nieuws

ProRail knipt contracten om bulk werk veilig te plannen

bouwbreed Premium

ProRail faseert grote contracten als OV-Saal en Metro-rijden, om niet in financiële problemen te komen bij de komende bezuinigingen van het Rijk

De spoorbouwers staat een bulk aan werk te wachten, maar wel tegen steeds lagere kosten.
ProRail verwacht de dans niet volledig te ontspringen bij de komende bezuinigingensronde. “Na de crisis zal de vraag naar capaciteit weer stijgen, dus is het onverstandig geplande investeringen opnieuw ter discussie te stellen”, waarschuwde president-directeur Bert Klerk het volgende kabinet bij de presentatie van het jaarverslag afgelopen week.
De spooropdrachtgever doet zelf al een duit in het zakje met de ambitie om uiterlijk 2015 20 procent te besparen via de ‘life cycle costs’-benadering. Met de koppeling van aanleg, beheer en onderhoud per kilometer spoor verwacht ProRail een vijfde op de kosten te besparen. Dat wordt uitgewerkt in concrete maatregelen: Spooraannemers zullen betere prestaties moeten leveren, bestaand spoor wordt beter benut en bedrijfskosten gaan met 5 procent omlaag.
Bezuinigingen mogen echter niet ten koste gaan van veiligheid: Het streven is nul ontsporingen en nul arbeidsongevallen. Het aantal ontsporingen vorig jaar bleef steken op vier. Bij de baanwerkers vielen geen slachtoffers te betreuren, maar een opdrachtnemer kwam om het leven bij baggerwerkzaamheden en een machinist overleed na een botsing met een andere trein.

Vernieuwingen

De opdrachtgever heeft afgelopen jaar 1,1 miljard euro gestoken in nieuwbouw en vernieuwingen. Daarbij ging de aandacht uit naar de Sloelijn, de Almelose verdieping, de Havenspoorlijn, spoortunnel Velzen, de Hanzelijn en de grote stationsprojecten. Met onderhoud is nog eens ruim 400 miljoen euro gemoeid. Van onderuitputting is geen sprake: 99 procent van de geplande investeringen is met succes gerealiseerd. De bouwstroom zal in 2012 pieken en komt pas in 2016 weer onder de 2 miljard euro. Daarna daalt het volume tot 1,5 miljard euro in 2020. “Maar daar kan nieuw geld bijkomen met nieuwe beslissingen over het spoornet”, zo licht Klerk toe.
ProRail erkent dat spoorbouwers en ingenieursbureaus een lastig jaar achter de rug hebben door toegenomen concurrentie en de prestatiecontracten. De aanbestedingsmeevallers zijn in 2009 opgelopen tot 39 miljoen euro (18 miljoen euro in 2008). “Hoewel er weer nieuwe omvangrijke projecten aankomen, zit de spoorsector nu in een tussenfase”, staat in het jaarverslag. De spooraannemers reageren daarop met banen schrappen en storten zich en masse op de CO2-ladder die een bonus tot 10 procent geeft bij aanbestedingen. Inmiddels hebben twintig bedrijven de ladder beklommen en heeft VolkerRail als eerste de hoogste van de vijf treden gehaald. ProRail is aangenaam verrast door de succesvolle prikkel en Klerk verwacht dat Rijksgebouwendienst en Rijkswaterstaat snel zullen volgen. Groen inkopen staat hoog op de agenda. De stations in Utrecht en Rotterdam worden energieneutraal gebouwd en met Eneco is een contract afgesloten voor windmolens over het spoor.
Voor het opwaarderen van het spoor tussen Schiphol, Almere en Lelystad is meer dan een miljard euro beschikbaar. Eén van de twee alliantiecontracten voor dit OV-Saal-project staat op het punt om gegund te worden, bevestigt Eric Steeghs, de financiële topman van ProRail. “Dat gaat ook gewoon door, maar we willen niet in de knel komen als onverhoopt de geldkraan in ‘Den Haag’ wordt dichtgeschroefd. Daarom knippen we de projecten op in verschillende fases.”
Voor een metro-dienstregeling op het spoor is 4,5 miljard euro opzij gezet. De proef tussen Amsterdam en Eindhoven om gedurende een week elke tien minuten een trein te laten rijden is geslaagd. In september volgt een nieuwe proef van een maand. Daarna volgt de beslissing voor definitieve invoering en uitbreiding naar nog drie veel gebruikte trajecten in de Randstad.
De economische crisis treft de spooraannemers, maar grijpt minder hard in bij de sector. Het aantal treinkilometers is vorig jaar met 145 miljoen kilometer gelijk aan 2008. Het aantal treinritten is in 2009 met 100.000 gestegen, maar er is wel 20 procent minder tonnage aan goederenvervoer geweest. Het gebruik van de Betuweroute daarentegen maakte een groei door van 10 procent. Het spoornet wordt steeds beter benut, maar de keerzijde is dat de capaciteit in de knel komt. Enerzijds neemt het aantal ritten toe, maar er is ook tijd nodig voor onderhoud en inspecties.
“De schaarse capaciteit op het spoor wordt in goede harmonie verdeeld.” Topman Bert Klerk kan zich nog boos maken over de boete van de Nederlandse Mededingingsautoriteit van een miljoen euro. “Dat ze zich daarmee bemoeien”, briest Klerk. “Er is overigens nog maar weinig over van die boete. We zijn in verweer gekomen en hebben onze kant van de zaak toegelicht. Nu staat nog 100.000 euro open.”
Ook is hij ongelukkig met de claim van de inspectie van Verkeer en Waterstaat van 250.000 euro voor onveilige wissels. “Het is een kwestie van administratie en de dikte van de wisseltongen. De status van dertien wissels was niet à la minuut te voorschijn te toveren. Ook de papieren moeten op orde zijn, maar dat is wel wat anders dan gevaarlijke wissels in het spoor. Het stoort me dat die suggestie is gewekt, terwijl daarvan geen sprake was.” ProRail vecht de boete aan en staat volgende maand voor de rechter.

Beschikbaarheid

Het imago van ProRail had toch al te lijden door het slechte winterweer. Afgelopen december werden reizigers opgeroepen thuis te blijven omdat veel treinen waren uitgevallen. De beschikbaarheid van het spoor verliep tot dat moment op record-niveau. De laatste twee weken van december gooiden echter roet in het eten en kostten 0,09 procent. Het geplande onderhoud snoepte 0,26 procent van de beschikbaarheid af, maar de storingen nog eens 0,23 procent. Na een relatief rustig onderhoudsjaar, zijn met kerst letterlijk alle onderhoudstroepen uitgerukt. Inmiddels zijn de lege informatieborden taboe verklaard en is 45 miljoen euro vrijgemaakt voor wisselverwarming.
Daarnaast krijgt ProRail steeds vaker te maken met vandalisme en diefstal. Dertig procent van de storingen is daaraan te wijten. Afgelopen jaar werd voor 10 miljoen euro aan koper gestolen. Gelokt door de hoge grondstofprijzen hebben internationale bendes zich op die markt gestort. Speciale dna-spray moet het koper lastiger verkoopbaar maken. Maar ook een fietsketting op de bovenleiding en gesloopte slagbomen leidden tot ongeplande vertragingen. ProRail spant zich samen met NS in om vandalen vaker te pakken en dan de volledige kosten te verhalen. “We sturen de rekening van de aannemer, maar ook van het vervangend vervoer.” ■

Reageer op dit artikel