nieuws

terugblik Tien jaar IJburg: over hobbels en door kuilen

bouwbreed

Deze week precies tien jaar geleden verwierp de Raad van State het hoger beroep tegen de bouw van de eerste fase van IJburg. Daarmee ging na jaren procederen definitief het licht op groen. Tien jaar later wonen er 30.000 mensen.


Feitelijk greep Amsterdam met de aanleg van de eilandengroep terug op een huzarenstukje dat 120 jaar eerder was vertoond. Toen liet de snelgroeiende hoofdstad drie eilanden aanplempen in het IJ en op de onberekenbare bodem het Centraal Station bouwen. Bouwen van IJburg was net zo complex, omdat in het IJmeer de ‘oergeul’ van het IJ ligt. Die zorgt voor een zeer beweeglijke bodem. Dat dwong tot aanpassing van de geplande vorm van de eilanden en een ‘pannenkoekmethode’ waarbij zand laagje voor laagje wordt opgebracht.
Amsterdam had al in 1996 besloten tot de bouw van een woonwijk op een archipel van zes kunstmatige eilanden in het IJmeer, nadat eerder met succes een proefeiland was aangelegd. Maar de oppositie bleek taai. Tegenstanders, waaronder de Vereniging tot Behoud van het IJsselmeer, verzetten zich met hand en tand tegen aantasting van natuurwaarden in het gebied. Ze wisten zelfs een correctief referendum af te dwingen, dat voor de gemeente slecht uitpakte: in maart 1997 wees 60 procent van de stemmers het uitbreidingsplan van de hand. Een te laag opkomstpercentage bracht redding, de vergunningsprocedure kon verder. Hand in hand met de bezwaarprocedures. Definitieve vaststelling van het bestemmingsplan kon pas na het vonnis van de Raad van State. Dat gebeurde prompt, op 9 februari 2000.
Aanleg van de eerste fase ging voortvarend. Na opspuiten van Rieteilanden, Steigereiland en Haveneiland – met 2 x 0,5 kilometer het grootste eiland – ging een leger aan ontwikkelaars, architecten en aannemers aan de slag om binnen vijf jaar totaal 7062 woningen te bouwen in hoge dichtheid. Er kwamen twee kloeke bruggen voor de ontsluiting.
Aanleg van de vier eilanden van de tweede fase kreeg in november 2004 te maken met een lelijke kink in de kabel. Toen verbood de Raad van State aanleg ervan, wegens onvoldoende inzicht in de gevolgen voor het milieu. Het stuurde de planning – 18.000 woningen voor 2013 – ernstig in de war. Mogelijk zelfs definitief.
Dit jaar zou de bouw eindelijk weer verdergaan, met een nieuw bestemmingsplan en beloften over aanleg van mosselbanken en een natuureiland. Maar inmiddels maakt de economische crisis het steeds onzekerder of de hoofdstad het aantal in 1880 aangeplempte eilanden gaat overtreffen.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels