nieuws

Boekbespreking: Nieuw Leyden, vrijheid in gebondenheid bij particuliere woningbouw

bouwbreed

Particulier initiatief en vernieuwende stedenbouw komen samen in Nieuw Leyden, een woonwijk gebouwd op de plek van een voormalig industrieterrein in Leiden Noord. Het boek ‘Nieuw Leyden. Recept voor stedelijk wonen’ onder redactie van Annemarie Sour vertelt hoe de wijk tot stand komt.

Het eerste wat bij het doorbladeren van Nieuw Leyden opvalt, zijn de vele illustraties. Variërend van historische foto’s van het slachthuis dat hier decennialang was gevestigd, tot en met plattegronden, zogeheten artist’s impressions en recente foto’s van de huidige bewoners. Toch gaat het hier allerminst om een salontafelboek. In vijf hoofdstukken schetsen de auteurs een beeld van de ontwikkeling van de wijk, waarbij nauwelijks een detail over het hoofd wordt gezien. Uiteenlopende betrokkenen komen daarbij aan het woord onder wie stedenbouwkundigen en bewoners.

Het boek besteedt veel aandacht aan de voorgeschiedenis van Nieuw Leyden, gelegen in Leiden Noord. Het werd vooral bekend vanwege het enorme slachthuiscomplex dat er in 1900 werd gebouwd. Latere plannen om in het gebied een tuinstadswijk te bouwen mislukten omdat het veenweidegebied niet geschikt was voor woningbouw. Niettemin verrezen er in de jaren twintig van de vorige eeuw toch woningen. Na de Tweede Wereldoorlog ging het snel bergafwaarts met het gebied. De wijk verpauperde, kreeg een slechte naam en wie het kon betalen trok weg. “Leiden-Noord was een van de probleemwijken van de Randstad”, zegt wethouder Ron Hillebrand (ruimtelijke ordening) in het boek. “De sociale stijgers vertrokken naar de omringende vinexwijken. Leiden Noord had een stigma en trok meer en meer kansarmen.”

Die neergang transformeerde na de eeuwwisseling in een triomftocht. Eerst passeerde diverse plannen voor het gebied de revue die de eindstreep niet haalden. Maar uiteindelijk lanceerden de gemeente Leiden en woningstichting Portaal onder de naam Nieuw Leyden een initiatief dat wel werd gehonoreerd. Uitgangspunt voor het idee is het Amsterdamse uitbreidingsplan uit 1614 waaraan de hoofdstad zijn wereldberoemde grachtengordel te danken heeft. Precies zoals het Amsterdamse stadsbestuur dat deed in de zeventiende eeuw, besloot het gemeentebestuur van Leiden zich terughoudend op te stellen bij de plannen voor de wijk. De toekomstige bewoners hebben grote invloed op hoe hun huis en leefomgeving er gaan uitzien. Particulier opdrachtgeverschap in verschillende varianten is het tovermiddel bij de totstandkoming van de nieuwe wijk, waarbij welstandsvrij gebouwd mag worden. Wethouder Hillebrand: “Vrijheid in gebondenheid. Mensen kunnen doen wat ze willen als ze maar binnen de structuur blijven.” De verschillende mogelijkheden en onmogelijkheden die dit systeem biedt, worden in het boek belicht. Opvallend daarbij zijn het heldere taalgebruik en de vele (ervarings)deskundigen die in diverse interviews hun ervaringen toelichten. Door die aanpak verzandt ‘Nieuw Leyden’ nergens in geleerde praat waar alleen deskundigen garen bij spinnen. Daarmee is een moeilijk onderwerp voor een breed publiek toegankelijk gemaakt. Al met al maakt dit het boek tot een aanrader voor een ieder die geïnteresseerd is in nieuwe vormen van stadsontwikkeling.

Annemarie Sour (red.), Nieuw Leyden. Recept voor stedelijk wonen.

Uitgeverij 010 publishers

Rotterdam

ISBN 9789064507687

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels