nieuws

Voordeel halen uit kennisoverdracht

bouwbreed

Een schutting staat voor een hoge scheiding tussen twee domeinen, waarbij vanuit het ene domein geen zicht is op de andere en vice versa

In drie artikelen zoekt Jaap de Koning naar de herkomst en manieren om de schuttingen te slechten. Vandaag deel 3; over de scheiding tussen gww en b&u.

Met de burgerlijke en utiliteitsbouw is het grootste deel van de omzet in de bouw gemoeid; ruim 80 procent van de circa 70 miljard euro per jaar. De gww heeft een relatief klein aandeel van iets minder dan 20 procent.
De schutting tussen deze twee sectoren is behoorlijk hoog. Waarom moet deze schutting omlaag? Er kan veel voordeel worden behaald uit een betere kennisoverdracht waardoor beide sectoren van elkaar kunnen leren. Het is zeer verfrissend om met een b&u-bril naar de gww te kijken en andersom.
Opdrachtgevers in de gww (althans een aantal) zoeken naar andere manieren om het bouwproces aan te sturen, waarbij het streven is om meer afstand te nemen. Van oudsher zijn zij technisch-inhoudelijk betrokken en dat is niet eenvoudig los te laten. Zij kunnen leren van opdrachtgevers in de b&u, voor wie het bouwen soms een eenmalig project is, waardoor zij niet anders kunnen sturen dan op afstand. Een ziekenhuisdirecteur formuleert zijn eisen op een functionele wijze omdat hij niet anders kan. En voor de beheersing van het bouwproces zoekt hij naar manieren die allesbehalve gericht zijn op de techniek van het bouwen.

Contractvormen

Ook op het gebied van contractvormen kan een leereffect worden bereikt. Grote opdrachtgevers in de gww streven naar toepassing van geïntegreerde contractvormen, maar alle betrokken partijen moeten nog wennen aan de nieuwe spelregels. In de b&u is dit soort contractvormen bij bepaalde typen bouwopgaven al jaren de standaard, bijvoorbeeld bij de bouw van bedrijfspanden. Feitelijk worden hele bedrijventerreinen ingericht op basis van D&C contracten. Dat zou toch moeten uitnodigen tot uitwisseling van ervaringen.
De grote opdrachtgevers in de gww zijn zeer actief met andere methoden van ontwerpen, zoals de toepassing van System Engineering (SE). Een zeer nuttige, integrale benadering van de bouwopgave, waarbij gestructureerd alle eisen in één systeem worden gezet en worden uitgewerkt. In de b&u wordt nog maar mondjesmaat gewerkt met SE, terwijl dat grote voordelen kan hebben. Dus waarom geen uitwisseling van kennis en ervaring?
De ontwerpers en de bouwers in de gww zijn gewend aan opdrachtgevers die (net als zij) technisch inhoudelijke kennis hebben. Dat verandert en de opdrachtnemers moeten zich dus aanpassen. Dat is voor hen een behoorlijke verandering in de manier van werken. Opdrachtnemers in de b&u zijn van oudsher juist gewend aan niet-deskundige opdrachtgevers, dus ook hier de vraag waarom we niet meer van elkaar kunnen leren.
Opdrachtnemers in de b&u zijn tenslotte per definitie bekend met hun gebruikers, waardoor ze ‘gedwongen’ zijn hun eisen te inventariseren en deze als basis voor de bouwopgave te hanteren. Ook tijdens het ontwikkelproces moeten ze steeds rekening houden met de eindgebruikers. In de gww is het luisteren naar de klant een belangrijk streven, iets wat in het verleden niet zo hoog op de agenda stond. Ook hier kan uitwisseling van kennis een meerwaarde hebben.
Concluderend kunnen we stellen dat op meer terreinen voor beide buren redenen genoeg zijn om de schutting omver te halen. Het komt de bouwsector als geheel ten goede.
Hoofd van de groep contracteren en aanbesteden bij Witteveen+Bos,
Amsterdam

In deze driedelige serie ging Jaap de Koning in op de drie belangrijkste scheidslijnen – schuttingen – in de bouw. Zie voor de eerste twee delen:
www.cobouw.nl

Verschillen gww en b&u

Er is dan ook een groot aantal verschillen. Waar de b&u vaak bouwobjecten heeft die als ‘puntobject’ worden getypeerd, heeft de gww meestal ‘lijnobjecten’. Elk heeft zijn eigen dynamiek en dat heeft zijn weerslag op het bouwproces. Een belangrijk verschil is het type opdrachtgever. De gww heeft vrijwel uitsluitend de overheid als opdrachtgever, waar de b&u een zeer divers scala van opdrachtgevers kent. Dat verklaart ook het feit dat in de gww bouwers te maken hebben met professionele opdrachtgevers, waar de b&u nogal eens ‘leken’ (lees: eenmalige) opdrachtgevers heeft. Een ander verschil betreft de gebruiker. In de b&u is de gebruiker meestal bekend en is het bouwobject een maatpak, gesneden op zijn eisenpakket. In de gww is de gebruiker meestal anoniem (dé weggebruiker). Tenslotte is in de b&u de factor vormgeving c.q. architectuur vaak van grote betekenis. De gww kent wel kunstwerken, maar daar komt vaak geen architect aan te pas. Dit heeft een groot effect op het ontwerpproces. Die kent overigens ook weer verschillende methodieken. In de gww is de RAW de standaard, in de b&u de Stabusystematiek.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels