nieuws

Huidige tijd is koorddansen zonder veiligheidsnet

bouwbreed Premium

Johan Martens bepleit duurzame samenwerking om de bouw gezond te maken. Een overgangsfase tijdens welke de sector zal saneren, is onontkoombaar.

Om zoveel mogelijk zekerheid te krijgen, zijn bouwers lang zaken blijven doen met vertrouwende partijen. Daaruit zijn diepgewortelde gewoonten en gebruiken ontstaan die moesten zorgen dat iedereen in de kolom (op toerbeurt) kreeg waar hij ‘recht’ op had.
Deze beperkte dynamiek heeft de sector in een soort winterslaap gebracht waarbij de zaken liepen als vroeger. Dit terwijl de maatschappij wel steeds dynamischer werd. Met name door informatietechnologie kan men veel meer kennis vergaren dan ooit.
Ergens moest dit tempoverschil tussen de sector bouw en de rest van de maatschappij tot problemen leiden. In Nederland zat dit er al aan te komen; de publieke bom barstte met de parlementaire enquêtecommissie. Die maakte duidelijk dat iets móest veranderen. Ik geloof dat velen in de sector dit al veel langer wilden maar alle partijen zaten tamelijk vast in een web van gewoonten, gebruiken, verwachtingen en afspraken die honderden jaren terug zijn ontstaan.
Als iets moet veranderen wil dit nog niet zeggen dat het ook gebeurt. De sector zat op dat moment vol met mensen die hun activiteiten niet anders kennen dan van de voorgaande tientallen jaren. Ik acht de kans dan ook groot dat er een (arbeids) generatie overheen zal gaan voordat de sector er wezenlijk anders uit gaat zien.
Er kwam nog een essentieel probleem naar voren: tussen aanbieders bestond nauwelijks verschil. Op toerbeurt was je aan de beurt; je moest het werk dat dan voorlag wel kunnen maken. Omdat er weinig druk op het doorvoeren van verbeteringen bestond was een flinke (slapende) overcapaciteit ontstaan. Het gebrek aan onderscheidend vermogen is bij veel (bouw) producten verder versterkt door de ver doorgevoerde normalisatie, standaardisatie en certificatie.

Ankers

Als er te weinig onderscheid is tussen (de aanbieding van) partijen dan zit er voor een klant weinig anders op dan de keuze voornamelijk op basis van prijs te maken. De tradities zorgden ook in tijden van weinig werk nog voor een bepaalde mate van zekerheid: je was er vrij zeker van dat er op zeker moment werk voor je kwam en als je aan de beurt was kon je feitelijk zelf de prijs van het werk bepalen.
Maar deze belangrijke ankers zijn verdwenen en de huidige tijd is te vergelijken met koorddansen zonder veiligheidsnet.
Het is een kwestie van wachten tot er mensen te pletter vallen en het speelveld zich uitdunt. Tot het moment van uitdunning zal het gemiddeld rendement van de sector ondermaats zijn.
Om langdurig een rendabel bestaan op te bouwen moet je als bedrijf iets bijzonders te bieden hebben. Of er is een natuurlijk evenwicht ontstaan tussen een beperkt aantal professionele partijen.
In volwassen sectoren kan het lonen om samenwerking aan te gaan met anderen die iets aanvullends (en dus iets wezenlijk anders) te bieden hebben. Deze vorm van samenwerking zorgt ervoor dat nieuwe gezamenlijke mogelijkheden en een nieuw gezamenlijk belang ontstaat.
Iedereen die de bouw een beetje kent ziet talloze mogelijkheden. Toch is er anno 2009 nog te weinig verschil tussen partijen om dit soort samenwerking duurzaam te maken. Zodra twee partijen iets slims bedenken, zijn er twee anderen die in samenwerking hetzelfde bieden waardoor het eerst zo unieke aanbod toch weer niet uniek is en het oude spel van prijsonderbiedingen ontstaat.
Naar mijn mening hebben we de aankomende jaren nog een fase te gaan waarin de verschillen tussen aanbieders moeten toenemen en/of het aantal aanbieders moet afnemen zodat partijen een zelfstandig bestaansrecht hebben alvorens langdurig succesvolle samenwerkingen ontstaan.
In deze overgangsfase zullen marktpartijen (noodgedwongen) samengaan en andere ‘gewoon’ verdwijnen. Het geringere bouwvolume in het aankomende jaar zal er alleen maar voor zorgen dat deze noodzakelijke en onontkoombare sanering versneld op gang komt. Dit is een pijnlijke situatie maar volgens mij wel de enige uitweg naar een langdurige gezonde sector.

Reageer op dit artikel