nieuws

‘Bouw help je niet met antimaffiaregels’

bouwbreed Premium

De wet die bouwen met crimineel geld tegen moet gaan, werkt onvoldoende, zegt Margriet Overkleeft-Verburg, hoogleraar staatsrecht (Erasmus Universiteit) aan de vooravond van strengere vastgoedregels.

Vergunningen verlenen voor seksclubs terwijl je vermoedt dat louche figuren er dagelijks crimineel geld witwassen. Bouwvergunningen verstrekken, terwijl je denkt dat het geld waarmee de wolkenkrabber van de grond komt, stinkt. Sinds 2003 wil het Rijk dit soort ongewenste taferelen uitsluiten met de Wet Bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur (Bibob).

Negen jaar na invoering van de “antimaffiatoets” boekte de stad Amsterdam “grote klappers”, weet hoogleraar Margriet Overkleeft. De geweigerde bouwvergunning voor een nieuw clubhuis van de Hells Angels en het sluiten van bordeel Yab Yum noemt ze als bekende voorbeelden. Bouwen met crimineel geld tegengaan is moeilijker aan te pakken, constateert ze. Uit het laatste jaarverslag van het landelijk Bureau Bibob, blijkt hetzelfde beeld. Van de ruim 200 aanvragen gaan er ‘slechts’ 15 over de bouw. Daarmee staat de sector overigens wel op nummer 4, na de horeca, coffeeshops en de seksindustrie. Overkleeft begrijpt waarom de Bibob bouwbedrijven slechts een gevoel van “uitkijken” bezorgt. “Een bouwproject kun je vrij moeilijk stoppen als je merkt dat je te maken hebt met een malafide onderaannemer. Ik zeg niet dat het niet kan, maar ik vraag me af of het gebeurt.” De maatschappelijke gevolgen zijn te groot als een gemeente de deur direct dichtgooit als een bouwbedrijf een keer de mist ingaat, onderbouwt Overkleeft. “Je hebt niet alleen te maken met het bedrijf, maar ook met werknemers en aandeelhouders. Als ik bestuurder was zou ik na één fout niet durven zeggen: met die partij doe ik geen zaken meer.”

Adrienne de Moor-van Vugt, hoogleraar bestuursrecht aan de Universiteit van Amsterdam denkt dat de Bibob wel indruk maakt op de bouw. Ze wijst er wel op dat het een nadeel is dat de Bibob niet verplicht is. “Het gevolg is dat onderaannemers wegtrekken uit Amsterdam en Alkmaar richting de minder strenge gemeenten.”

Klimopaffaire

Minister Opstelten (veiligheid) gaat de Bibob uitbreiden, zodat de regels ook gelden voor alle vastgoedtransacties. Overkleeft vraagt zich af wat het oplevert. “Huisjesmelkers kun je er misschien mee aanpakken, maar ik denk niet dat je vastgoedfraudes, zoals de Klimopaffaire, oplost met Bibob. Faillissementfraude bijvoorbeeld ook niet.” De Moor is enthousiaster over het kunnen natrekken van criminele vastgoedinvesteringen. “Natuurlijk heb je snel te maken met kerstbomen aan bv’tjes, maar met de Bibob heb je wel toegang tot alle overheidsbronnen.”

De Tweede Kamer vergadert volgende week over de wijziging van de Wet Bibob. De Moor merkt op dat aannemers hoe dan ook hun borst kunnen natmaken. “De nieuwe Aanbestedingswet brengt een vergelijkbare integriteitstoets met zich mee.”

Reageer op dit artikel