nieuws

Clementieregeling NMa mogelijk zeer nadelig voor ondernemingen

bouwbreed

Het belang van het mededingingsrecht rukt op, vooral nu de NMa meer instrumenten heeft gekregen om overtredingen van de Mededingingswet aan te pakken. Een van die instrumenten is het opleggen van persoonlijke boetes aan werknemers die betrokken zijn bij (vermeende) overtredingen. Door de persoonlijke boete dringt het mededingingsrecht ook de arbeidsrechtelijke sfeer binnen. Hans van Mens (arbeidsrecht) en Sabina Smallegange (Europees en mededingingsrecht) hebben hun expertises gebundeld om te beoordelen hoe ondernemingen en (ex)werknemers hiermee om kunnen gaan.

Naar aanleiding van een uitgebreide evaluatie is met ingang van 1 oktober
2007 de Mededingingswet gewijzigd. Belangrijke wijzigingen zijn onder andere de
verruiming van de bagatelbepaling en de bevoegdheid voor de NMa om huiszoeking
te doen. Daarnaast mag de NMa bij schending van de Mededingingswet, behalve aan
ondernemingen, ook aan opdrachtgevers of feitelijk leidinggevenden boetes
opleggen. Dit kunnen ook ex-medewerkers betreffen. De schendingen van de
Mededingingswet bestaan uit kartelvorming (bijvoorbeeld het maken van
prijsafspraken) of -als de onderneming waarvoor zij werken een machtspositie
heeft- uit praktijken die misbruik van een machtspositie (bijvoorbeeld
leveringsweigering) vormen. Zo’n persoonlijke boete kan oplopen tot 450.000
euro. Dat neemt niet weg dat de NMa ook de onderneming voor die schendingen van
de Mededingingswet kan beboeten. Voor een onderneming ligt de boetegrondslag
aanzienlijk hoger: de boete kan oplopen tot maximaal 10 procent van de
geconsolideerde omzet.

Medewerking

Naar aanleiding van de wijziging van de Mededingingswet heeft de NMa ook haar
Richtsnoeren Clementie aangepast. Clementie kan verleend worden als een
onderneming die betrokken is geweest bij een kartel een verzoek indient tot
boete-immuniteit of boetevermindering. Voorwaarde voor clementie is onder meer
dat de clementieverzoeker schuld bekent en zijn volledige medewerking verleent
aan het onderzoek van de NMa. Met deze aanpassing heeft de NMa het aantrekkelijk
gemaakt voor werknemers die leiding hebben gegeven aan of opdracht hebben
gegeven tot het overtreden van het mededingingsrecht om met een clementieverzoek
overtredingen te melden. Let wel, deze regeling geldt ook voor ex-werknemers.
Het bijzondere van de nieuwe clementieregeling is, dat de persoon of onderneming
die als eerste melding doet van een kartel, in beginsel de laagste boete krijgt
opgelegd of zelfs algehele clementie wordt verleend. De NMa heeft deze regeling
in het leven geroepen om te bevorderen dat personen en bedrijven zo snel
mogelijk uit eigen beweging kartels melden. Voor de onderneming kan deze
regeling bijzonder nadelig uitpakken. Als zo’n werknemer in het kader van de
clementieregeling een melding doet en daardoor voor zichzelf een boete ontloopt
of weet te beperken, is de kans groot dat de onderneming wel met een boete van
ettelijke miljoenen euro’s wordt geconfronteerd. Deze ‘amnestierace’ kan de
verhoudingen binnen een onderneming onder druk zetten. Vanwege de nieuwigheid
van deze gewijzigde wet- en regelgeving is het vooralsnog niet goed mogelijk om
vaste regels te geven met betrekking tot hoe een onderneming of werknemer
hiermee om moet gaan. Wat de werkgever van de werknemer mag verwachten, maar ook
wat tactisch gezien verstandig is voor de werknemer die mededingingsrechtelijk
over de schreef is gegaan, zal van geval tot geval variëren. Hoofdlijnen zijn
daarentegen wel te geven.

Druk

Het is raadzaam om binnen de onderneming duidelijk te communiceren over het
kartelverbod en het verbod van misbruik van een machtspositie. Werknemers die
hiermee te maken kunnen krijgen, dienen van tevoren goed geïnformeerd te zijn
over het mededingingsrecht en de mogelijke risico’s bij sommige commerciële
afspraken. Dit kan bijvoorbeeld met een compliance­ programma dat toegesneden is
op de onderneming. Daarnaast verdient het aanbeveling om in de
arbeidsovereenkomst met een leidinggevende een bepaling op te nemen waarin
duidelijk wordt omschreven dat niet mag worden meegewerkt aan kartels en, indien
de werknemer dat toch doet, hij dan niet alleen het risico loopt op een
persoonlijke boete van de NMa, maar ook aansprakelijk wordt gesteld voor de
boete die de onderneming opgelegd kan krijgen. Ook valt te overwegen om zo’n
functionaris te verplichten om, voordat hij een melding bij de NMA doet, dat
eerst bij de hoofddirectie te melden zodat de onderneming zelf bij de NMa een
melding kan doen. Een gewaarschuwde werknemer of onderneming telt immers voor
twee.

Seminar

Op 23 juni houdt AKD Prinsen Van Wijmen in Breda een seminar waarin nader
wordt ingegaan op de persoonlijke boetes, onder de titel ‘Het dilemma: voor wie
is de rekening van mededingingsboeten?’

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels