nieuws

Plannen Blok zet kwaad bloed bij corporaties

bouwbreed Premium

De plannen van minister Blok (wonen) gaan verder dan een financiële aderlating voor de corporaties, het is een eenzijdig opgelegde systeemverandering. De weerstand van corporaties is daarom te begrijpen. De aanpak van Blok versterkt het verzet.

Veranderingen leiden altijd tot protest. Corporaties moeten straks jaarlijks 2 miljard euro afdragen. Diverse onderzoeken voorspellen het faillissement van de sector. Minister Blok wil schuiven met de aanpak, maar de opbrengst staat vast. Deze week worden in het begrotingsoverleg de eerste knopen doorgehakt. Volgend jaar staat het gehele plan op de agenda.

Het is niet zo heel lang geleden dat corporaties 180 graden de andere kant op moesten bewegen. Medio jaren ’90 zijn kernwoorden decentralisatie, verzelfstandiging en marktwerking. Corporaties krijgen nieuwe taken zoals verantwoordelijkheid voor de woonomgeving en koopwoningen, ze mogen een eigen investeringsbeleid voeren en het Rijk schroeft zijn subsidiestroom terug. Rond 2005 stimuleert minister Dekker de concurrentie tussen corporaties. Nu straft Blok de nieuwe koers en de ondernemingsdrift van corporaties af. Geen investeringsbeleid en concurrentie meer, maar terug naar de kerntaak, de sociale woningbouw.

De manier waarop Blok te werk gaat zet kwaad bloed. Niemand laat graag verworven rechten en vrijheden inperken, maar sec de koersverandering is waarschijnlijk te verteren voor de sector, mits deze op z’n Hollands tot stand komt. Eindeloos polderen met uiteindelijk draagvlak voor een nieuwe koers. Maar Blok heeft haast, hij heeft geen tijd voor overleg. Crisis aan de deur, een gapend gat op de begroting en de schandalen in de sector buitelen over elkaar. Het moet anders en wel nu. Daarbij staan crisismanagers over het algemeen niet bekend om hun invoelend vermogen. Met harde hand maakt hij schoon schip. Wie niet luisteren wil, zal voelen. Al oorvijgen uitdelend brengt Blok de klas weer in het gareel. Niet alleen hanteert hij een brute bijsturing, maar ook is de boodschap indirect. Primair hamert hij op de afdracht van de sector. Maar hoe het precies zit met de nieuwe rol voor woningbouwverenigingen blijft lange tijd onduidelijk. Het maakt organisaties onzeker en dus weerspannig.

Met onduidelijkheid over de uitvoering van de heffing versterkt Blok de weerstand. Hij belooft een uitvoerbaar plan, maar weet nog niet hoe dat eruit ziet. Dat de corporaties diep in de buidel moeten tasten is het enige dat voor hem vaststaat. Daardoor zijn de gevolgen niet duidelijk, de toekomst ongewis.

Domme aankopen

Ondertussen is een bescheidener rol voor de corporaties goed te verdedigen. De sector heeft zich de afgelopen jaren niet populair gemaakt met een oeverloze stroom aan schandalen. Zichzelf verrijkende bestuurders, risicovolle investeringen en domme aankopen. De kritiek zwelt aan dat corporaties meer vastgoedondernemingen zijn geworden. Onstuurbare molochen die teveel gericht zijn op geld verdienen en te weinig op hun maatschappelijke taak. Met het schaamrood op de kaken kijkt het Rijk toe. Ingrijpen is onvermijdelijk.

Op de jammerklacht van de corporaties valt een en ander af te dingen. Zij dreigen dat investeringen zullen stilvallen, onderhoud niet meer te financieren is en bouwprojecten afgeblazen moeten worden. Bouworganisaties houden zich echter stil op dit vlak. Bouwend Nederland maakt zich meer zorgen over financiering vanuit de banken, en projectontwikkelaars zien het probleem ook niet zo. Zij houden zich een tikkeltje afzijdig in de discussie en willen vooral het vertrouwen van investeerders behouden.

Aan het eind van deze strijd komt de minister waarschijnlijk als winnaar uit de bus. Door tijdens de discussie aan de uitvoering te sleutelen neemt hij een voor een de belangrijkste bezwaren van corporaties weg, totdat een min of meer werkbaar stelsel overblijft en 2 miljard euro onder de streep staat.

Reageer op dit artikel