nieuws

Opnieuw bedrijvigheid in bijna gesloopte De Gruyter Fabriek

bouwbreed

Opnieuw bedrijvigheid in bijna gesloopte De Gruyter Fabriek

Het had weinig gescheeld of de De Gruyter Fabriek aan de Veemarktkade in Den Bosch was in de jaren tachtig roemloos geëindigd onder de slopershamer, net als de vroegere fabriek van de kruideniersfamilie in de Bossche binnenstad. De hoge sloopkosten betekenden de redding van het pand. De huidige eigenaar BIM Vastgoed is bezig om het complex weer in oude luister te herstellen.

Ondanks alle leegstandworden er nog steeds nieuwe kantoren gebouwd. Dat al bijna afgeschreven panden er na een flinke ingreep weer jaren tegen kunnen, bewijzen ze bij de De Gruyter Fabriek in Den Bosch. “Het is alsof je een wijk binnenkomt.”

In tweeënhalf jaar tijd neemt de Bossche Investerings Maatschappij (BIM) zowel de binnen- als buitenkant van het complex onder handen. Ruim anderhalf jaar na de start van die renovatie is het aanzicht van het inmiddels gemeentelijk monument al bijna onherkenbaar veranderd. Projectmanager Joost de Bruijn van BIM weet nog goed hoe het pand eruit zag. “De gevel was beplakt met trespa-platen, de stalen ramen waren vervangen door kunststof en tussen de ramen zaten zwarte plakkaten.”

Al die toegevoegde elementen uit de jaren tachtig zijn verwijderd. De oorspronkelijke bakstenen zijn weer zichtbaar, gereinigd en het beton is hersteld. Ook zijn er extra entrees toegevoegd.

Het complex bestaat uit een kantoor, magazijn en vier vleugels fabriek. Twee van die vleugels zijn vooroorlogs en twee naoorlogs. Van de 55.000 vierkante meter worden 35.000 meter gerenoveerd. Het resterende deel is nu nog in gebruik bij het bedrijf Safe, dat opslagruimte verhuurt. De Bruijn sluit niet uit dat na het vertrek van Safe per 1 januari 2012 ook het laatste deel hersteld wordt.

Opzichtersdagboek

Doel van de renovatie is om de De Gruyter Fabriek in drie bouwfases terug te brengen in oorspronkelijke staat. Het gebouw van het ooit zo succesvolle kruideniersconcern kwam na het faillissement in 1971 eerst in handen van SHV, vervolgens was het van de gemeente Den Bosch en nu van BIM. Die laatste maakte er een van de grootste bedrijfsverzamelgebouwen in Nederland van. “Van elke periode zijn we nagegaan welke elementen er gebruikt zijn in het verleden”, vertelt De Bruijn. Daarvoor kan BIM putten uit een uitgebreid historisch archief. Ter illustratie tovert hij tijdens een rondgang door het gebouw het opzichtersdagboek uit de jaren dertig uit een oude archiefkast. Dat wordt tijdens de verbouwing nog regelmatig geraadpleegd, bijvoorbeeld door de architect op zoek naar details over de constructie.

Tijdens alle werkzaamheden blijven de huurders – zo’n 120 kleine bedrijfjes, vooral in de creatieve en maatschappelijke sector – in het bedrijfsverzamelgebouw gewoon zitten, zij het dat ze intern soms moeten uitwijken. Dat vergt de nodige communicatie, flexibiliteit en aanpassing van zowel aannemer als huurder, heeft projectleider Koen Geleijns van bouwmanagementbureau KG Bouwpro ondervonden. “Ik ben zowel mediator als technisch bouwbegeleider.”

Goede en veelvuldige communicatie en heldere afspraken over boortijden, acceptabele overlast, sleutelgebruik, dagplanning en een intern verhuisplan hebben ervoor gezorgd dat de verbouwing voor beide partijen werkbaar blijft. En een stevige uitvoerder helpt ook.

Geleijns: “De uitvoerder die er nu zit van Hurks van der linden heeft controle. Je moet gewoon maximale regie hebben, maar wel met begrip voor de huurders.”

Kerstdiner

BIM doet er veel aan om de onderlinge contacten tussen de ondernemers, maar ook die tussen de gemiddeld zestig tot negentig bouwvakkers die dagelijks aan het werk zijn en de ondernemers te stimuleren. “Zo hebben we een kerstdiner gehad met de bouwvakkers en de huurders bij elkaar. Dat werkt.”

Niet alleen aan de buitenkant is de verandering goed zichtbaar, ook de binnenkant ondergaat een metamorfose. Tijdens de tweede bouwfase, die bijna afgerond is, is de oude indeling grotendeels op de schop gegaan. Het in zichzelf gekeerde complex is lichter en transparanter geworden. Er zijn nieuwe raampartijen aangebracht in de sheddaken van de naoorlogse vleugels die vroeger uitsluitend dienden als productieruimte voor suikerwaren van De Gruyter. Nu komen daar nieuwe kantoorruimtes, net als elders in het vooroorlogse deel. “Kijk, deze lift was weggemetseld, net als dit trappenhuis”, wijst Geleijns. Dat soort ingrepen worden ongedaan gemaakt. Doodlopende gangen worden weer opengebroken, waardoor een compleet andere routing ontstaat in het complex. Bijkomend voordeel is dat de ondernemers en hun medewerkers in het pand elkaar makkelijker ontmoeten. Ook zitjes en een brasserie moeten daaraan bijdragen. Een ander hedendaags element is een glazen loopbrug die twee gebouwen met elkaar verbindt. Naast de kantoorruimtes is er bewust ruimte gereserveerd voor ‘vuile’ werkplekken, waar kunstenaars of kleine ambachtelijke bedrijven, zoals meubelmakers, onderdak kunnen vinden. Die verschillende sferen dragen volgens Geleijns bij aan het bijna dorpse karakter dat De Gruyter Fabriek heeft. “Het is alsof je een wijk binnenkomt.”

Voor BIM is de De Gruyter Fabriek het eerste renovatieproject. De voornaamste les die De Bruijn tot nu toe geleerd heeft is het belang van goede communicatie en van een gefaseerde aanbesteding. Er zijn twee aparte projectleiders aangesteld: een voor het bouwdeel en een voor elektrotechnische en werktuigbouwkundige installaties. Zij zijn er ook om onvoorziene zaken op te pakken, de voortgang in de gaten te houden en budgetoverschrijdingen te voorkomen.

De Bruijn ziet de De Gruyter Fabriek met al haar huurders als een voorbeeldproject dat past binnen het actieprogramma van het kabinet om bestaande kantoren een nieuwe bestemming te geven in plaats nieuwe bouwen met een grote kans op leegstand. “Hoe herontwikkel je een pand vol huurders? Dat vraagstuk komt straks aan de orde voor veel van het naoorlogse vastgoed.” n

Projectgegevens

Opdrachtgever: BIM Vastgoed

Kosten renovatie: 17,2 miljoen euro, waarvan 6,6 miljoen euro uit subsidies van de provincie Noord-Brabant en de Europese Unie (Stimulus)

Start visie en ontwerp: juni 2009

Start bouw eerste fase: januari 2010

Verwachte oplevering gebouw: 1 juli 2012

Architect: Tarra Architectuur & Stedenbouw

Aannemer eerste en tweede bouwfase: Hurks van der Linden

Derde en laatste bouwfase: aanbesteding start binnenkort

Aannemer werktuigbouwkundige installaties: Harry Immens 9000

Aannemer elektrotechnische installaties: Breijer Techniek Zuid

Oppervlakte: te renoveren 35.000 van het gehele complex van 55.000 vierkante meter

Bijzonderheid: restauratie gebeurt in een pand vol huurders

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels