nieuws

‘Ecologie komt hier voor esthetiek’

bouwbreed Premium

‘Ecologie komt hier voor esthetiek’

Bouwbedrijf Vastbouw werkt samen met toekomstige huurders aan het grootste strobouwproject van ons land. Een appartementencomplex met 24 sociale huurwoningen, opgebouwd uit stro, leem en hout.

Stro, leem, hout, osb-platen, vlaswol en kalkzandsteen. Dat zijn de materialen die te vinden zijn op de bouwplaats van het appartementencomplex voor leefgemeenschap Iewan (Initiatiefgroep Ecologisch Wonen Nijmegen). Op de binnenplaats mengen drie vrouwen droog leempoeder met water in een leemmengmachine. Twee jongemannen spuiten het mengsel op een strooien isolatielaag. In een ander deel van het complex perst een groep toekomstige bewoners stro in houtskelet gevelpanelen. Het zijn geen gewone balen, maar blokken, die extra stijf zijn geperst en voorzien van sponningen waar de houten staanders in passen. Gaten en kieren worden gevuld met los stro en vlaswol; wanden worden afgevlakt met een soort roskam, bestaand uit een plank met uitstekende spijkers. Het is zwaar en stoffig werk, maar ze lachen erbij want ze doen het uit liefde. Aan de overzijde van de bouwplaats bouwen werknemers van Vastbouw kalkzandstenen tussenwanden op. Toch nog ‘echte bouwvakkers’ gevonden, op een bouwplaats die meer wegheeft van een boerderij.

Het eerste wat je ziet bij aankomst, zijn zeilen. Met daartussendoor schemerend osb-beplating. Iewan heeft geen geluk gehad met het weer. In de bouwvak, toen de constructie stond en ze het houtskelet full-time konden gaan vullen met stro, trokken er gigantische buien over Nederland. De buitenkanten van de houtskeletpanelen waren weliswaar voorzien van osb, maar de kieren waren niet bestand tegen ‘code rood’. De vrijwilligers moesten zelf zeil aanbrengen. Zonder materieel, via ladders en steigers klimmend naar vierhoog. Een deel van het stro hebben ze dan ook moeten vervangen.

Deze tegenslag is het gevolg van eerdere keuzes. Het isoleren had bijvoorbeeld ook in een loods van Vastbouw gekund. En Straw Blocks Systems levert zijn stroblokken eveneens met een vochtbestendige afwerklaag van leem. Iewan wilde echter ter plekke isoleren, waarop de osb-beplating werd geïntroduceerd en de lemen afwerklaag overbodig leek.

“Dat was een van de uitdagingen van dit project”, vertelt vestigingsmanager Remond Molenkamp van Vastbouw Oost. “Als je werkt met particulieren, moet je zorgen dat het gemakkelijk is. Zowel architect Michel Post als wij hebben allerlei nieuwe dingen bedacht om het bouwproces te vereenvoudigen.”

Door de osb-beplating kunnen de bewoners de stroblokken bijvoorbeeld met al hun kracht aanduwen. Dat is wel nodig, want aangezien de blokken onder druk in het skelet moeten zitten, worden ze er veelal met een schaarconstructie in gewipt. En dan wil je natuurlijk niet dat ze er aan de achterkant weer uit wippen.

Ontwerp

Het gebouw bestaat uit 21 appartementen, van een- tot vierpersoons, en drie woongroepen-binnen-de-woongroep waar vier of vijf bewoners per woongroep een woonkamer, een keuken en het sanitair delen en elk een eigen woon/slaapkamer hebben, algemene ruimtes, studio’s, werkplaatsen en bergplaatsen. Michel Post maakte het ontwerp in nauwe samenwerking met de bewoners. Die hadden zich toen al opgesplitst in werkgroepen (waaronder een bouwgroep, een communicatiegroep en een milieugroep), er lag een moodboardklaar en ze hadden al allerlei materiaalkeuzes gemaakt en daar partijen bij gezocht.

Verantwoordelijkheden

De Initiatiefgroep Ecologisch Wonen Nijmegen (Iewan) is verantwoordelijk voor de kwaliteit van de isolatie en lemen afwerking. Dat is contractueel vastgelegd. De toekomstige bewoners hebben les gehad in het werken met leem en stro, er is een zelfwerkzaamheidscontract afgesloten tussen Vastbouw en de bewoners, er zijn speciale verzekeringen afgesloten voor de bewoners op de bouwplaats, er zijn bouwplaatsregels opgesteld waar de bewoners voor moeten tekenen en bewoners praten en beslissen mee in de bouwvergaderingen waar afspraken gemaakt worden over alles wat de zelfwerkzaamheid aangaat Sommige bewoners hebben een extra cursus gevolgd en fungeren als bouwbegeleider. Behalve de bewoners zijn er ook andere vrijwilligers die een dagje komen werken. Zij worden begeleid door de mensen van Iewan.

Liever waterzuivering dan parkeren

Het complex wordt uitgerust met twee volledig gescheiden afvalwatercircuits, één voor het grijze water en één voor het zwarte.Het zwarte water verdwijnt in een septictank die overloopt in een helofytenfilter ter grootte van tien parkeerplaatsen (circa 200 vierkante meter). Het grijze water gaat via een vetafscheider naar het helofytenfilter.Dat van die parkeerplaatsen is niet zomaar een voorbeeld, maar een punt waarover de vereniging hard met de gemeente heeft moeten onderhandelen. Bij 24 sociale huurwoningen horen ruim dertig parkeerplaatsen. Maar de meeste bewoners van Iewan rijden geen auto.

Reageer op dit artikel