nieuws

Alleen een aangepast Lenteakkoord redt de woningmarkt

bouwbreed

Aanpassing van het Lenteakkoord is noodzakelijk, nu uit onderzoek van het Economisch Instituut voor de Bouw blijkt dat zowel de woningmarkt als de bouw als gevolg van het akkoord de komende tien jaar een flinke dreun gaat krijgen.

< vervolg van pagina 1

Het Lenteakkoord gaat de bouw tot 2030 in totaal 26 miljard euro kosten, blijkt uit berekeningen die het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB) dit weekeinde bekend maakte. Vooral in de periode 2014-2017 zal de bouw het zwaar te verduren krijgen. Het aantal voltijdsbanen neemt met 20.000 af. In totaal levert de woningbouw door het Lenteakkoord 2,6 procent van zijn bouwproductie in. De woningprijzen zakken nog eens 3,5 procent.

Op lange termijn zal de bouw weer herstellen. Uiteindelijk bepaalt de demografische ontwikkeling de vraag naar woningen. Maar de komende tien jaren zal de woningmarkt, en dus de bouw, zich moeten aanpassen aan de nieuwe situatie, schat het EIB. Want minder renteaftrek betekent dat wonen relatief duurder wordt. Hogere woonkosten betekent dat mensen langer moeten sparen en daardoor minder snel een nieuwbouwwoning kopen. Ook betekent het dat de doorstroming vermindert en verbouwingsplannen op een lager pitje worden gezet. Als na tien jaar alles en iedereen aan de nieuwe situatie gewend is, zal het effect van de Lenteakkoord-maatregelen “bescheiden zijn”, verwachten de bouweconomen van het EIB. Wel worden structureel 3.500 arbeidsjaren ingeleverd.

Volgens Elco Brinkman, voorzitter van Bouwend Nederland, wordt door de EIB-berekeningen “pijnlijk duidelijk hoe slecht het begrotingsakkoord is voor de bouw. De bouw remt nu al jaren de economische groei van heel Nederland en het begrotingsakkoord trekt die rem alleen maar harder aan.” De vijf politieke partijen die aan de basis van het Lenteakkoord hebben gestaan, doen er verstandig aan zich nog eens achter de oren te krabben en naar de door de bouweconomen aangedrag en alternatieven te kijken. Naar het volledig afschaffen van de overdrachtsbelasting bijvoorbeeld. Dat scheelt de woningbouwers een vol procent aan productie. Bovendien dalen de woningprijzen ruim een procent minder dan bij het Lenteakkoord, namelijk 2,2 procent.

Het voor d e helft van de hypotheeksom verplicht stellen van de annuïtaire hypotheek levert nog minder schade op voor de bouw en de woningmarkt (0,3 procent minder bouwomzet, woningprijzen dalen 0,4 procent). De Kunduz-coalitie wil nu de hele (nieuwe) hypo thee k annuïtair laten aflossen. Waarom niet kiezen voor de door het EIB aangedragen ‘halve’ variant?

De vraag rijst: hoe heilig is de huidige renteaftrekparagraaf in het Lenteakkoord? Het doel van het aanpakken van de woningmarkt lijkt vooral bezuinigen. Dat levert met de maatregelen in het akkoord op lange termijn 5,5 miljard euro aan belastingopbrengsten op. Maar vaak wordt als argument gebruikt dat de hypotheekschuldenberg te groot wordt. Dat is onzin, meent denktank EIB.

EIB-voorman Taco van Hoek zorgt al enige tijd voor waardevol tegengas tegen de groeiende lobby om de hypotheekschulden aan te pakken. Volgens Van Hoek worden bij de hetze tegen de hypotheekschuldenberg veel oneigenlijke argumenten gebruikt. Zo worden de vele spaar- en beleggingstegoeden die gekoppeld zijn aan de hypotheken niet meegerekend. En ook de goed gevulde pensioenspaarpotten worden niet in de discussie betrokken. Onterecht.

De woningmarkt wordt de eerste tien jaar alleen maar slechter van het Lenteakkoord. Terecht wijst Van Hoek al enige tijd hiervoor naar de rol van de banken. Waar de hypotheekrente in de ons omliggende landen in de periode 2008-2011 met meer dan 1 procentpunt is gedaald, bleef de daling in Nederland steken op ongeveer 0,2 procentpunt. Merkwaardig. Van Hoek wil daarom dat de overheid de concurrentie op de hypotheekmarkt in de gaten houdt. Een lagere hypotheekrente kan veel goedmaken. Volgens het EIB kan een daling van ¾%-punt een opwaarts effect op de huizenprijzen hebben van 8 procent en het stijging van het bouwvolume met 6 procent.

Ook de krampachtig in stand gehouden strenge leenregels doen meer kwaad dan goed voor de woningmarkt en de bouw. Wel is het verplichten tot een annuïtaire hypotheekvorm een beter idee dan het volledig afschaffen van de hypotheekrenteaftrek. Maar de in het Lenteakkoord voorgestelde 100-procentsnorm voor hypotheekleningen is te streng. Als je Nederland vergelijkt met het buitenland, hebben de strengere regels in Nederland volgens Van Hoek gezorgd voor extra vraaguitval. Dat kan de woningmarkt en een van de grootste economische sectoren zich, zeker nu, niet permitteren.

Het Lenteakkoord is een begrijpelijk startpunt om tot een woningmarktakkoord te komen. Maar een goede, snelle en publieke discussie over welke varianten het beste zijn voor de overheidsfinancien, de woningmarkt en de bouwsector, is nog wel noodzakelijk. Misschien kan het EIB-onderzoek, samen met het voorstel van Aedes, de NVM, de Woonbond en de Vereniging Eigen Huis, dat later deze week het licht gaat zien, hiervoor als basis dienen.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels