nieuws

‘Het kan nog goedkoper, zeiden tendermensen van ProRail’

bouwbreed

Een prijzenoorlog, stakingen, een bikkelhard kort geding, een achtergehouden rapport. De messen zijn geslepen in de spoorsector. Hoe kon het zo ver komen? Een interview met Diederik Schonebaum, directeur van Strukton Rail, de man die ProRail voor de rechter daagde. “Ik voelde me in de steek gelaten door de andere spoorbouwers.”

De prijzenoorlog was in november 2011 in volle gang. Toch kreeg de parlementaire spoorcommissie Kuiken geen onvertogen woord van Schonebaum te horen over de omstreden onderhoudscontracten.

Sterker: u roemt ze. Was u bang?

“Nee, totaal niet. In mijn relatie met ProRail heb ik me nooit beperkt gevoeld te zeggen wat ik vind. Maar het blijft een ingewikkelde markt. Ik vind ook dat je er samen uit moet komen.”

Krap een half jaar later schreef u in op de aanbesteding van het prestatiegerichte onderhoudscontract Eemland. U beloofde storingshersteltijden die nog nooit zijn vertoond? Waarom? Dat heeft toch niets te maken met kwaliteit leveren?

“We hadden de pgo’s van Zeeland en de Betuwe verloren. We moesten dit project hebben. Dat ProRail zou ingrijpen konden we niet zien aankomen. Als aannemer weet je nooit van tevoren wanneer de grens is bereikt. Bovendien losten wij storingen tot dan toe gemiddeld het snelst op. Wij zitten op tachtig minuten, anderen daar net boven. Bij Eemland schreven we in op 31 minuten. Dat was geen pure bluf. We hadden met een aantal innovaties een heel eind in de buurt kunnen komen.”

ProRail sprak over manipulatief aanbesteden in de rechtszaal vorige week…

“Ik had van ProRail niet verwacht dat hij zo met modder zou gooien. Al goed. Je gaat voor de beste aanbesteding. Als jij het niet doet, doet je concurrent het wel. Andere spoorbouwers deden het ook. Bij Zeeland zagen we dat gebeuren en nog sterker bij de Betuwe waar BAM Rail een hersteltijd beloofde van 45 minuten. Dat was ook nooit waargemaakt, terwijl de opdracht wel werd gegund. Overigens gaven de tendermensen van ProRail ons bij de evaluatie van de Betuwe te verstaan: dit is niet de bodem. Het kan nog goedkoper. De markt werd ook onder druk gezet. Waarom ik daar nooit met een woord over gerept heb? We hadden een kort geding kunnen aanspannen, maar deden dat niet. Naar de rechter gaan vind ik ook een brevet van onvermogen.”

ProRail greep hoe dan ook pas in bij de eerste aanbesteding van Eemland. Er kwamen nieuwe afspraken. Bij de tweede aanbesteding kreeg Asset Rail de opdracht voorlopig gegund. De prijs is volgens u onrealistisch laag. U spande dit keer wel een kort geding aan tegen ProRail. Wanneer barstte de bom?

“Toen ProRail zelf bekendmaakte wat het berekend had voor Eemland twee, dus na de nieuwe afspraken Dat was op 15 november 2012. Ik schrok enorm toen de uitslag werd gedeeld. Ik was er 100 procent van overtuigd dat ProRail voor een realistische prijs-kwaliteitaanbieding zou gaan. Alle spooraannemers zaten er bij. Ik liep niet de zaal uit, maar ik zei wel dat vergaderen over de andere punten van mij even niet meer hoefde. Mijn grootste bezwaar is dat ProRail totaal niet bewogen is. Het ging niet om onrealistische prijzen, zegt ProRail nu in de rechtszaal, maar om de onrealistische hersteltijden. Maar dat klopt niet met hun eerdere uitingen.”

Behoorlijk ongebruikelijk stuurde u een brandbrief naar de Tweede Kamer. De aanbesteding van alle pgo’s moest worden gestaakt, vindt u. De drie andere spoorbouwers schreven ook een brief. Veel positiever. Voelde u zich in de steek gelaten?

“ Ja. Absoluut. Maar als ik kijk naar de aanbestedingsuitslag heb ik er ook begrip voor. Asset Rail had de laagste prijs en kreeg de opdracht. Volker Rail zat ook heel laag. Het zou ook kunnen dat ze inderdaad blij zijn met het feit dat de grote marktaandeelhouder terrein verliest.”

Speelt ProRail vuile spelletjes?

“Zo zou ik het niet willen betitelen. Als ik zie wat ProRail zelf als referentieprijsniveau hanteert voor pgo Eemland, ben ik het wel even kwijt. ProRail denkt nu dat hetzelfde werk voor 25 procent van de prijs kan. Welk belang ProRail heeft? Dat weet ik ook niet. ProRail moet 25 procent bezuinigen, geen 75.”

U zegt dat de prijs van Asset Rail onrealistisch is. Onderbouwt u dat eens?

“Voor dat zelfde gebied krijgen wij nu vijf keer zoveel. Die 1,24 miljoen euro die wij per maand krijgen, is vastgesteld met ProRail samen. De spoorbeheerder controleert zes keer per jaar of dat een realistisch bedrag is. Dan zeg ik simpel: zouden ProRail en wij in die 25 jaar dat wij in dit gebied actief zijn vier keer te veel hebben uitgegeven? Ik geloof daar niets van. Zeker niet als je bedenkt dat de onderhoudskosten in Nederland twee keer zo laag zijn als in landen als Zwitserland en België.”

Tot vorige week toonde staatssecretaris Mansveld weinig erkenning voor uw brandbrief. Ze noemt uw waarschuwing voor Engelse toestanden onvoldoende gefundeerd. Doet dat zeer?

“De staatssecretaris is zich snel aan het inwerken. Ik vind dat ze wat tijd verdient. Bovenal ben ik geschokt door wat er op het ministerie is gebeurd. Er hoeven geen koppen te rollen. Het spoeddebat van vorige week gaf ons erkenning. Dat vind ik voldoende. Ik hoop dat Mansveld de komende tijd goed onderzoekt wat er daadwerkelijk op het spoor aan de hand is.”

Mansveld verwijt u niet mee te werken aan het nieuwe onderzoek dat nu loopt naar de pgo’s…

“Ik heb daar nu geen vertrouwen in. Maar ik heb de deur niet helemaal dicht gedaan. Ons punt is hoe je zo’n opdracht kunt doen, terwijl je Eemland gunt. Ik vind het heel sneu dat dit gebeurt. Ik wil verstandig overleg voeren.”

Wordt het spoor onveiliger door Asset Rail?

“In algemene zin wordt het spoor onveiliger als partijen voor dit soort lage prijzen opdrachten gegund krijgen. Ik zal open en transparant zijn. Vorige week hadden wij een spoorstaafbreuk in het Noorden van het land, terwijl we dat stuk spoor kort daarvoor hadden gecontroleerd. Gelukkig hadden we voldoende mensen om het op te lossen. Het spoor heeft een bepaalde zorg nodig. We willen minder spoorstaafbreuken en niet meer.”

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels