nieuws

‘Bouwers bestellen straks geen beton meer maar staal’

bouwbreed Premium

‘Bouwers bestellen straks geen beton meer  maar staal’

Bouwen volgens de principes van de scheepsbouw is efficiënter, goedkoper en geeft meer ontwerpvrijheid. Volgens de Groninger architect Jack van der Palen kun je met ‘de huid als constructie’ beter gebruikmaken van materiaaleigenschappen. ‘‘Hier ligt de toekomst van de bouw’’.

Na een bezoek aan een scheepswerf in Appingedam en Centraalstaal in Groningen besloot architect Van der Palen de scheepsbouwprincipes toe te passen bij een woning. Zo maakte hij bij het ontwerp van zijn supersonisch ogende zadeldakwoning de huid tot onderdeel van de constructie. Evenals bij een schip dus. ‘‘Doordat buitenhuid en constructie een eenheid vormen, is een binnenconstructie niet nodig en houd je meer ruimte over. Verder kun je een breed palet aan vormen, bijvoorbeeld 3D, maken en toepassen. Door het staal is het ontwerp ook goedkoper dan een niet-standaardontwerp dat traditioneel wordt uitgevoerd. Ik maak vooral gebruik van de eigenschappen van het materiaal”, licht hij toe. “In de scheepsbouw wordt metaal gebruikt om krachten op te vangen, in de bouw dient het vaak alleen als bekleding.”

Zijn – verhuisbare – woning (200 vierkante meter, kosten drie ton) heeft kolommen noch funderingen en bestaat uit één kolom, glas, staal en/of aluminium. Het enige element dat de grond in gaat is een stalen kolom, waaroverheen een metalen schild wordt geplaatst. De twee delen van dat schild worden aan elkaar gelast. Het is stevig en waterdicht, verzekert de architect.

Het principe is dat van de monocoque, een constructietechniek waarbij de dragende constructie wordt gevormd door de schaal ofwel de buitenhuid, met minder inwendige versterkingen. Een laag isolatie wordt aan de binnenkant direct tegen de huid gespoten. De geheel glazen wanden op de begane grond maken duidelijk zichtbaar dat dragende elementen ontbreken. De woning is volledig zelfvoorzienend. In het dak geïntegreerde zonnecellen wekken warmte en stroom op. Van der Palen ontwierp zijn woning cradle-to-cradle die dus zo nodig in zijn geheel kan worden gerecycled. Door materiaalkeuze en eenvoudige detaillering zijn de onderhoudskosten minimaal.

BIM

Van der Palen werkte samen met Centraalstaal Internationaal uit Groningen, een bedrijf dat de stalen onderdelen als “Ikeapakket” aanlevert, grapt Allard Bokma van deze onderneming. Het heeft een positieve invloed op de bouwtijd.

Centraalstaal berekende de krachtsverhoudingen over het hele oppervlakte en kon zo de exacte hoeveelheid en dikte van het staal bepalen.

Van der Palen werkt als sinds de jaren negentig met BIM (Bouw Informatie Model; partners maken samen een integraal digitaal ontwerp) en deed dat ook bij deze woning. Ook dit bespaart materiaal en tijd. “Samenwerking tussen architect en fabrikant voorkomt verspilling van materiaal en verlaagt de faalkosten, die nu gigantisch zijn”, stelt de architect. (6 miljard per jaar, red.)

Van der Palens woningontwerp diende als experiment voor het Infoversum, een 3D-theater dat eind 2012 in Groningen gebouwd moet zijn. Ook hier is de huid onderdeel van de constructie.

Het in het oog springende ontwerp valt vooral op door een grote metalen bol. Van der Palen is ervan overtuigd dat het principe van de geïntegreerde 3D bouwmethode (via BIM) de toekomst is. Hij wil deze techniek in combinatie met de bouwprincipes van de scheepsbouw vaker toepassen bij woningbouw. “Architecten, producenten en fabrikanten moeten meer samenwerken. Al in het voortraject moet het gebouwdigitaal klaar zijn. Zo nemen faalkosten af en de efficiency toe.”

Spil

Zowel Van der Palen als Bokma onderstreept dat bouwers hiermee geenszins overbodig worden. “De aannemer blijft de spil in het bouwtraject, ook al hoeft hij geen buitengevel of constructie te maken. Hij behoudt de algehele coördinatie. En als de staalconstructie er eenmaal staat, moet hij die aan de binnenzijde isoleren en afwerken. Hij bestelt geen beton meer, maar staal.”

Reageer op dit artikel