nieuws

Verdeling railcontracten is net een spelletje Risk

bouwbreed Premium

De kaart met de verdeling van de onderhoudscontracten, gemarkeerd in verschillende kleuren, ligt voor Smits op tafel.

De logo’s van de verschillende spooraannemers bakenen de gebieden af. “Het is
niet simpel”, constateert Smits met gevoel voor understatement. “Zowel wij als
de opdrachtgever moet nog erg wennen en leren omgaan met de nieuwe vrijheden.”
De directeur heeft het team dat de aanbesteding heeft doorlopen ook ingezet bij
de uitvoering. “Slimme mensen die nadenken over wat we kunnen bieden voor dat
geld.” Tijdens het Nationaal Wegencongres 2009 op donderdag 24 september zal
Smits stilstaan bij het strategisch spel dat opdrachtgever en opdrachtnemers
spelen sinds de introductie van de marktwerking in de onderhoudsmarkt. Afgelopen
juni is het eerste deelgebied van contract Peel in beheer gekomen bij Strukton
en in januari volgt het andere deel. “In het contract staat letterlijk:
demobiliseren van BAM en mobiliseren van Strukton. Dat klinkt bijna als oorlog
maar gaat in goed overleg.” Daarbij staan de prijzen zwaar onder druk. Asset
Rail haalde met Gelre het eerste contract binnen en Strukton Rail het contract
Peel. Binnenkort vindt de gunning plaats van het Veluwecontract en daarna komt
Drenthe op de markt. ProRail kiest voor een strategische benadering en maakt
vooraf niet de volgorde van contractengebieden bekend. Uiterlijk in 2012 moeten
alle contracten op de markt komen. “Het tempo van aanbesteden zal dus omhoog
moeten.”

Klassiek

Strukton kan daarbij niet langer uit de voeten met een klassieke
marktbenadering en zou letterlijk buitenspel staan als het roer niet was
omgegooid. “Als iemand anders het voor een lagere prijs kan, moeten wij dat ook
kunnen.” Vergaande mechanisatie, optimaliseren, onderhoudsmanagement en
risicomanagement zijn de termen waarmee de nieuwe contracten zijn doorspekt.
Smits beseft dat de nieuwe contracten een hard gelag zijn voor baanwerkers die
na jaren “hun stukkie spoor” kwijtraken, zoals BAM bijvoorbeeld overkwam in de
regio Eindhoven en Strukton Rail in Gelre en mogelijk in Drenthe. Met de druk op
de prijzen staat ook de werkgelegenheid op de tocht. Strukton Rail en BAM Rail
nemen nauwelijks meer nieuwe mensen aan en Spitzke en Volker Rail hebben al
werknemers moeten ontslaan. “De tijden zijn echt veranderd en de oude tijden
komen niet meer terug.”

Twijfels

Smits heeft wel zijn twijfels bij de voordelen voor de opdrachtgever op de
lange termijn. “Dat treinen betrouwbaar en op tijd rijden, moet toch een hoger
doel zijn dan marktwerking”, vraagt Smits zich voorzichtig hardop af. Hij wil de
broodheer niet voor het hoofd stoten, maar zou graag zien dat een eind komt aan
het prijsduiken. “In België bijvoorbeeld is het in een bepaalde
aanbestedingsvorm mogelijk om de laagste inschrijver uit te sluiten van een
inschrijving.” De maatregelen die ProRail daarvoor heeft getroffen in de vorm
van een extra gesprek, zullen geen eind maken aan het fenomeen, voorspelt Smits.
Begin vorig jaar is ProRail op aandrang van kartelpolitie NMa begonnen met het
aanbesteden van de zogenoemde PGO-contracten (prestatiegericht onderhoud). Met
het klein onderhoud is jaarlijks een bedrag van 260 miljoen euro gemoeid. Tot
vorig jaar werden de 38 contractgebieden onderhands gegund aan drie
huisaannemers. Contracten werden samengevoegd en er kwamen twee marktpartijen
bij (Spitzke en Asset Rail) om de concurrentie te vergroten. De
Strukton-directeur raakt langzaam maar zeker gewend aan de nieuwe werkwijze en
heeft er vertrouwen in aan het eind van de rit ook nog wat geld over te houden
aan het contract. Maar hij heeft nog wel wat extra wensen richting
opdrachtgever. Zo zou een looptijd van twaalf jaar beter passen bij de
levensduur van een wissel en de aannemer meer vrijheid geven bij de invulling
van het onderhoud. Verder pleit Smits voor waardering bij goede prestaties.
Bijvoorbeeld in de vorm van extra contractduur. “Nu gaat het contract meer uit
van strafkorting en boetes en veel minder van bonussen.” Zodra de aannemer zijn
maandelijkse rapportage niet op orde heeft, volgt een tijdelijke
betalingsopschorting die zelfs definitief kan worden.

Potentiële voordelen PGO-contracten

Opdrachtgever

Opdrachtnemer

Reageer op dit artikel