nieuws

‘Elk project kent problemen, complexiteit is standaard’

bouwbreed

‘Elk project kent problemen, complexiteit is standaard’

Een moderne projectmanager is zowel communicatief als technisch vaardig en heeft ook nog verstand van budgetten, risico’s en politiek. De Rijksacademie voor projectmanagement helpt deze duizendpoot zich breder te ontwikkelen.

“Geen project verloopt zonder problemen. Complexiteit is standaard: De tijd
dat een werk zich alleen achter de bouwhekken afspeelde, is voorbij. Een moderne
projectmanager moet met iedereen het gesprek aankunnen”, schetst directeur Peter
Kole van de academie. Rijkswaterstaat richtte vorige maand samen met de
Rijksgebouwendienst en ProRail een nieuwe opleiding voor projectmanagers op,
waarbij vooral de communicatieve vaardigheden aandacht krijgen. “De
landsadvocaat zit nu standaard aan tafel en niet meer pas bij problemen.” Geen
project is zonder risico’s, maar de politiek wil ze allemaal afdekken. Tegenslag
is onvermijdelijk, maar hoe hou je dan een team gemotiveerd en voorkom je dat de
aannemer het bijltje erbij neergooit. Dilemma’s waar elk project mee te maken
krijgt en waar de projectmanager maar mee om moet zien te gaan.” Het eerste
kernprogramma voor ervaren managers is afgelopen maand begonnen en komend jaar
volgt het programma voor topmanagers. Alle drie de opdrachtgevers hebben de
afgelopen jaren al veel gedaan om het basisniveau van de projectmanagers bij te
schaven. De Rijksacademie wil de opleiding tot een academisch niveau tillen en
laat zich daarom bijstaan door diverse universiteiten. Overigens zonder te
vervallen in theoretische verhandelingen en zonder de praktijk uit het oog te
verliezen. Inmiddels is de eerste van acht seminars achter de rug. De vijftien
managers zijn uit de dagelijkse hectiek van ‘hun project’ gerukt en zitten bij
elkaar om van elkaar en anderen te leren. Velen komen binnen met een air van ‘ik
weet alles al’, maar daar prikt het team van de Projectacademie snel doorheen.
Projectmanagers brengen zelf al een flinke brok ervaring mee, maar die is altijd
gebaseerd op een beperkt aantal projecten. “Het is al heel verfrissend om met je
collega’s kennis uit te wisselen en te praten over problemen die overal
terugkomen. Dan is de worsteling ineens wat minder eenzaam.” Een weg, ministerie
of spoorlijn lijken heel verschillend om te begeleiden, maar de bijbehorende
processen komen op hoofdlijnen overeen. Om die reden zitten de projectmanagers
van het Rijksmuseum, A12, de Hoge Raad en de A2 Maastricht bij elkaar. Kole
schat dat de grote overheidsopdrachtgevers er ruim honderd in dienst heeft.
“Rijkswaterstaat was lang gewend in het weiland te bouwen en kan veel opsteken
van de Rijksgebouwendienst die ervaring heeft met werken in de bebouwde
omgeving. ProRail heeft constant de NS om rekening mee te houden en daar zijn
weer veel paralellen met de weggebruiker die zo min mogelijk overlast wil.” De
integrale contractvormen versterken het effect van nieuwe disciplines en
vaardigheden. Waarbij de concurrentiegerichte dialoog zowel opdrachtgevers en
opdrachtnemers weer een nieuwe rol geeft. “Een klassiek RAW-bestek was
eenvoudig, daar durfde een manager zelfs tijdens het aanbestedingsproces wel
iets over te zeggen. Dat is nu wel anders met de concurrentiegerichte dialoog
waarbij geen enkele partij een voorsprong op de ander mag krijgen.” De
projectacademie is overigens niet van plan het wiel opnieuw uit te vinden en
haakt aan op bestaande initiatieven als Kennis IN het Groot (KING) en de
Stichting Bouwreflectie. Om de opleiding meer status te geven zijn gesprekken
gaande om degenen die het kernprogramma afronden meteen de status van
bouwreflector mee te geven. “Maar een manager moet in eerste instantie zichzelf
ontwikkelen en in de praktijk beter functioneren. Zelfkennis over je zwakke en
sterke punten is de basis.” Kole zit niet te wachten op cv-builders, maar is nog
wel druk bezig met officiële erkenning. De nadruk van het lesprogramma ligt op
de verschillende vlakken van samenwerking: Een journalist die lastige vragen
stelt, de minister die zich moet verantwoorden, maar ook de verontruste
omwonende. “Je moet met iedereen het gesprek aankunnen.” Naast het intensieve
tweejarige lesprogramma heeft de projectacademie een netwerk van coaches en
nestors opgezet. Op basis van individuele behoefte is het mogelijk om op het
persoonlijke vlak steun in de rug te krijgen en het fenomeen nestors voorziet in
een meer praktische insteek. “Collegiaal advies van een zeer ervaren
projectmanager. De een wil graag onder een borrel ‘sparren’ over de praktische
aanpak, de ander heeft behoefte aan advies over onderhandelingen met de
provincie of gemeente. Die ruimte willen we bieden.” Wat zijn de lastigste
projecten? Als je naar budgetten kijkt, wint Rijkswaterstaat meestal, maar de
gebouwde omgeving of politieke gevoeligheden kunnen een project net zo goed
ingewikkeld maken. Kole is wel gecharmeerd van de opmerking dat: complexiteit de
mate is waarin het overzicht zoek is geraakt. Bouwprojecten zijn in de afgelopen
jaren steeds ingewikkelder geworden. “Een lekker technisch project bestaat niet
meer.” n

De excellente projectmanager

l Persoonlijk functioneren – persoonlijk leiderschap – communiceren en
beïnvloeden – flexibel koersen naar resultaat l Leidinggeven aan het team –
gezamenlijk richten op resultaat – teamvorming en co-creatie – coaching l
Meesterschap in PM – structuur brengen in ongestructureerde situaties – omgaan
met risico’s en kansen – regisseren en beheren l Managen van processen –
omgevingsmanagement – besluitvorming – samenwerking in keten l Externe
oriëntatie – publieksgericht werken – bewegen in het politieke spel – marketing
en media

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels