nieuws

‘Waarde rijtjeshuis zwaar onderschat’

bouwbreed Premium

‘Waarde rijtjeshuis zwaar onderschat’

Vinexwijken saai? Weg met het rijtjeshuis? Filosoof Pieter Hoexum, schrijver van het boek Kleine filosofie van het rijtjeshuis, ontwapent zulke stellingen kort en krachtig. “Het rijtjeshuis biedt ontelbare mogelijkheden.”

Rijtjeshuizen te over in de wijk achter station Weidevenne in Purmerend waar Hoexum woont. De woningen in de ene straat van de Vinexwijk zijn iets anders gedetailleerd dan die in de volgende, maar het zijn onmiskenbaar rijtjeshuizen. Voor zover ze zich echt van elkaar onderscheiden, komt dat vooral doordat de voortuintjes er anders uitzien. Die eenvormigheid komt Vinexwijken op veel kritiek staan. De woningen zullen uiteindelijk onverkoopbaar worden, voorspellen criticasters, waardoor de buurten aan de rand van de stad straks de getto’s van de toekomst zullen zijn. Hoexum kan zich er niet in vinden, zo blijkt uit zijn boek, waarin hij niet alleen het rijtjeshuis maar ook de omgeving ervan in fraaie zinnen beschouwt: “Neutraliteit wordt meestal smalend afgedaan als ‘nietszeggend’ en ‘laf’, maar ik vind neutraliteit vaak erg dapper. Een geschikte woonplaats houdt zich afzijdig, is onpartijdig.”

Hoe mensen hun omgeving gestalte geven, fascineert Hoexum. Wie een rijtjeshuis betrekt,legt hij uit aan de tafel in zijn woonkamer, moet er zelf wat van maken. “Je kunt het vergelijken met een aannemer die ergens op een stuk land wil gaan bouwen. Dat land is leeg. De omgeving moet nog ingevuld worden. En zo is het in feite ook als je een rijtjeshuis betrekt. Je moet zelf aan de slag om het zo te maken dat het voor jou geschikt is.” En dat betekent veel meer dan een behangetje uitkiezen en wat schilderijtjes aan de muur hangen. Ieder gezin is anders en daarom zou ook elke woningplattegrond anders kunnen of misschien wel moeten zijn. “Juist omdat rijtjeshuizen zo standaard zijn, vragen ze er als het ware om aangepast te worden aan specifieke wensen; ik denk dat het aanpassen van de realiteit betere woningen oplevert dan het realiseren van ‘droomhuizen’.” De bouwsector kan daar zijn voordeel mee doen, verwacht hij, want het veranderen van de plattegrond van een huis is geen klusje voor de doe-het-zelver.

“De toekomst van de bouw lijkt mij dan ook te liggen in het aanpassen van rijtjeshuizen aan de wensen van de bewoners. Daar is heel veel werk in te vinden, zeker nu er naast het traditionele gezin geleidelijk meer andere gezinsvormen komen met heel uiteenlopende woonbehoeften en -wensen.” Is particulier opdrachtgeverschap dan niet de meest aantrekkelijke optie? Aantrekkelijk is het inderdaad, bevestigt Hoexum. Dat doet evenwel niets af aan de waarde van het rijtjeshuis. Sterker nog, wijken zoals het Homeruskwartier in Almere, die hun bestaan danken aan particulier opdrachtgeverschap, onderstrepen juist de waarde van het rijtjeshuis. “Er zijn vooral rijtjeshuizen verrezen. Mensen voelen zich daarin kennelijk het meest op hun gemak.” Het rijtjeshuis is dan ook een oer-Hollands fenomeen. “Buitenlanders die ons land in de zeventiende eeuw bezochten, viel het op dat Nederlanders eigenlijk maar drie interesses hadden, te weten hun kinderen, hun huis en hun tuin. Wat dat betreft zijn we nog maar weinig veranderd, we verlangen nog steeds sterk naar privacy, zónder dat we ons overigens helemaal van de gemeenschap af willen zonderen. De muren tussen onze rijtjeshuizen zijn net zo dubbelzinnig als wijzelf: ze vormen een afscheiding én een verbinding.”

Reageer op dit artikel