nieuws

Iedereen heeft recht op controle, behalve de bouw

bouwbreed Premium

Treinmachinisten houden tijdens hun rit in een schoolschrift de kleur bij van de seinen die ze tegenkomen. Piloten vullen een uitgebreide checklist in voordat ze opstijgen. En in de bouw? Daar hebben we het nog steeds niet zo op met controlelijsten, weet Cor van den Berg.

Op 10 juli stond het in de Volkskrant: de treinmachinisten van vervoersbedrijf Veolia hebben van hun directeur Frank van Setten een schrift gekregen. Een schoolschrift met een pen als simpele oplossing voor een ogenschijnlijk ingewikkeld probleem: hoe voorkom je levensgevaarlijke situaties op het spoor doordat machinisten niet stoppen als seinen op rood staan. “Vanaf heden moet elke machinist bijhouden welke seinen hij tijdens de rit tegen komt en op welke kleur die staan als de trein passeert. Zodat de machinist gedwongen wordt extra goed te kijken voordat hij vertrekt”, aldus het artikel.
In de luchtvaart gebruiken ze geen schoolschriftjes maar gestandaardiseerde controlelijsten. Voordat een vliegtuig mag opstijgen, moet de piloot eerst aan de hand van een checklist controleren of alles in orde is. Ook al werd de motor maar een fractie van een seconde uitgeschakeld; het betekent dat de checklist weer opnieuw moet worden ingevuld.
Overdreven? Ernstige spoorwegongevallen met meerdere dodelijke slachtoffers komen gelukkig maar zeer sporadisch voor. Ook al worden veel mensen geplaagd door vliegangst, de kans op een fataal vliegtuigongeval is uiterst klein.
In 2004 voerden we in de bouw een campagne “1 op de 6”. We vroegen aandacht voor het feit dat één op de zes bouwvakkers tijdens hun loopbaan slachtoffer wordt van een ernstig bouwongeval. Binnen de EU komen er jaarlijks meer dan 1000 mensen om bij ongevallen in de bouw.
Tegelijkertijd hebben we het in de bouw niet zo op met controlelijsten. Eigenlijk wel gek als je bedenkt hoeveel ernstige bouwongevallen niet gebeurd zouden zijn als er eerst een goede checklist ter hand was genomen. Aan goede controlelijsten overigens geen gebrek. Onder meer onze Abomafoon biedt een ruim assortiment lijsten, afgestemd op specifieke werkmethoden en materieelsoorten.
Maar anders dan in de luchtvaart, waar een vliegtuig niet eerder opstijgt dan wanneer alle controlelampjes op groen staan, zijn we in de bouw bereid over een onvolkomenheid heen te kijken. Papier is geduldig. Een simpele vraag op de controlelijst voor de rolsteiger luidt: “Zijn de werkvloeren voorzien van leuningen?”. Maar als we in weerwil van de werkelijkheid invullen dat dat het geval is, kraait er toch geen haan naar? Kunnen we tenminste vlug aan de gang. Bovendien: wie controleert er nou of de controlelijst correct is ingevuld? Niemand toch?

Strafregels

In de luchtvaart nemen we de controlelijst uiterst serieus. “Akkoord” kan hier maar op één manier worden uitgelegd. En Frank van Setten van Veolia staat bij wijze van spreken op het volgende station klaar om de schoolschriftjes in te nemen en na te kijken. Strafregels als blaadjes niet netjes zijn ingevuld. “Iedereen heeft recht op controle”, werd me ooit geleerd. Alleen door een controlelijst serieus te nemen en toe te zien op het juiste gebruik, wordt het invullen ervan een zinnige bezigheid en kunnen er ongevallen mee voorkomen worden. Wat is er op tegen als we eens vaker zouden controleren hoe de gebruiker van een rolsteiger de bijhorende controlelijst heeft ingevuld. En of hij de tekortkomingen heeft verholpen nadat hij “niet akkoord” invulde.
Uit de ongevallencijfers blijkt elke keer weer opnieuw dat vooral jonge werknemers en inleenkrachten betrokken raken bij ernstige bouwongevallen. “Gebrekkige instructies” is vaak één van de achterliggende oorzaken. Door controlelijsten te laten invullen, geven we meteen aan hoe de gewenste situatie er uit moet zien. De instructie zit als het ware ingebakken in de controlelijst.
Hoog tijd dus om de controlelijsten maar weer eens tevoorschijn te halen. Zoveel moeite en tijd kost het invullen ervan echt niet. Maar vóór alles: laten we de controlelijst serieus nemen en net als in de luchtvaart de start afbreken als niet alle controlelampjes op groen staan.

Reageer op dit artikel