nieuws

‘Bouw deels geregeerd door argwaan’

bouwbreed

‘Bouw deels geregeerd door argwaan’

De bouw kan zich veel kosten besparen door in de keten gezamenlijk de vinger aan de pols te houden. Veel overschrijdingen laten zich vroegtijdig voorspellen.

“Aannemers, ontwikkelaars, installateurs. Allemaal zien ze de overschrijdingen aankomen. En allemaal geven ze toe te l ebben gereageerd”, zegt Robyne van Notten. De in Driebergen opgegroeide onderzoeker studeerde aan de faculteit Bouwkunde van de Technische Universiteit Delft af op het thema overschrijding van kosten en tijd in bouwprojecten. Afstudeerbedrijf was accountantsbureau KPMG, waarvan ze het netwerk kon benutten.

Voor haar speurwerk ha d Van Notten aanvankelijk haar zinnen gezet op het uitpluizen van enkele concrete projecten door alle betrokkenen aan de tand te voelen. Utiliteitswerken welteverstaan, want opdrachten in de sector infra zijn wel vaker op de snijtafel gelegd. De ontwerpers en managers bleken echter niet erg happig om open en bloot te vertellen wat bij dat ene project nu precies mis was gegaan. Daarom schakelde de onderzoeker over naar een lange reeks interviews waarin van opdrachtgever, ontwerper tot projectleider ieder zijn zegje kon doen over zijn of haar ervaringen in de dagelijkse praktijk. Het onderwerp: projecten van ruim 5 miljoen euro die onvoorzien meer dan 10 procent uit de hand zijn gelopen.

“Denk bij utiliteit aan kantoren, ziekenhuizen en bedrijfspanden. De woningbouw is buiten beeld gebleven. Dat is toch meer lopendebandwerk. De utiliteitsbouw wil telkens een icoon neerzetten.”

Van Notten inventariseerde dertig indicatoren die een waarschuwing moeten zijn voor mogelijke uitglijders later in het proces. De alarmbellen horen te gaan rinkelen als in de ontwerpfase geen marktconsultatie heeft plaatsgevonden. Of een andere bouwmethode is geaccepteerd dan waarin de aannemer is gespecialiseerd. Let ook op de incomplete informatie vanuit de opdrachtgever en de vervanging van de betrokken mensen. Het verlies van kennis kan je later nog lelijk opbreken.

“Ik had niet verwacht dat veel partijen de problematiek van de overschrijdingen zo goed onderkennen. Veel informatie wordt achtergehouden. Voor een deel wordt de bouw geregeerd door de argwaan. Eerst een probleem zelf proberen op te lossen, voordat iets gemeld moet worden bij de opdrachtgever. Als beter zou worden samengewerkt, ontstaat meer ruimte om eerder tot oplossingen te komen. Maar wie zet de eerste stap?”

Michiel Kool, adviseur grote projecten bij KPMG, praat over het managen van de onderkant van de ijsberg. Het gaat mis in deze onderkant waar het gaat over belangen en vertrouwen. Terwijl de aandacht zich vaak alleen richt op het topje van de ijsberg, de plannen en contracten. “Hoe kom je tot daadwerkelijk delen? Hoe beperk je de kosten op de omzet? Zorg voor een goed begin. Het venijn zit in de start.”

Een stap in de goede richting is volgens Van Notten het werken met geïntegreerde contracten zoals design & build. Als de risico’s goed verdeeld zijn, neemt de kans op succes toe.

Kool: “Wat zijn de prikkels? Je eigen hachje of het gezamenlijke resultaat? Ga je voor de korte of voor de langere termijn? Een contract is leuk maar ze zijn veelal vanuit een negatieve invalshoek geschreven, omdat je iets per se niet wilt. Het in contracten toekennen van beloningen werkt het beste.”

Van Notten verrichtte literatuurstudie naar de overschrijdingen bij utiliteitsprojecten. Vond zinvol afstudeeronderzoek van de universiteiten in Twente en Delft. “Anders dan bij infra verdwijnen de rapporten droog op de plank. Het onderzoek heeft jammer genoeg niet geleid tot een verdiepingsslag, zoals dat bij de infra wel het geval is. De indicatoren die ik gevonden heb, kunnen goed vooraf maar ook tijdens de projecten gebruikt worden. In hun hart willen de mensen die ik gesproken heb, meer samenwerken en overschrijdingen voorkomen. Of dat bij hun volgende projecten ook gebeurt, durf ik niet te zeggen.”

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels