nieuws

Evacuatie 1995 werkte alarmerend

bouwbreed Premium

Evacuatie 1995 werkte alarmerend

Grote besluiten hebben gewoonlijk grote aanleidingen. De Deltawet Grote Rivieren had zo’n aanleiding: de evacuatie van het Rivierenland wegens acuut gevaar voor dijkdoorbraken. Het gebeurde precies vijftien jaar geleden en leverde aannemers volop werk op.

Het Deltaplan was vrijwel voltooid en toch bleek Nederland nog niet veilig voor het water. Eind januari 1995 domineerden berichten over alarmerend stijgende waterstanden in Rijn, Maas en Waal de kranten. Dijkbewaking volgde, Herwijnen liep onder water, de dijk bij Ochten dreigde door te breken. Bij Lobith werd in de Rijn door alle regen en smeltwater een haast onvoorstelbare piekafvoer van 12.000 kuub per seconde gemeten. En toen kwam op 31 januari 1995 het bericht van de onmiddellijke evacuatie van het complete Rivierenland. Bijna 250.000 mensen moesten huis en have achterlaten. Als de dijken zouden doorbreken, zou op veel plaatsen in Betuwe, Land van Maas en Waal en Bommelerwaard worden verzwolgen door een watermassa die wel 5 meter hoog kon reiken. In shock verliet de stroom vluchtelingen het bedreigde gebied. Jaren later nog zouden sommigen met psychische problemen tobben.

Het kabinet-Kok nam hetzelfde jaar nog een noodwet aan. De Deltawet Grote Rivieren voorzag in versnelling van plannen voor de rivierdijkversterkingen en buitenwerkstelling van zo’n dertig andere wetten. Het voorheen ernstig verstopte besluitvormingstraject kon als bij toverslag fors worden verkort: van ongeveer zes jaar tot een half jaar. Waterschappen die voorheen vooral verstrikt zaten in eindeloze procedures gingen ineens fanatiek aan de slag. In de twaalf jaar die volgden werd bijna 2500 kilometer rivierdijk versterkt. Daarnaast ging onder de slogan Ruimte voor de Rivier een grootschalig programma van start, bestaande uit veertig projecten, waaronder dijkverplaatsing, uiterwaardenverbreding, ontpoldering, kribverlaging en aanleg van waterbergingen. De operatie moet in 2015 afgerond zijn. Het Grensmaasproject werd gelanceerd voor verbreding en verdieping van de Maas. Bouwers, ontwikkelaars en architecten zagen zich uitgedaagd nieuwe woonvormen te bedenken. Drijvend of op palen bijvoorbeeld, om het water te kunnen weerstaan. Buitendijks bouwen kwam zwaar onder vuur te liggen.

Was die spectaculaire en ingrijpende evacuatie van een kwart miljoen mensen nou eigenlijk nodig in 1995? Nee, alle belangrijke dijken hielden stand, bestuurders hadden het risico niet aangedurfd. Maar de schok die Nederland mede door hun besluit kreeg, bracht enorm veel in beweging. Kennelijk hebben we af en toe flink wat hoog water nodig om ons te realiseren wat het betekent in polderland te leven.

Reageer op dit artikel