nieuws

Alle bouwtechnieken samen rond oud gemaal

bouwbreed Premium

In Gouderak, in de Zuid-Hollandse Krimpenerwaard, werkt Heijmans samen met Witteveen+Bos aan een nieuwe pompinrichting van het gemaal M.Verdoold. Omdat ook de monumentale gebouwen en maalkolk moeten worden gerenoveerd en er maar weinig ruimte is op de bouwplaats, vraagt de klus een goede planning en veel vakmanschap. “Hier komen ei genlijk alle technieken samen.”

Na wat geklauter over ladders, steenhopen en door een flink pakket modder staat projectleider Raymond Hengeveld van Heijmans Civiel op de bodem van de leeggepompte maalkolk. Zonder het water is deze buffer tussen het gemaal en de uitlaat op de Hollandse IJssel een fraai staaltje Zuid-Hollands metselwerk. De ovale vorm, zo’n 7 meter hoog opgetrokken uit de bekende gele ijsselsteentjes, is imposant vanaf de bodem. Uit de duizenden mosselschelpen op de wanden blijkt wel dat de IJssel hier een open verbinding heeft met de zee.

Al sinds de negentiende eeuw wordt de Krimpenerwaard drooggepompt door een aantal gemalen langs de IJssel. Maar in de meeste gevallen zijn de gebouwen verdwenen of niet langer in gebruik als pomp- of ketelhuis. De huidige gebouwen van het gemaal werden neergezet in 1866 en 1880, en inmiddels in niet al te beste staat. Toch koos het hoogheemraadschap Schieland en de Krimpenerwaard ervoor om het gemaal zijn functie te laten behouden.

“De laatste jaren functioneerde het gemaal heel slecht en is er zelfs een tijdelijke ompomping aangebracht”, zegt Hengeveld. “Bovendien moest de capaciteit omhoog. Het ligt misschien voor de hand om dan een nieuw gebouw neer te zetten, maar dit is een bijzondere plek. Het laat mooi zien hoe we al zo lang de boel drooghouden.”

Uitdaging

Juist die combinatie van een functionele vernieuwing en het behoud van het monumentale is voor de bouwer de grote uitdaging. “Door het gebrek aan ruimte en de verschillende disciplines die hier moeten werken, moeten we heel gefaseerd te werk gaan”, zegt Hengeveld. “In de eerste plaats is het belangrijk dat we het pomphuis en ketelhuis stabiliseren. Het funderingsherstel bestaat uit 145 palen, de meeste daarvan zijn casing draaipalen met groutinjectie. Ze worden inpandig in delen door meters metselwerk geboord. Voor dit specialistische werk is P. v/t Wout funderingstechnieken ingeschakeld. Ook zijn door middel van de silent-piling techniek inmiddels de bouwkuipen aangebracht, hebben we de oude uitstroom weggesloopt en gaan we beginnen met een compleet nieuwe betonnen uitstroomconstructie. Ook in het gebouw worden nieuwe betonconstructies ingepast. Pas daarna gaan we verder met de maalkolk en de eigenlijke restauratie.”

Het gemaal was oorspronkelijk een schoepradgemaal, maar werd later voorzien van centrifugaalpompen op stoom. In het begin van de vorige eeuw werden die vervangen door zuiggasmotoren op diesel, en net na de oorlog opnieuw, door elektromotoren. Nu moeten nieuwe pompen de capaciteit verhogen van 320 naar 450 kubieke meter per minuut. “Die oude pompen zijn inmiddels verwijderd. Omdat ze per stuk 15 ton wogen konden ze niet zomaar naar buiten worden getild. Ze moesten door een specialist gedemonteerd worden.” Een tijdelijke pompinstallatie zorgt nu voor de afwatering.

Damwand

Va naf de maalkolk kwam het water door een gemetseld kanaal, onder de dijk door uit in de rivier. Daar zaten buitendijks sluisdeuren om te voorkomen dat het water bij stormvloed de polder instroomde, maar voorlopig zijn die vervangen door een damwand. “Dat was eigenlijk altijd de primaire waterkering”, stelt Hengeveld. “Maar straks wordt die taak in feite overgenomen door de deuren op de buizen waar straks het water door omhoog wordt gepompt, aan het begin van de maalkolk.”

Voor Hengeveld is de aanwezigheid van al die bouwdisciplines uniek. Het vergt een intensieve samenwerking met Witteveen+Bos en de opdrachtgever. “Het zorgt ervoor dat je moet blijven anticiperen en moet leren van elkaar. Wat dat betreft is het handig als je een grote aannemer bent. Al die verschillende soorten kennis hebben we al in huis.”

Projectgegevens

Project:renovatie gemaal M.VerdooldOpdrachtgever:hoogheemraadschap van Schieland & de KrimpenerwaardDirectievoering:Witteveen+BosAannemer:Heijmans CivielArchitect:KbnG architectuurGeplandeoplevering:november 2013Bouwsom:3.958.000 euro

Reageer op dit artikel