nieuws

New York’s mooiste toren is af

bouwbreed Premium

Begin april 2011 betrokken de eerste bewoners hun appartementen in de nieuwste wolkenkrabber van Lower Manhattan: de ‘New York by Gehry’, een glanzende metalen woontoren van 76 etages.

Tijdens de bouw werd de ‘New York by Gehry’-woontoren nog de Beekman Tower genoemd. Eigenaar Forest City Ratner besloot tot de herdoop omdat de merknaam Frank Gehry een magische aantrekkingskracht heeft op trendgevoelige New Yorkers. Dat werd nog eens bevestigd toen rockzanger Bono het openingsfeest opluisterde.

New York by Gehry is met een hoogte van 271 meter de hoogste woontoren van het westelijk halfrond. Welliswaar heeft alleen New York al zeven wolkenkrabbers die hoger zijn, maar dat zijn kantoorgebouwen. Het pand, met een vloeroppervlak van 102.000 vierkante meter, is de eerste wolkenkrabber van de ‘starchitect’ uit Californië. De bouw is uitgevoerd door de firma Kreisler Borg Florman Construction Company.

Golvend staal

De wolkenkrabber heeft een T-vormige plattegrond. Zeven van de acht zijden zijn bedekt met een vliesgevel (gordijngevel) van 10.911 platen glimmend roestvrij staal. De welvingen in de platen geven het gebouw het Gehry-uiterlijk dat bekend is van het Guggenheim Museum in Bilbao en de Walt Disney Concert Hall in Los Angeles. In dit geval wil de architect met het golvende staal associaties oproepen met plooien in gewoven stoffen.

De gevels wijken een aantal keer terug naarmate het gebouw hoger wordt. In het gebouw is plaats voor 900 appartementen van minimaal 50 en maximaal 150 vierkante meter. De grillige vormen van de buitenkant zijn terug te vinden in het interieur. Iedere etage heeft een ander vloerplan. Verder hebben alle appartementen één of meerdere erkers, en dat is een nieuwtje voor een New Yorkse woontoren. Het betekent ook dat sommige huurders bij hun directe buren naar binnen kunnen kijken.

Achter de glimmende gevels zit een tamelijk conventionele betonnen wolkenkrabber met een betonnen kern waarin de liftschachten zitten. Langs de randen van het gebouw staan betonnen pilaren. De etages 6, 38 en 76 hebben betonnen draagbalken van 80 centimeter dik. Deze lopen van de kern naar de gevels en verdelen de belasting over de pilaren langs het gebouw.

Voor het beton werd iCrete gebruikt, een gepatenteerde mix met een lage water-cement verhouding. Met een lager cementgehalte is toch een sterkte van maximaal 95 MPa mogelijk. De sterkte van het beton in het gebouw varieert van minimaal 40 MPa tot 85 MPa voor de dragende schijfwanden, de pilaren en de balken. Voor het project is 58.000 kubieke meter beton gestort.

Goedkoper

De 35 meter hoge basis van het gebouw is niet ingepakt in staal, maar bedekt met terracotta baksteen, en voegt zich daardoor in het straatbeeld. De onderste zes etages zijn ontwikkeld in een publiek-private samenwerking. Hierin komen een openbare lagereschool, een kliniek voor ambulante hulp en winkelruimtes.

Oorspronkelijk had Gehry voor de gevel platen titanium willen gebruiken, net als bij het Guggenheim in Bilbao. Hij is van mening veranderd doordat titanium niet bestand zou zijn tegen het materieel dat in New York gebruikt wordt voor het wassen van de gevels en glazen. Roestvrij staal is bovendien aanzienlijk goedkoper dan titanium. Om de kosten te drukken, is ook één van de acht zijden van het gebouw niet bedekt met staal.

De eigenaar heeft de kosten niet bekendgemaakt. Volgens het bouwvakblad ENR heeft Forest City Ratner 470 miljoen euro geleend voor het project. Tijdens het hoogtepunt van de bouwcrisis in 2009 werd de bouw vanwege de sombere financiële vooruitzichten drie maanden stilgelegd. De eigenaar heeft toen overwogen de bouw te stoppen bij 40 etages. Pas nadat zowel vakbonden als management akkoord gingen met een bevriezing van de lonen, werd de toren volledig afgebouwd.

De ramen zijn uitgesneden uit vierkante stalen panelen die stuk voor stuk drie meter hoog en breed zijn. De welvingen in de panelen zijn ontworpen met de Digital Project-software die is ontwikkeld door Gehry Partners op basis van CATIA (Computer Aided Three-dimensional Interactive Application). De Franse firma Dassault ontwikkelde CATIA rond 1980 voor het ontwerp van de Mirage straaljagers. Dankzij Digital Project – zo zegt Gehry – maken zijn complexe vormen het gebouw geen cent duurder.

Alle stalen panelen werden gemaakt door de firma PNA, het bedrijf dat ook de vliesgevel fabriceerde voor het Guggenheim Museum in Bilbao. Zo’n 70 procent van de panelen werd met cold-bending gevormd, waarbij de panelen zonder verhitting tot hun breekpunt/rekgrens worden vervormd. Alleen de panelen met de meest complexe lijnen werden in vorm gegoten. Van de 10.911 stalen panelen, hebben er slechts 1.888 een identieke vorm.

De vliesgevel van het gebouw bestaat eigenlijk uit twee elementen. Het binnenste element is direct tegen het skelet bevestigd en bestaat uit aluminium panelen, glas en isolatiemateriaal. De aluminium panelen zijn met elkaar verbonden met mannetje-vrouwtje connecties en ze worden aan het gebouw bevestigd met 14.000 aluminium verbindingsstukken die in het beton zijn gegoten.

Een woordvoerder van de eigenaar heeft gezegd dat voor het enorme gebouw geen groene LEED-certificering zal worden gevraagd. Gehry heeft zelf al eens opgemerkt dat hij duurzaam design “politieke flauwekul” vindt. Op de begane grond liggen naast de basis van het gebouw twee pleinen met fonteinen en sculpturen die zijn bedekt met klimplanten. De Nederlander Piet Oudolf heeft meegewerkt aan het ontwerp van deze pleinen. Oudolf is zo langzamerhand ook beroemd in New York. Hij ontwierp er de tuinen voor de High Line, een spoorwegviaduct in de wijk Chelsea dat is omgedoopt tot een kilometerslang stadspark.

De meningen over de toren zijn – uiteraard – sterk verdeeld, maar Nicolai Ouroussoff, de gezaghebbende criticus van de New York Times, noemt het Gehry’s wolkenkrabber de mooiste die de laatste 50 jaar in New York is gebouwd. De huur voor het goedkoopste appartement, met één slaapkamer, is 2100 euro per maand.

Reageer op dit artikel