nieuws

Rijksvastgoedbedrijf moet meer naar context kijken

bouwbreed

Bij het afstoten van rijksvastgoed richt het Rijksvastgoedbedrijf zich te veel op het uitsluitend behalen van de hoogste prijs. Dat zeggen het College van Rijksadviseurs (CRa) en de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) in twee afzonderlijke adviezen die zij maandag aan minister Blok (wonen) hebben aangeboden.

College en Raad constateren dat met regelmaat niet de maatschappelijke meerwaarde leidend is bij de afstoot van het vastgoed, hoewel dit expliciet is vastgelegd als strategisch beleid van het Rijksvastgoedbedrijf (RVB). De adviseurs zien dat het RVB niet altijd het eigen beleid naleeft.

Het RVB is op 1 juli 2014 ontstaan uit een fusie van vier vastgoeddiensten: de Dienst Vastgoed Defensie, de Rijksgebouwendienst, het Rijksvastgoed- en ontwikkelingsbedrijf en de directie Rijksvastgoed. “Ieder met een eigen cultuur die in meerdere of mindere mate financieel gedreven is”, stelt Jan Jaap de Graeff, adviseur bij de Rli. “Daardoor komt het voor dat het ene deel van de organisatie vol trots een systematiek voor maatschappelijk gecoördineerde afstoot volgt en het andere deel een bordje met ‘te koop’ voor het pand zet.”

Door te veel te focussen op waardemaximalisatie en bijvoorbeeld te veel courante kantoormeters op de markt te brengen op een plek waar niet heel veel vraag is, riskeert het Rijk marktbederf te organiseren. Bovendien komt het nu voor dat één tak van het Rijk een nieuw kantoor laat bouwen, terwijl het RVB gelijktijdig een vergelijkbaar gebouw in de buurt heeft leegstaan. Betere afstemming tussen departementen en met de betrokken gemeenten kan dergelijke situaties voorkomen.

Het RCa bepleit dat het RVB zich richt op verkoop van vastgoed op basis van emvi in plaats van hoogste prijs of panden te herbestemmen in een moeilijke markt. Ook moet het Rijk versneld panden afschrijven.

Sloop zonder herbouw bestaat nu nog niet in de boeken van het RVB, constateert het RCa. Het zou echter wel verstandig zijn, stellen de rijksadviseurs. “Sloop is soms onafwendbaar”. Het voorkomt bovendien dat omliggend vastgoed verder in waarde vermindert. De rijksadviseurs wijzen ook op de mogelijkheid om waarde uit het hergebruik van sloopmateriaal te halen en op de mogelijkheid eigenaren van omliggend vastgoed aan de sloopkosten te laten meebetalen. Zij profiteren immers van de vermidering van het aanbod.

Afstemming

Niet alleen bij de sturing op financieel gewin, ook bij de afstemming tussen departementen onderling is nog heel wat te verbeteren. Eric Luiten, rijksadviseur Lanschap en Ruimte: “Bijvoorbeeld bij Financiën worden keuzes gemaakt die gevolgen hebben voor vastgoed en die niet onderling zijn afgestemd.”

In Doetinchem is het gloednieuwe kantoor van de Belastingdienst drie jaar na oplevering alweer verlaten. “In Utrecht wordt nu een nieuw rijkskantoor gebouwd, maar perifeer staat heel veel leeg. Je kunt je afvragen welke invloed dat heeft op de markt. Een goed voorbeeld is ook de Nationale politie. Die zoekt op vier locaties gebouwen voor shared services. De minister van Justitie heeft met de bonden afgesproken dat die locaties zo dicht mogelijk bij het personeel komen. Dat betekent dat er nagedacht wordt over nieuwbouw in Den Bosch, omdat de minister die afspraak al heeft gemaakt, terwijl in Tilburg en Breda gebouwen leeg staan.”

Het RVB moet de komende jaren een grootscheepse afstoot van rijksvastgoed afhandelen. Van de 5 miljoen vierkante meter kantoorruimte die in handen is van het Rijk, wordt de komende jaren ongeveer 1 miljoen vierkante meter overtollig door een compactere organisatie. Daarvan staat 660.000 vierkante meter in de gemeente Den Haag.

Lees verder: interview met Eric Luiten en Jan Jaap de Graeff

Reageer op dit artikel