nieuws

‘Juridisering schiet doel voorbij’

bouwbreed Premium

Zoetermeer – Opdrachtgevers maken nog regelmatig fouten in de aanbestedingsprocedure. De Stichting Marktwerking Installatietechniek (SMI) probeert ze op te sporen en systematisch aan te pakken. Opdrachtgevers stellen dat niet altijd op prijs.

Problemen in de aanbestedingsprocedure zijn nauwelijks terug te voeren op wetgeving, maar vooral te wijten aan gebrek aan professionaliteit. Dat is de belangrijkste conclusie na vijf jaar bestuderen van installatie-aanbestedingen. Vorig jaar spoorde SMI enkele honderden fouten en onduidelijkheden op in aanbestedingsprocedures waar installateurs in de praktijk tegenaan lopen.Te hoge eisen op het gebied van omzet en referentiewerken komen nog altijd het vaakste voor. “Het is een kwestie van lange adem. Echte basisfouten zijn een hoge uitzondering geworden. Er is veel verbeterd. Tegelijk heeft de juridisering toegeslagen en soms op een manier die zijn doel voorbij schiet”, hebben Pieter van der Eijnden en Margreet van Deurzen van SMI gemerkt.

‘Het mag toch juridisch’ is een veelgehoorde opmerking die Van Deurzen in het verkeerde keelgat schiet: “Draait het bij aanbesteden om doelmatig inkopen of om gelijk krijgen?”, stelt zij retorisch. Voordat ze een formele brief sturen om opdrachtgevers op hun fouten te wijzen, bellen ze eerst. Opvallend is dat met private opdrachtgevers veel minder problemen zijn, maar die hebben dan ook de mogelijkheid om in gesprek te gaan, dat is verboden voor overheidsopdrachtgevers. Zij reageren grofweg op drie manieren: Zo’n 40 procent reageert meteen professioneel: Er wordt geluisterd en meteen inhoudelijk gereageerd.

Nog eens 30 procent klimt meteen in de gordijnen. “Dan is de eerste reactie: waar bemoeien jullie je mee. Zonder ruimte voor een dialoog wordt vaak meteen doorverwezen naar een advocaat. Terwijl we daar helemaal niet op uit zijn.” De laatste 30 procent schiet in de bibberstand, durft helemaal niet te reageren en vraagt om een bevestiging op papier. “Ons doel is om opdrachtgevers een spiegel voor te houden en ze te confronteren met de gevolgen van hun eigen aanbestedingsgedrag. Vaak wordt onbedoeld concurrentie uitgeschakeld en meestal is dat helemaal niet de bedoeling. Door iemand daar op te wijzen en het gesprek aan te gaan, is al veel gewonnen”, is de ervaring.

Een enkele gemeente, zoals Emmen, heeft nooit gereageerd op de vingerwijzing en Hilversum behandelde de klacht over de aanbestedingsprocedure met een standaard antwoord voor een bezwaarschrift en beloofde die binnen zes weken in behandeling te nemen. Bij Den Bosch volgt binnenkort een gesprek om een aantal grieven van installateurs door te nemen, die steeds terugkeren in het gemeentelijk beleid. De stichting heeft goede hoop dat de nieuwe Aanbestedingswet verder bijdraagt aan een uniform aanbestedingsbeleid. Ook de motiveringsplicht en richtlijn voor onder de drempel, wordt toegejuicht. “De instelling van een apart klachtenloket geeft inschrijvers eindelijk te mogelijkheid te klagen, zonder meteen naar de rechter te hoeven stappen. De uitkomst biedt dan wel geen soelaas voor die specifieke procedure, maar mogelijk wel voor vergelijkbare toekomstige opdrachten.”

De wet biedt overheidsopdrachtgevers relatief weinig ruimte voor allerlei eigen varianten, maar dat probleem wordt niet ondervangen op het gebied van duurzaamheid, CO2-ladder en ‘social returm’. “Rijkswaterstaat en Rijksgebouwendienst kunnen zoiets prima uitwerken, maar de kans bestaat dat een gemiddelde wethouder er ook mee aan de slag wil en maar wat doet. En dan gaat het relatief snel mis.”

Valkuilen met bestekken:

● ontbreken van bestekstukken

● discrepantie met leidraad, onderlinge bestekken, bestekstoelichting

● nota van aanvulling/inlichting: wijzigingen doorvoeren in alle stukken

● bestek = beschrijvingen en tekeningen

● herkenning vrije gedeelten in Stabu-bestekken

● inkoopvoorwaarden opdrachtgever (gemeenten)

● looptijd in geval van overschrijding (stagnatieschade!)

● combinatiekorting ook voor meerwerk, tenzij

● garanties (bijv. klimaatwaardes in geval van lekke wanden)

● niet louter afgaan op ervaring (waterleidingen niet altijd meer van koper!)

Ergernissen en beginselen

Top 4 aanbestedingsergernissen

● traditionele manier (veel rekenen, slechte communicatie, eenzijdige regeling)

● non-transparantie

● onevenwichtige eisen

● bewijslast

algemene beginselen aanbestedingrecht

● gelijkheid: discriminatieverbod

● transparantie

● objectiviteit

● proportionaliteit

● behoorlijk bestuur

Reageer op dit artikel