed

Als je gaat bouwen in de tropen, krijg je te maken met allerlei uitdagingen die in Nederland niet of heel anders spelen. Hoe zorg je bijvoorbeeld dat het publiek stilletjes kan genieten van een klassiek concert terwijl er een tropische stortbui op het dak klatert?

Op dit vraagstuk moesten architectenbureau Mecanoo en akoestisch adviseur Xu Acoustique (Parijs) een antwoord vinden bij het ontwerp van het Wei-Wu-Ying Center for the Performing Arts in Kaohsiung, Taiwan. Dit immense centrum voor podiumkunsten omvat een operatheater, een zaal voor kamermuziek, een concertzaal en een theaterzaal. Elke zaal voldoet aan zijn eigen geluidseisen, zowel voor geluidwerendheid als voor akoestiek. Eigenlijk zijn het vier gebouwen, samengebracht onder een 156 bij 225 meter groot dak.

Dit dak is opgebouwd uit liefst tien lagen die samen een pakket vormen van meer dan een meter dik, met onder meer waterkerende folies, veel steenwol en een gefelst aluminium toplaag. Het dak verzorgt een geluidsreductie op de ‘rain impact noise’ van 41 decibel. In de meest gevoelige zaal, de concertzaal, is dit echter niet voldoende. Het programma van eisen stelde hier een Noise Criterion (NC) van 15: de zwaarste eis. Deze zaal – die overigens een oefen-tegenhanger heeft waar een orkest van tachtig man kan repeteren met 150 man publiek – is daarom voorzien van een extra dak van beton.

Optimale vlakverdeling

Aangezien zware materialen een positief effect hebben op de geluidsbeleving hebben alle zalen betonnen wanden. De wanden en plafonds zijn afgewerkt met akoestische panelen van Glass Reinforced Gypsum (GRG), het meest gebruikte akoestische materiaal in theaters. ‘Materiaalman’ en projectdirecteur Friso van der Steen van Mecanoo: “Het GRG weegt 80 kilo per vierkante meter. En zware materialen geven heldere reflecties.”

De GRG-wanden zijn afgewerkt met een houtfineer, verf of een zijden toplaag. Voor de plafonds ontwierp Mecanoo panelen die gebruikmaken van een akoestisch optimale vlakverdeling met 5 tot 8 centimeter diepe groeven. Deze verdeling is standaard en zorgt dat een paneel zowel helder reflecteert, als diffuus. “Het patroon is een zogenaamd MLS-patroon (maximum length sequence).” Normaal gesproken lopen deze groeven recht, terwijl Mecanoo een slingerlijn heeft bedacht. Dit bleek in de tests even goed te functioneren.

Asymmetrisch

Overigens wordt de akoestiek niet alleen gereguleerd met de materialen, maar ook met de vorm van de zalen en zelfs de plaatsing van de stoelen. De ‘recital hall’ is asymmetrisch. Dat komt zelden voor. Interessant is dat de wand van de stalles een belangrijke rol speelt in de akoestiek. De wand is enigszins schuin gezet om de ‘eerste reflecties’ vroeg en direct te reflecteren.

“We hebben de concertzaal helemaal doorgemeten in een akoestische maquette van schaal 1 op 10. Die was dus 5 meter lang en 4 meter breed en 3,5 meter hoog. Alles is mee verschaald, de dichtheid van de gekozen materialen en ook de luchtvochtigheid (tot 2 tot 3 procent). Dit is gelijk aan de werkelijke situatie van 20 graden Celsius en een luchtvochtigheid van 50 procent. De hele maquette is in een luchtdichte kamer geplaatst. In de maquette hebben we de reflecties de nagalmtijd met microfoon en speaker en reflecties met spiegeltjes en lasers gemeten. Aan de hand daarvan hebben we nog wat hoeken van wanden veranderd voor betere reflecties.

Chinees theater

Alle zalen zijn ontworpen op spreekverstaanbaarheid. Dat wil zeggen dat je nooit iets hoeft te versterken. “Overigens gaat akoestiek ook over volume: de concertzaal heeft ongeveer 11 kubieke meter volume per persoon, anders wordt het akoestisch sowieso niets.”

De theaterzaal is ook geschikt voor Chinees theater. Dat vraagt een speciaal zijpodium voor vijf tot tien muzikanten, die bij deze toneelvorm leidend zijn. Voor Westerse voorstellingen is er een orkestbak voor 70 muzikanten. De zaal kan met een druk op de knop worden verbouwd: bij een westerse voorstelling verdwijnen de eerste rijen ondersteboven onder de orkestbakvloer.

Van der Steen: “Ongeveer 20 procent van de 200 miljoen euro aan bouwkosten zit bij dit project in kosten voor theatertechniek. Dat komt mede doordat deze techniek plaatselijk niet voorhanden is. Goede theatertechniek (understage- , upperstage machinery, lighting, sound) koop je in Europa of de Verenigde Staten.”

Schijnparallelliteit

De constructie van het dak is een 3D-ruimtevakwerk van 2 meter hoog dat als een vloeiend golvend vlak over de zalen is getrokken. Van der Steen: “Ik wilde dat alle felslijnen voor het oog exact parallel zouden lopen. Dat betekent dat ze in werkelijkheid gecoupeerd zijn gesneden, net als bij kleding. Om dit spanningsloos voor elkaar te krijgen, heeft de Duitse onderaannemer (Bemo) de gehele staalconstructie ‘as built’ opgemeten met een 3D-scanner.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels