nieuws

Trappistinnen sturen architect en bouwers aan

bouwbreed

Op landgoed JohannahoeveDe zusters Trappistinnen van de abdij Onze-Lieve-Vrouw van Koningsoord hebben hun monumentale klooster en bijbehorende gronden in Berkel-Enschot verkocht. Noodgedwongen, want oprukkende woningbouw maakte een einde aan de rust rond de abdij.

Op het voormalige terrein van de Oosterbeekse paters van Mill Hill werkt bouwcombinatie Haafkes-Kamphuis aan de nieuwe thuishaven voor de zusters. Een gebouw dat geïnspireerd is op de traditionele kloostertradities, maar tegelijkertijd met een moderne uitstraling gericht op de toekomst. “Dit gebouw moet niet dertig tot veertig, maar vijftig tot honderd jaar meekunnen”, zegt uitvoerder Frans Kleizen.
Het kloosterleven van stilte, soberheid en eenvoud heeft geleid tot een ontwerp waarin duurzaamheid en zelfvoorziening voorop staan. Gert Grosfeld van GSG Architecten heeft samen met Veenenbos en Bosch landschapsarchitecten een plan gemaakt dat aansluit op het leven van de zusters, maar ook past in het landschap en bij de historie van de plek.
Zo wordt de gevel van de voormalige koestal van de Johannahoeve gedeeltelijk herbouwd tegen de nieuwe gevel van het klooster. Daarnaast blijven de monumentale waterpomp, de graanschuur en de villa deel uitmaken van het kloostercomplex.

Gekanteld

Het carrévormige hoofdgebouw bestaat uit een binnen- en een buitenslot. Het binnenslot, met kloostergang, is straks alleen toegankelijk voor de 35 zusters.
Op de plattegrond van het gebouw is te zien hoe in het ontwerp het binnenslot ten opzichte van de buitengevel is gekanteld. Daardoor ontstaat een bijzondere dakvorm, die van elke buitengevel een topgevel maakt. “Heel complex qua maatvoering”, bevestigt Kleizen. “Het passend maken van de staalconstructie van het dak met de onderliggende wanden is een hele klus. De dakplaten moeten in het werk pas worden gezaagd. En er zijn veel mensen tegelijk nodig om gordingen, wanden en spanten te stellen.”
Om het aantal onwerkbare dagen binnen de perken te houden, is gekozen voor veel prefab. “Ook vanwege het grote aantal binnenwanden”, laat projectleider Ugur Akdemir zien. De wanden worden opgebouwd uit keramische snelbouwblokken. Volgens Kleizen heeft de keuze voor duurzame materialen geleid tot een groot aantal gebakken producten. Het enorme dak, met een oppervlakte van 3500 vierkante meter, krijgt straks grote gebakken pannen. Alle ramen krijgen vanwege de langere levensduur kunststof dorpels en in de afwerking van het gebouw is gekozen voor veel tegelwerk en harde epoxy vloeren.
Duurzaam en zelfvoorziend is Koningsoord straks ook door het gebruik van een warmtebroninstallatie en een helofytenveld voor waterzuivering. Hemelwater wordt naar greppels afgevoerd. Op het terrein komen een boomgaard en groentetuinen en ook de begraafplaats met zo’n vijftig graven, verhuist mee uit Brabant.
Het puin van het gesloopte landgoed Johannahoeve wordt hergebruikt. Een groot gedeelte is voorafgaand aan de bouw als grondverbetering van de zandgrond gebruikt, de rest krijgt een plek in de schanskorfmuur die begroeid met hedera de kloostermuur gaat vormen.
Stilte is nog zo’n wens van de bewoners die de bouwers voor uitdagingen stelt. De kerk maakt deel uit van het hoofdgebouw, maar zowel wanden als vloeren staan los van de andere ruimtes. Er is gekozen voor een dubbele muur met stalen ankers. De staalverbinding wordt afgewerkt met akoestisch materiaal en de kerk krijgt een voorzetwand met speciale gipsplaten. “Veel details in dit project zijn oud, maar we passen de nieuwste technieken toe”, zegt de projectleider.
De zusters Trappistinnen, die Binnenstadsperspectief Deventer als gedelegeerd opdrachtgever in de arm hebben genomen, stellen hoge eisen aan de afwerking. Dat is onder meer te zien aan het metselwerk. De 28 ronde bogen van de kloostergang zijn afgewerkt met een schoonwerk rollaag. De buitengevel bestaat uit stootvoegloos gemetselde gevelstenen in Hilversums formaat. Bijzonder is ook de muur met het wilde metselwerk waar 29 soorten baksteen de wand tussen hoofdgebouw en werkgebouw tot leven brengen.

Intensief

De verschillende details, de grote variatie in gebruikte materialen en de maatvoering maken de bouw van het nieuwe klooster tot een intensieve klus voor de uitvoerders.
“De voorbereiding, de inkoop en een goede planning zijn heel belangrijk”, benadrukt Akdemir. “En vanwege de variatie ook de aansturing op de bouw”, vult Kleizen aan. Afgelopen november is de bouw begonnen, de zusters verhuizen in het voorjaar van 2009 naar het nieuwe Koningsoord. n

Afstudeerproject

Zo’n veertig cursisten van de vakopleiding Bouwkundig Opzichter hebben eind juni op de bouwplaats van het nieuwe klooster hun diploma in ontvangst genomen. CBB Arnhem, die bouwkundig toezicht houdt op de bouw van Koningsoord, heeft het bijzondere project uitgekozen om ‘met de benen in de praktijk’ de diploma’s uit te reiken. De opleiding Bouwkundig Opzichter is een initiatief van CBB en btb uit Delft en bestaat uit achttien wekelijkse lessen in de avonduren. De cursus behandelt onder meer het proces van het toezicht, regelgeving, technische kennis en de praktijk op de bouwplaats. In september begint een nieuwe cursusreeks, die gevolgd kan worden in Eindhoven, Rotterdam, Haarlem en Zwolle.
www.bouwvoorjetoekomst.nl

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels