nieuws

Bouwers breken record na record in antwoord op Katrina

bouwbreed Premium

Bouwers breken record na record in antwoord op Katrina

Een derde tot de helft van alle hoogwaterwerken in jazzstad New Orleans is of wordt aangestuurd door managers van ingenieursbureau Arcadis. Het gaat onder meer om dijken en 40 centimeter dikke betonnen damwanden. Het orkaanseizoen is alweer in volle gang. Katrina is nog niet vergeten.

De gevaren voor overstromingenzijn in de Amerikaanse stad New Orleans in recordtempo teruggedrongen. Binnen vier jaar kwam – binnen budget – een flink aantal projecten gereed ter grootte van de Deltawerken. Kosten: 14,7 miljard dollar.

Swingend pakt New Orleans de draad weer op. Muzikanten maken de Franse wijk tot een feest. Nergens elders dan in de voor Amerikaanse begrippen hoogst pikante Bourbon Street, gaat het preutse Verenigde Staten zo tot op het randje.

De uitbundigheid van de oude stad staat in schril contract met de bedreigingen. Nooit zal de herinnering uitgewist kunnen worden aan de storm die zes jaar geleden 160.000 woningen verwoestte en 1,4 miljoen burgers op de vlucht joeg. De stad is bleker geworden, doordat 100.000 tot 150.000 arme zwarten nog steeds niet zijn teruggekeerd naar de stad van hun wortels. Lichter gekleurd raakte New Orleans ook vanwege de komst van goedkope Mexicaanse herstelwerkers, die zijn blijven hangen in de hoop op arbeid.

Beschermingsplan

De naam Katrina staat voor de duurste natuurramp die de VS ooit trof. Kosten: 125 miljard dollar, waarvan alleen al 30 miljard in de regio New Orleans. Om een herhaling van de ramp te voorkomen, werkte het Army Corps of Engineers (de evenknie van onze Rijkswaterstaat) in bliksemtempo een beschermingsplan uit voor de staat Louisiana. Voor de uitvoering is uit allerhande potjes 14,7 miljard dollar bijeengebracht. Met als harde eis: in juni 2011 moest de bescherming van New Orleans op orde zijn. President Obama had al zijn agenda vrijgemaakt voor een vlucht naar Louis Armstrong Airport.

Zoals vaker in de geschiedenis van het zwoele New Orleans volgde een verrassende wending. Dit keer kwam de bedreiging niet uit het zuiden maar uit het noorden. De watermassa’s die in mei via de Mississippi op de stad afdenderden waren zo groot dat (gedeeltelijke) omleiding via een overlaat noodzakelijk werd, waardoor 25.000 mensen moesten worden geëvacueerd. Het door Obama op te luisteren feestje in New Orleans werd geschrapt.

De ontwerpers, managers en bouwers breken in en rond New Orleans het ene na het andere record. Een hoofdrol is weggelegd voor Arcadis, dat bezig is aan de afronding van raamcontracten ter waarde van een kwart miljard euro. Belangrijke lokale aannemers zijn Shaw en Alberici. De Maastrichtse waterspecialist Piet Dircke schat in dat uiteindelijk een derde tot de helft van alle hoogwaterwerken in New Orleans door projectmanagers van Arcadis zijn aangestuurd. In vier jaar tijd werden werken uit de grond gestampt met een omvang van de Deltawerken. Ter herinnering: Nederland had veertig jaar nodig voor zijn antwoord op de stormramp in 1953.

Het programma omvat de aanleg van 560 kilometer aan waterkeringen. Soms de in Nederland zo vertrouwde dijken maar meestal in de vorm van stevig verankerde 40 centimeter dikke betonwanden. Voor de afvoer van overtollig water verrezen in het gebied 73 pomp-stations. Op vier plaatsen waren scheepvaartsluizen nodig. De afwateringskanalen kunnen nu hoosbuien van 10 centimeter per uur bijhouden. De stormvloedkering dwars door de moerassen bij het industriekanaal geldt als grootste bouwproject ooit in Louisiana.

“Pas op, zeg niet dat New Orleans nu veilig is. Wat we gebouwd hebben is een systeem dat het risico van stormschade vermindert”, zegt Daniël Hitchings. De ingenieur was ten tijde van Katrina werkzaam bij het Army Corps en is alweer enkele jaren in dienst van ingenieursbureau Arcadis.

De bedreigingen van New Orleans zijn velerlei. De stad ligt aan een machtige rivier die over een smalle landtong naar de Golf van Mexico loopt. In het zuiden bevinden zich uitgestrekte moerassen. In het noorden ligt het meer van Pontchartrain, een water zo groot als het IJsselmeer.

Bodemdaling

“We kennen hier drie soorten hoogwater. Afkomstig van de zee, van de rivier of door een grote regenbui. Soms valt hier in anderhalve dag net zo veel water als in Nederland tijdens een half jaar. De diepste delen van de stad liggen drie meter onder het waterpeil. En dan hebben we ook nog eens te maken met een jaarlijkse bodemdaling van 1,1 tot 1,4 centimeter.” Vanwege de hoge grondwaterstanden vinden de doden hun laatste rustplaats bovenaards in tombes.

Katrina raasde in augustus 2005 als een orkaan van de categorie 5 vanuit de Golf van Mexico het land op. De wind bereikte snelheden van 205 kilometer per uur. Driekwart van New Orleans overstroomde. Keermuren bezweken, via drainagekanalen spoelde onverwacht het water de stad in.

Hitchings: “De keermuren waren door de Army berekend op tegenhouden. Niet op overtopping. We wisten niet wat dan zou gebeuren. De gevolgen van overtopping zijn iets wat we van de Nederlanders geleerd hebben. De drie grote drainagekanalen in de stad bleken geen ingenieurswerken. Ze waren eenvoudig en bestemd voor de afvoer. Niemand vermoedde dat het water ook wel eens van de andere kant kon komen.”

Katrina betekende voor Arcadis de doorbraak in de VS. Ruim de helft van de omzet van het ingenieursbureau komt inmiddels uit Amerika. Ten tijde van de orkaanramp had Arcadis in Louisiana kantoren te Baton Rouge (50 medewerkers) en New Orleans (10 medewerkers). Mondjesmaat werd, op de terreinen ontwerp en inspectie, invulling gegeven aan twee contracten met het Army Corps.

“Voor nieuwe contracten hadden we bij het Army Corps geen tijd. Wie een contract had, kon direct beginnen. Daar had Arcadis geluk mee. Iedereen wilde helpen. De vragen kwamen uit alle hoeken van de Verenigde Staten en ook uit Nederland. ‘Hebben jullie een contract’, was de eerste vraag. Zo ja, dan heb je werk.”

Niet dat de bliksemstart van Arcadis gemakkelijk was. “Stroom had je niet. Alleen al om ergens te komen! Veel wegen waren onbegaanbaar. Van de staf in New Orleans verloor een derde zijn huis. Iedereen was geëvacueerd. Je leefde bij vrienden.”

Inspecties

Het eerste contract van 150 miljoen dollar kreeg Arcadis volgens Hitchings omdat het bureau al aan de slag was en bovendien de Nederlandse kennis meer dan nuttig bleek. Op het tweede raamcontract van 50 miljoen was eigenlijk niet gerekend. Na de overname van de New Yorkse onderneming Malcolm Pirnie viel Arcadis nogmaals voor 50 miljoen aan werk in de schoot.

In de eerste fase na de storm bestond het ingenieurswerk vooral uit inspecties. Wat was eigenlijk gebeurd, hoe is de stand van zaken? Daarna werden in hoog tempo maatregelen bedacht en uitgevoerd om de kans op herhaling sterk te verminderen. Ontwerpers en bouwers trokken volgens het concept design & build samen op om snel grote stappen te zetten. De opdrachtgever stuurde onderweg bij om de kosten niet boven de 14,7 miljard dollar uit te laten komen. Zo werd het aantal megapompen in complex West Closure uit financiële overwegingen teruggebracht van dertien naar elf. “Alle vergunningen voor het project hadden we binnen een jaar. Normaal doe je daar zeker vijf jaar over. We zijn gestart voordat het gehele ontwerp klaar was. De uiteindelijke contractprijs is uitonderhandeld na de start van de bouw. West Closure dreigde boven de 1107 miljoen uit te komen. Na aanpassingen wordt de eindprijs 805 miljoen dollar.”

Het stormsysteem dat New Orleans beveiligt is begin juni – zonder Obama – succesvol getest. De afbouw zal nog zeker een jaar in beslag nemen. n

Reageer op dit artikel