nieuws

Nederlands grootste kokerligger over Máxima naar bouwplaats

bouwbreed

Nederlands grootste kokerligger over Máxima naar bouwplaats

Betonproducent Spanbeton maakte dit jaar de grootste prefab liggers die ooit in Nederland zijn vervaardigd

De reusachtige 61,75 meter lange kokerbalken kunnen in één keer de Haarlemmer
Ringvaart diagonaal overspannen. Een filmpje dat manager Infra Kees Quartel
(Spanbeton) op Youtube zette (www.youtube.com/user/CQuartel) laat zien hoe de
eerste 160 ton zware kolos de fabriek uit rolt. Er lijkt geen einde aan te
komen. De bestuurders van de zwaartransportwagen met dolly, die de 1,85 meter
hoge en 1,20 brede kokerligger draagt, moeten de grootst mogelijke moeite doen
om hem zonder botsen door de bocht te manoeuvreren. Het eigen lorryspoor was
niet bruikbaar bij dit formaat. Spanbeton produceerde in totaal 25 exemplaren.
De speciale prefab liggers worden vanaf februari 2011 gebruikt bij de bouw van
kunstwerk 511 over de Ringvaart van de Haarlemmermeer. Dat is een waterpartij
van zo’n veertig meter breed. Maar doordat het viaduct in een hoek van zo’n 45
graden het water oversteekt, neemt de benodigde overspanning fors toe. “In
eerste instantie dachten we dat we een overspanning van 57 meter moesten maken,
maar met het oog op oeverbeheer van de Ringvaart wilde het Hoogheemraadschap de
pijlers verder uit de kant hebben. Toen werd het 63 meter”, vertelt Quartel.
“Met een omgekeerde T-vormige pijlerbalk aan weerskanten eronder, red je het met
liggers van 61,75 meter.” De bouw van het viaduct maakt deel uit van het
Westrandwegtracé, de nieuwe snelweg die de verbinding gaat vormen tussen de
toekomstige Tweede Coentunnel en de bestaande A5. De fabriek in Koudekerk kan de
productie van de kokerbalken van het nieuwe type SKK 1850 eigenlijk vrij
eenvoudig aan. Voor de bouw van een drie kilometer lang viaduct, eveneens
onderdeel van het tracé, moest Spanbeton namelijk zijn hijs- en spancapaciteit
toch al fors vergroten. En dat kwam bij de productie van de SKK kokerbalken goed
van pas. De speciaal voor dit werk ontwikkelde PIQ liggers, waarvan Spanbeton er
maar liefst 850 produceert, hebben een lengte van ‘slechts’ 45 meter en zijn
breder (2800 mm). Maar voor de productie ervan was wel een vergelijkbare
spancapaciteit vereist als voor de ultralange kokerliggers. Quartel: “Je zoekt
altijd het maximum op, of het nou uit de breedte of uit de lengte komt.”

Dwarsvoorspanning

SKK kokerbalken zijn rechthoekige voorgespannen liggers, die onderling worden
verbonden door ter plaatse gestorte voegen en dwarsvoorspanning. Door de
voegbreedte tussen de liggers te variëren, kan de brug elke gewenste breedte
krijgen. De liggers zijn voorzien van sponningen ten behoeve van de voegen. Die
worden in het werk volgestort. Na voldoende uitharding van de voegen wordt de
dwarsvoorspanning aangebracht. Die zorgt ervoor dat de liggers bij elkaar
blijven. Het storten van de 62 kuub zelfverdichtend beton (C70/85) die voor elke
ligger nodig is, vindt Quartel weinig opwindend. “Het wordt pas spannend als hij
uit de mal moet komen. En natuurlijk als je de boel onder voorspanning brengt.
Want hoe groter de balk, hoe groter de spanning die je erin moet brengen. Je
ziet zo’n balk zo een centimeter of negen, tien opbuigen. Als dat gebeurt, weet
je dus dat je een goede voorspanning hebt.” Voor het op spanning brengen,
gebruikte het bedrijf 2000 ton voorspankracht. Elke ligger bevat tachtig
voorspanstrengen rond 15 millimeter. Voor opdrachtgever Rijkswaterstaat en
aannemerscombinatie Westpoort (Van Hattum en Blankevoort, KWS Infra, Boskalis)
was het een opsteker dat het mogelijk bleek prefab liggers van deze omvang te
maken. Omdat stremmingen in de Ringvaart niet zijn toegestaan, zouden bij in
situ bouwen omvangrijke hulpconstructies nodig zijn geweest. “Dat had het
project erg duur gemaakt”, zegt Quartel. “Mede doordat alle tien andere
viaducten op het tracé met prefab elementen worden gemaakt.” Voordeel van de
voorgespannen kokerbalken is ook de besparing in de constructiehoogte. Daarnaast
is een in twee richtingen voorgespannen brugdek na een week beschikbaar voor
verkeer.

‘Máximabrug’

Transport van de gevaartes is goed te doen over de weg. Althans, als de
eerste hindernissen in de directe omgeving van de fabriek zijn overwonnen.
Daarvoor heeft Spanbeton een systeem bedacht dat al in gebruik is bij het
vervoer van de PIQ-liggers. Iedere nacht wordt vlakbij de fabriek van Spanbeton
een ponton afgemeerd over de hele breedte van de Oude Rijn, de tijdelijke
‘Máximabrug’. De vrachtwagencombinaties van transporteur W. van der Meijden
kunnen met de betonliggers via het ponton op de kade aan de overkant komen. Op
de bouwplaats van kunstwerk 511 over de Ringvaart leggen twee 650 tons kranen de
liggers uiteindelijk op hun plaats, met hulp van een ponton middenin de vaart
ter ondersteuning. Pakweg twintig jaar geleden was vijftig meter het maximaal
haalbare. Nu is zelfs de zestigmetergrens geslecht. Waar ligt de absolute
limiet? Quartel: “De beperking ligt niet bij ons in de fabriek, we kunnen ze zo
groot en zo zwaar maken als je maar wilt. Alles is aanpasbaar, behalve de wegen
naar de bouwplaats. En als we de liggers als alternatief per ponton zouden
vervoeren, zouden we bij een maat van meer dan 68 meter bijvoorbeeld in de sluis
van Gouda blijven steken door de benodigde omvang van het ponton. Dat is dus de
grens.” ■

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels