nieuws

Bouwend Nederland en AFNL begraven de strijdbijl

bouwbreed Premium

Bouwend Nederland en de Aannemersfederatie (AFNL) liggen regelmatig met elkaar in de clinch, maar de belangenbehartigers hebben onlangs eindelijk de strijdbijl begraven. De twee voormannen kijken terug op de onenigheid in het verleden en het moeilijke afgelopen jaar. Ook blikken beide heren vooruit naar 2012 en voorspellen onder andere dat de hypotheekrenteaftrek (voorlopig) blijft bestaan.

Hoe was 2011 voor de bouw?

“Ik vond het niet alleen een somber jaar omdat we 25.000 vaste banen kwijtraakten en ook nog eens tal van zzp’ers. Ik vond het vooral somber, omdat met de broekriem al aangetrokken en de adem ingehouden, toch het zicht op verbetering steeds verschoof. Daardoor ontstond er moedeloosheid. De overheid zag in dat er wat moest gebeuren, maar wat zij ook deed, het leek niets te helpen. De ondernemerslust is niet weg, maar het lijkt wel of er niets meer kan, hoewel er nog steeds hijskranen omhoog en omlaag gaan.”

Waren er ook nog lichtpuntjes?

“Drie dingen. Het heeft misschien een hoog abstractieniveau, maar het is goed om te zien dat steeds meer politieke partijen en instituten zich realiseren dat de bouw belangrijk is voor de algemene economie. Twee: het is niet bij elk bedrijf kommer en kwel. Er zijn er bij die er in slagen een toekomst te vinden door met de nieuwe tijd mee te gaan. Het klinkt klef, maar de consument is niet altijd door de bouw omarmd. Te lang bleven aannemers naar de Aanbestedingskalender zitten kijken, zonder daarbij gevoel te ontwikkelen voor de klant. Het is goed om te zien dat ‘Business-to-consumer’ hoger op de agenda komt. Drie: van de ongeveer 57.000 woningen die er dit jaar gebouwd zijn, vallen er 10.000 onder particulier opdrachtgeverschap. Dat is ook een positieve verandering.”

In welk opzicht was het een historisch jaar?

“In de jaren tachtig hadden we ook behoorlijk wat narigheid, maar toch had je toen het gevoel dat je gezamenlijk meer kon regelen. Nu is dat veel lastiger, omdat je ook te maken hebt met buiten, met Europa. Dat is veel lastiger handelen. Je bent met een soort vaagheid in gevecht.”

Wat heeft het kabinet Rutte de bouw tot nu toe gebracht?

“Hij heeft wel gevoel voor de redeneringen van de bouw. Met mijn bouwpet op kom ik toch geregeld bij ze over de vloer. We hebben de verlenging van de NHG-regeling voor de poorten van de hel weggesleept. De overdrachtsbelasting is verlaagd en het lagere btw-tarief voor onderhoud werd ook nog tijdelijk verlengd. Dat de grote resultaten deels uitbleven, komt ook doordat het kabinet elke dag in Brussel nieuwe instructies moet halen.”

Dus een 7,5?

“Haha. Als senator lijkt het me niet verstandig cijfers te geven.”

Het lage btw-tarief voor renovatie en herstel van de woning verdween, de lagere overdrachtsbelasting kwam er voor terug. Wat hebben deze maatregelen opgeleverd?

“Je zag de eerste weken na de lagere overdrachtsbelasting een enorme groei in het aantal verkopen. Ik houd staande dat de hoofdreden dat de woningmarkt niet functioneert te maken heeft met de doorstroming. Als je eenmaal ergens begint in de straat, dan volgt er vanzelf wel meer. Daarom moet er aanbod komen in het middensegment van de huurmarkt en moet je iets doen met de overdrachtsbelasting. Dat helpt.”

Moet de bouw eigenlijk niet meer met één mond spreken?

“De bouw doet zijn uiterste best en we zitten toch redelijk op één lijn. Maar ik kan Vereniging Eigen Huis of de Woonbond natuurlijk niet wijsmaken wat zij moeten zeggen. Bovendien spreekt de politiek misschien wel minder met één mond.”

Wat levert de samenwerking tussen Bouwend Nederland en de Aannemersfederatie op?

“Energie om samen voor de bouwbelangen te knokken. We gebruikten onze energie verkeerd. We maakten ruzie terwijl we elkaar hard nodig hebben, omdat we een gezamenlijk belang hebben. Waarom het mis ging? Als het crisis is en iedereen – groot, klein, Noord, Zuid – moet vechten, is er eerder irritatie. Als je daarbij elke dag in de krant leest dat je ruzie hebt, dan ga je het nog geloven ook. Of Cobouw daarmee ook schuldig is? Nee, nee, nee.”

Is de koude oorlog tussen de brancheorganisaties nu voorbij?

“We hebben elkaar nodig. Niet alleen bij de minister, maar ook aan de vergadertafel. Ons maatschappelijk belang is helder. Als twee bouwbedrijven niet genoeg werk hebben, is samenwerken handiger. Als de installateur en de bouwer ruzie blijven maken, zegt de klant op een gegeven moment: ‘Bekijk het maar, ik laat andere mensen mijn klusjes opknappen’. Om ons heen ontstaan bovendien nieuwe soorten ondernemingen. Dat moeten we niet onderschatten. Dat komt mede door de opgave om energie te besparen in de bebouwde omgeving.”

Kan de samenwerking met de Aannemersfederatie nog beter?

“We moeten zorgen dat we de opleidingen op orde krijgen. Nu zitten ze nog te veel verspreid in het land. Het gaat dan ook om de randen van de bouw die niet alleen meer uit een hamer en een nijptang bestaan. Wat we gaan doen? Er wordt momenteel hard aan een plan gewerkt. Ik ga daar nu niet verder op in. Volgend jaar moet er voor Cobouw ook nog wat te schrijven zijn.”

Wie vertegenwoordigt het mkb beter?

“Dat doen we gezamenlijk. Wij hebben veel mkb-bedrijven, dat is ook de aard van de sector. Verder is het een theoretische discussie.”

Wat wordt het belangrijkste thema van 2012?

“Productie, productie, productie. Het begint bij productie, hoe je het ook wendt of keert. Een aannemer moet niet van de overheid verwachten dat zij voor klandizie zorgt. Of uit het raam kijken tot Cobouw de Bouwberichten aanreikt. Hij moet kijken naar de klant. De vergrijzingsgolf speelt daarbij een belangrijke rol.”

Wat zijn uw goede voornemens voor 2012?

“Ik ben al twee jaar in discussie met Monumentenzorg omdat ik dubbele ramen wil. Ik heb behoorlijk grote ramen. Ik ben van plan om ze volgend jaar aan te passen.”

Voorspellingen voor 2012

Hypotheekrenteaftrek

“Die blijft overeind. Of er extra bezuinigen komen? Dat hangt er vanaf waar Brussel binnenkort mee komt (noodpakket schuldencrisis, red). Een ding is zeker, we zullen meer op de investeringen moeten letten. Een kenmerk van investeren in wegen is dat er vervolginvesteringen komen.”

Extra faillissementen?

“Het zal niet meevallen. Ik hoor te veel onheilspellende berichten om me heen. Ik ben vooral somber over de periode kort na de jaarwisseling. Maar ook dat hangt af van Brussel.”

Overdrachtsbelasting.

“Ik denk dat het voor 95 procent zeker is dat de overdrachtsbelasting voor altijd laag blijft. Voor die laatste 5 procent zullen we nog wel hard moeten werken.”

Het lage btw-tarief voor renovatie en herstel van een woning.

“Ik denk niet dat dit terugkeert. Rondom de vergroening van woningen komt er misschien wel iets in de vorm van voordelige leningen of zo. Of misschien wordt een goed energielabel gekoppeld aan lagere overdrachtsbelasting.”

Bouwproductie.

“Ik hoop dat de productie van woningen licht gaat groeien, naar 60.000.”

Is het kabinet er nog?

“Er is altijd een kabinet. Rutte 1 bedoelt u? Ik zeg het niet als politicus, maar met mijn bouwpet op denk ik van wel. Voor de bouw is ermee ophouden niet verstandig.”

Zit u in 2012 nog op uw plek bij Bouwend Nederland?

“Ja.”

Nederlands elftal op het EK voetbal?

“Tweede.”

Bestaat de AFNL nog in 2012?

“… Laten we het woord somber niet meer gebruiken. Als we met zijn allen lang en goed naar de kerstboom kijken, dan blijven de lichtjes twinkelen.”

Hoe was 2011 voor de bouw?

“In het begin vroegen we ons af of het zo slecht zou zijn als 2010. Dat bleek niet het geval. Met name het aantal werkbare dagen was een stuk hoger dan aan het begin van vorig jaar. Daarnaast heeft het lage btw-tarief voor renovatie en herstel van de woning een hoop werk gegenereerd. In de loop van het jaar zijn we echter wat pessimistischer geworden.”

Wat was het hoogtepunt van het jaar?

“Dat er in de Aanbestedingswet ruim baan gemaakt gaat worden voor het midden- en kleinbedrijf. De wet is er nog niet, dat klopt, maar het gaat de goede kant op. Ik wil mijn eigen organisatie niet te veel op de borst kloppen, maar ik denk dat het ook onze verdienste is.”

En het dieptepunt?

“Dat de politiek zo weinig aan de bouw denkt. In mijn jeugdjaren was de bouw de motor van de economie. Ook voor de politiek. Als de economie gestimuleerd moest worden, kwamen er bij wijze van spreken duizenden woningen bij. Wij zijn van mening dat dit nog altijd zo zou moeten gaan.”

In welk opzicht was het een historisch jaar?

“De crisis. Ik zit nu veertig jaar in de bouw. In de jaren tachtig was het ook slecht, maar zo slecht als nu heb ik het nog nooit meegemaakt.”

Wat heeft het kabinet Rutte de bouw tot nu toe gebracht?

“Het kijkt alleen maar naar het begrotingstekort. Er wordt bezuinigd om de tekorten in te lopen. Terwijl ze eigenlijk zouden moeten kijken hoe bepaalde belangrijke sectoren gestimuleerd kunnen worden. En ik ben van mening dat de bouwsector daar de aangewezen sector voor zou zijn. Je zou bijvoorbeeld kunnen investeren in het duurzaam maken van de omgeving. Dat wordt wel geprobeerd, maar het komt niet van de grond.”

Het lage btw-tarief voor renovatie en herstel van de woning verdween, de lage overdrachtsbelasting kwam er voor terug. Wat hebben deze maatregelen opgeleverd?

“Naar onze schatting heeft de btw-verlaging zo’n 3 miljard euro opgeleverd. Over de overdrachtsbelasting zijn bij mijn weten nog geen cijfers bekend. Maar ik hoor weinig positiefs vanuit de markt. Het klopt dat vanuit de bouw voor deze maatregel gepleit is, maar niet door ons. Het was een punt dat Bouwend Nederland heeft aangekaart. Hoe die gedachtegang is ontstaan, weet ik niet.”

Moet de bouw eigenlijk niet meer met één mond spreken?

“Daar ben ik het helemaal mee eens. Juist in deze tijd zouden we over onze meningsverschillen heen moeten stappen. Dat hebben we dan ook gedaan. We zitten samen aan de cao-tafel. Samengaan zit er niet in. Mensen moeten ook wat te kiezen hebben. We vullen elkaar juist goed aan. Bouwend Nederland is meer een top-down organisatie, wij meer bottom-up. Met de voeten in de klei, zeg maar.”

Wat levert de samenwerking tussen Bouwend Nederland en de Aannemersfederatie op?

“Wij zijn nu ook bij de cao betrokken. Nu kunnen wij onze standpunten ook tijdens de onderhandelingen naar voren brengen. Al moet ik wel zeggen dat die steeds meer overeen komen naarmate we langer met elkaar in gesprek zijn. Of er iets radicaal gaat veranderen aan deze cao nu wij aan tafel zitten, dat denk ik niet. Iets wat in tientallen jaren ontstaan is, verander je niet in één jaar. Nou ja, we hebben de vorst-WW natuurlijk binnengehaald.”

Voor wie is de samenwerking een overwinning?

“Dat zou ik niet kunnen zeggen. Voor beiden.”

Is de koude oorlog tussen de brancheorganisaties nu voorbij?

“Ik spreek niet over koude oorlog, ik denk dat er in de toekomst nog best wat meningsverschillen naar boven zullen komen. Wij benaderen de zaken vooral vanuit het mkb-standpunt. Het ledenbestand van Bouwend Nederland is veel gemêleerder. En dat kan wel eens botsen.”

Wie vertegenwoordigt het mkb beter?

“Ik denk dat wij dat zijn. Wij hebben maar één soort onderneming die wij vertegenwoordigen. De tien grootste bedrijven binnen Bouwend Nederland brengen het grootste gedeelte van de contributie op. En contributie betekent zeggenschap.”

Voorspellingen voor 2012

Hypotheekrenteaftrek.

“Die zal deze kabinetsperiode nog wel gehandhaafd blijven. Daarna zal het geleidelijk afgebouwd worden. Ik denk dat men daar – overigens in relatie tot liberalisering van de huurmarkt – ruimschoots de tijd voor zal nemen, om de markt te laten wennen. Een jaar of vijftien zou verstandig zijn.”

Faillissementen onder de Cobouw 50 grootste bouwbedrijven.

“Mijn inschatting is dat de solvabiliteit van de grote bedrijven vrij goed is. Ik maak me voorlopig geen zorgen.”

En mkb’ers?

“Als ik kijk naar ons ledenbestand, dan is het aantal faillissementen niet groter dan andere jaren. Dat zal volgend jaar niet anders zijn. Dat komt ook doordat ze flexibeler zijn dan het grootbedrijf. Ze zijn bereid om het eigen besteedbare inkomen ten gunste van het bedrijf aan te wenden. Er is veel meer rek in de financieringen.”

Overdrachtsbelasting.

“De politiek is ondoorgrondelijk. Ik hoop dat ze de verlaging van de overdrachtsbelasting ter discussie gaan stellen en dat wij alternatieven aan mogen dragen. Bijvoorbeeld doormiddel van het stimuleren van duurzaam bouwen.”

Het lage btw-tarief voor renovatie en herstel van een woning.

“Als het kabinet de rekenmethode gaat volgen die ze tot nu toe gevolgd hebben, dan komt het niet meer terug. Ik hoop dat ze het begrotingstekort zo terugdringen dat dit soort maatregelen wel mogelijk wordt.”

Bouwproductie.

“In het gunstigste geval blijft het op hetzelfde niveau als in 2011. Maar het zou mij niet verbazen als het een procent of 5 à 10 zou dalen.”

Cao.

“De werkgevers zitten er heel realistisch in, denk ik. We beseffen dat het leven voor iedereen duurder wordt. Dat mensen dus eigenlijk een netto loonsverhoging zouden moeten krijgen. We verwachten wel dat we daar een productiviteitsstijging voor terugkrijgen. Het grootste probleem is de draagvlakvermindering en de vermindering van de inkomsten voor de sectorfondsen die dat met zich meebrengt. Het systeem is nog gebaseerd op inkomsten op basis van 250.000 bouwvakkers, maar we zitten nu op de helft. We moeten dus kijken waar we gaan inleveren. Daar zal nog flink over gediscussieerd worden. Wanneer de nieuwe cao rond is? Het zou mooi zijn, als het nog voor het eind van het jaar lukt, maar ik verwacht dat dit niet meer gaat lukken.”

Bestaat de AFNL nog in 2012?

“Die bestaat zeker nog. Sterker nog, wij verwachten een uitbreiding van onze Aannemersfederatie. In januari zult u daar meer van horen.”

Zit u in 2012 nog op uw plek?

“Ja.”

Wat wordt in 2012 het belangrijkste thema in de bouw?

“Zo goed mogelijk proberen te overleven, die crisis doorkomen. Voorbereiden op de tijd die erna komt. Door ons toedoen staat de bouw in de Bedrijvennota van het ministerie van Economische Zaken en zitten we met de Topsectoren aan tafel om invulling te geven aan grote innovatieve bouwprojecten.”

Wat zijn uw goede voornemens voor 2012?

“Zakelijk wil ik ondernemers nog meer het gevoel geven dat ze er niet alleen voor staan. En privé? Op tijd thuis komen, dan houd ik mijn vrouw tevreden.”

Bouwend Nederland

Bouwend Nederland, de vereniging van bouw- en infrabedrijven, is met ongeveer 5000 aangesloten bouwbedrijven de grootste ondernemersorganisatie in de bouw. De totale bouwsector is in Nederland goed voor 6 procent van het bruto binnenlands product en voor een productie van 60 miljard euro (prijsniveau 2008). De sector biedt werk aan ruim 500.000 mensen.

De kerntaken van Bouwend Nederland zijn belangenbehartiging, brancheontwikkeling en individuele dienstverlening aan lidbedrijven.

Bouwend Nederland behartigt de belangen van zijn leden op Europees, nationaal, regionaal en lokaal niveau. De vereniging streeft ernaar in een vroeg stadium betrokken te zijn bij de ontwikkeling van nieuwe wet- en regelgeving om zo invloed uit te kunnen oefenen. Bouwend Nederland is aangesloten bij MKB-Nederland en bij VNO-NCW.

Aannemersfederatie (AFNL)

De Aannemersfederatie is een landelijke vereniging waarbij momenteel zestien ondernemersorganisaties zijn aangesloten. De aangesloten ondernemersorganisaties vertegenwoordigen lidbedrijven die actief zijn in uiteenlopende beroepsgroepen.

Aannemersfederatie Nederland Bouw en Infra behartigt de belangen van de aangesloten ondernemersorganisaties voor bouw en infra in overkoepelende werkgeversorganisaties, bedrijfstakfondsen en werknemersorganisaties, alsmede ‘de politiek’. De federatie streeft tevens naar een verbetering van het imago van de gespecialiseerde aannemers.

De Aannemersfederatie Nederland Bouw en Infra draagt bij aan een zo goed mogelijk ondernemersklimaat, variërend van acceptabele arbeidsvoorwaarden tot veilig en gezond werken op de bouwplaats. Ook stimuleert de AFNL de ontwikkeling van opleidings- en scholingsmogelijkheden.

Reageer op dit artikel