nieuws

Schoor steen razendsnel naar 170 meter

bouwbreed

Op het uiterste puntje van de Maasvlakte bouwt Haverkort Voormolen een 170 meter hoge betonnen schoorsteen. De Oostenrijkse glijbekisting schiet razendsnel omhoog.

Nee, het is geen record, bezweert assistent uitvoerder Reijer de Jong. Ondanks de indrukwekkende lijst kerncijfers die hij ongevraagd opsomt. Hij weet dat er bij Shell in Pernis twee schoorstenen staan die tot 210 meter reiken. Dat is een slordige 40 meter hoger dan de reus die Haverkort Voormolen momenteel voor elektriciteitsproducent E.ON neerzet.
“En ook die vallen nauwelijks op,” voegt De Jong toe. Maar dat heeft vooral te maken met de schaalgrootte van de Rotterdamse haven. Naast de Slufter, de Euromax-terminal en de twee centrales die E.ON al heeft staan, springt de nieuweling van de TBI-dochter er inderdaad niet echt uit. Al is hij inmiddels op een hoogte van ruim 150 meter.

Snelheid

Die hoogte is met duizelingwekkende snelheid in zes weken bereikt, gemiddeld zo’n 4 meter per dag. Er is volgens De Jong een geoliede machine aan het werk, waarin om het uur een truckmixer voorrijdt. De inhoud daarvan wordt kubel voor kubel naar boven getakeld en gestort. De glijbekisting van Gleitbau uit Salzburg maakt continu kleine stapjes van een paar centimeter. Ook als niemand daar expliciet opdracht toe geeft. Zo wordt voorkomen dat de kist onverhoopt blijft plakken.
Het hele proces bestaat uit allemaal simpele stappen, laat De Jong zien. “Maar ze zijn stuk voor stuk goed doordacht en op elkaar afgestemd. Niet voor niets is vrijwel de complete bouw van de betonnen buitenmantel van de schoorsteen neergelegd bij Gleitbau. Die voeren dat kunstje over de hele wereld uit.”
Voor het omhoog brengen van de betonmortel wordt bijvoorbeeld geen kraan ingezet, maar volstaat een lier waarvan de kabel over een katrol loopt boven in de constructie. Die belast de 60 ton zware glijkist niet en het vergt geen voortdurende aanpassingen met het groeien van het bouwwerk. De diameter van de toren varieert van 24 meter aan de voet tot 15 meter bovenin. De stalen vloerdelen waarop de bouwvakkers werken, volgen de schuine wand en schuiven over elkaar heen als het diafragma van een fototoestel. Van de kist zelf worden op gezette tijden stalen panelen verwijderd. Vijzelstangen worden tijdig teruggewonnen, zodat er niet onnodig veel staal in de betonnen schacht achterblijft. Alleen de voetplaten en dunne mantelbuisjes blijven achter.
“Het bepalen van het moment wanneer de kist verder kan, is lang niet zo ingewikkeld als we vooraf dachten”, vult hoofduitvoerder Sjoerd Opdam aan. We maakten ons aanvankelijk zorgen dat de mortel die ’s morgens wordt gestort, misschien eerder zou opstijven dan de mortel die tijdens de koude nachtelijke uren in de kist gaat. Maar temperatuurschommelingen worden opgevangen met betonvertrager en aanpassingen in de hoeveelheid portlandcement. Bovendien hebben de mannen van Gleitbau een heel simpele methode om het juiste moment te bepalen om de 1,30 meter hoge kist verder op te trekken: ze prikken gewoon met een stok in de mortel. Als die niet dieper dan 80 centimeter in het beton verdwijnt, mogen de veertig tientons vijzels weer een slagje maken.

Stilgelegd

Al die weken dat de kist nu in beweging is, is het werk slechts twee keer acuut stilgelegd. De eerste keer vanwege een storm, de tweede keer vanwege onweer. Gelukkig kon beide keren binnen een paar uur de draad weer worden opgepakt.
Zolang de mannen van Gleitbau nog aan zet zijn, lijkt de rol van de hoofdaannemer volgens Opdam meer op die van een toezichthouder. Haverkort Voormolen levert alleen het staal en het beton. Storten, vlechten en curenwordt verzorgd door de specialisten uit Salzburg, die dat doen vanaf drie verschillende werkvloeren op de glijkist. Straks wordt dat wel anders en moet de hoofdaannemer zelf weer meer aan de bak. Want er moeten flinke bordessen in de toren worden gebouwd. En op 50 meter hoogte wordt een aansluiting verzorgd met de rookwasinstallatie. Verder komt er nog een 100 meter lange binnenmantel in van gewikkelde vezelversterkte kunststof.
Hoewel een betrekkelijk nietig stukje van de complete energiecentrale, is het een bouwwerk op zich, dat apart is aanbesteed en uiteindelijk maar 10 meter lager wordt dan de Euromast. Haverkort Voormolen ontvangt in totaal 14,1 miljoen euro voor de bouw van de schoorsteen.

Fundering

De reusachtige betonnen ring die de fundering vormt voor de 170 meter hoge toren bevat 2400 kuub beton, ruim de helft van de hoeveelheid die nodig is voor de schoorsteen zelf. De funderingsring werd in september in een stort van 12 uur gerealiseerd met mortel afkomstig van drie verschillende centrales. De ring wordt gedragen door twee rijen van in totaal zestig tubexpalen.

Geen peuken in het beton

Op een prominente plek boven op de glijkist op 150 meter hoogte staat een grote asbak. Opvallend, omdat het op het bouwterrein voor de E.ON centrale alleen op zorgvuldig aangegeven plekken toegestaan is om te roken. Ook buiten. Elke bezoeker van de bouwplaats wordt daarop gewezen tijdens een instructievideo die hij krijgt voorgeschoteld voor hij het terrein op mag. “Maar voor de bouw van de toren hebben we een ontheffing gekregen, zegt assistent uitvoerder Reyer de Jong met een twinkeling in zijn ogen. Hij mag zelf namelijk op zijn tijd ook graag een sigaretje opsteken. “Zouden we een rookverbod uitvaardigen, dan werd dat toch niet nageleefd”, verduidelijkt hij. “Alle peuken zouden zorgvuldig in het beton worden weggemoffeld. E.ON zag ook wel in dat dat de kwaliteit van het werk niet ten goede zou komen en gaf een ontheffing voor de bouwvakkers boven op de schoorsteen.”

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels