nieuws

Bouw moet op kwaliteit worden aangesproken

bouwbreed

Oud-minister Sybilla DekkerGeen toetsing aan het Bouwbesluit meer door gemeenten, maar meer verantwoordelijkheid bij de bouwers. Die ook nog eens het gehele bouwproces dienen te bewaken. Dat zijn belangrijke adviezen die Sybilla Dekker aan het kabinet wil meegeven. Ze beseft dat zulks alleen mogelijk is als de bouw die verantwoordelijkheid serieus neemt.

Uw commissie kreeg bij haar aantreden de opdracht om vanaf ‘scratch’ te onderzoeken hoe de regeldruk kan worden verminderd. U kreeg eigenlijk een vrijbrief om de meest ideale situatie te schetsen. Volgens minister Vogelaar, die uw rapport in ontvangst nam, heeft u die opdracht gaandeweg verlaten. Waarom?”Ze heeft een beetje gelijk. Maar de vrije opdracht die we meekregen is niet werkbaar. Je moet een filosofie hebben over de rol van de overheid. Er moet een bepaald principe aan een advies ten grondslag liggen. De overheid is er, maar wat is nu eigenlijk haar rol? In mijn ogen is de overheid de bewaker van het algemeen belang. Zo is de bouwregelgeving ook begonnen. De Woningwet uit 1901 kwam voort uit de zorg over de volksgezondheid. Mensen woonden toen in krotten, daar wilde de overheid wat aan doen. Later kwamen daar veiligheid, hinder en milieu als aandachtspunten bij. Dat zijn vaste gegevens van waaruit je verder moet denken. Daar kun je niet omheen. Vanuit dat beginpunt zijn we naar het bouwproces gaan kijken.”
De meest in het oog springende aanbeveling die uw commissie doet, is dat de verplichte gemeentelijke toets van een bouwplan aan het Bouwbesluit moet worden afgeschaft. Daarvoor in de plaats moeten bouwbedrijven aantonen dat het bouwplan integraal is bezien en dat er waarborgen omtrent veiligheid zijn ingebouwd. Kan de bouw die verantwoordelijkheid wel aan?”Dat denk ik wel. Maar als antwoord op die grotere vrijheid moet de bouw kunnen aantonen dat ze goed op de hoogte is van alle regels en wetten. Qua scholing van het personeel is wat dat betreft nog een slag te maken. Bouwbedrijven kunnen het vertrouwen alleen verdienen op basis van kwaliteit. Dat kan niet anders. En vertrouwen moeten beide partijen waarmaken. De overheid kan als opdrachtgever dus ook niet alleen op de laagste prijs selecteren. Je moet kunnen uitleggen dat er een goede verhouding is tussen prijs en kwaliteit. Als bouwbedrijven onderaannemers moeten uitknijpen omdat ze zo laag hebben ingeschreven, kan dat ten koste gaan van de veiligheid.”
U schrijft dat zware sancties zijn gerechtvaardigd als bouwers het vertrouwen schaden. Waar moeten we dan aan denken en wie legt die sancties op?
“Als er incidenten gebeuren of dingen fout gaan, moet dat juridische consequenties hebben. Daarbij wil ik ook dat dit alles in volledige openbaarheid gebeurt. Dat moet voldoende afschrikken. En wie de sancties oplegt? Dat ligt eraan wie je de toezichthoudende rol toebedeelt. In mijn optiek moet je dat op lokaal niveau doen. En heel kleine gemeenten die zulke deskundigheid niet meer in huis hebben, zouden dat op regionaal niveau moeten kunnen inkopen. De huidige VROM-inspectie is op haar beurt weer prima geschikt om te controleren of gemeenten hun toezichthoudende rol naar behoren uitvoeren.”
Uw advies komt er in het kort op neer dat de overheid een stapje terug doet en de bouw wat harder moet lopen. Wat moet er aan de kant van de bouwers gebeuren om uw plan te laten slagen?
“Bouwbedrijven moeten het feit dat zij verantwoordelijk zijn voor kwaliteit serieus nemen. Want daar moeten we ze op aan kunnen spreken. Dat betekent dat er één verantwoordelijke bij de opdrachtnemer moet zijn voor het hele bouwproces. Daarvoor is het van belang dat de bouw veel meer dan nu gebruik gaat maken van digitale vormen van procesmanagement. Als het hele proces beter wordt beheerst, scheelt dat bovendien in faal- en doorloopkosten. Die systemen bestaan, maar de bouw loopt daarin achter op andere sectoren. Ik ben ervan overtuigd dat wanneer men zo’n integraal managementsysteem had gebruikt tijdens de bouw van de beruchte appartementen in Bos en Lommer, de fouten eerder aan het licht waren gekomen. Dit alles betekent trouwens wel dat er over dit onderwerp meer en betere scholing moet worden gegeven. De opleidingen moeten dat oppakken. Die kunnen hier een voortrekkersrol in spelen.”
Kan Bouwend Nederland – die positief reageerde op uw advies – hier een rol in spelen?
“Jazeker. Bouwend Nederland heeft zich de laatste jaren prima gemanifesteerd om het imago van de bouw te verbeteren. Maar nu breekt voor hen een volgende fase aan. Die van de kwaliteitsslag in de bouw. Een manier om dat te bereiken is het lidmaatschap van Bouwend Nederland te koppelen aan bepaalde kwaliteitscriteria. Die dan natuurlijk ook jaarlijks moeten worden getoetst.”
Iets anders nu. Onder uw bewind is de verplichting op buitenruimten uit het Bouwbesluit geschrapt. Nu blijkt dat de bouw slecht op de vraag van de markt inspeelt. Minister Vogelaar overweegt om de verplichting weer op te nemen. Een wijs besluit? “Nee, dat lijkt mee een verkeerde reflex. Waarom verzuimen bouwers huizen met balkons op te leveren? Dat doen ze om kosten te sparen. Maar als de samenleving vraagt om huizen met buitenruimte, moet je als overheid de bouw op haar verantwoordelijkheden aanspreken. Durf te zeggen ‘dit kan niet’. Het kan niet zo zijn dat bouwbedrijven zeggen ‘het is geen voorschrift, dus we doen het niet’.”
Zonder dwang gebeurt het blijkbaar niet.”Dan moet je duidelijke afspraken maken en die openbaar maken. Zodat er maatschappelijke druk komt.”
De Vereniging van Nederlandse Gemeenten is kritisch over uw advies. Ze zegt dat het verschuiven van verantwoordelijkheden de regeldruk niet doet afnemen. Bovendien maakt de VNG zich zorgen dat burgers de schuld voor fouten in de schoenen van de gemeenten blijven schuiven. Die blijven namelijk verantwoordelijk voor de veiligheid.”Het is niet zozeer het verschuiven van verantwoordelijkheden als wel de erkenning van de rol van gemeenten. Prima dat ze toezicht willen houden, maar verzin niet elke keer nieuwe regeltjes. Regeltjes die vaak worden ingegeven door politieke kleur of persoonlijke opvattingen. En wat burgers betreft die zich benadeeld weten. Daarvoor moet een meldpunt komen waar zij met klachten terecht kunnen.”
Dit is de periode waarin tenminste drie adviescommissies hun bevindingen rapporteerden aan het kabinet. Zowel Peter Elverding, Bernard Wientjes als uzelf bepleiten minder regels en procedures. Denkt u dat het kabinet nu doorpakt?”Dit is hét moment. Juist vanwege het feit dat er drie commissies mee bezig zijn geweest. Ik verwacht dan ook een positieve reactie van het kabinet op mijn advies. Nog voor de zomer. Ze zullen de uitkomsten van de drie rapporten naast elkaar leggen en dan een samenhangend oordeel geven, is mijn voorspelling. Voor mijn advies is het belangrijk dat zowel de gemeenten, de bouw zelf als de bouwopleidingen de handschoen oppakken. En wat verder belangrijk is, is dat we bepaalde gemeenten of gebieden gaan aanwijzen waar we gaan experimenteren met versoberde bestemmingsplannen en gebiedsconsessies. Nog beter is dat gemeenten die willen experimenteren zichzelf aanmelden. Door in de praktijk te laten zien dat het werkt maak je anderen ook enthousiast. Ga gewoon aan de slag.” n

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels