nieuws

Begrijpen we waar we mee bezig zijn?

bouwbreed

Beste heer Oskam, Mijn naam is dr.ir. Klaas Koenders en ik ben werkzaam als adviseur Innovatiesystemen en transities bij TNO aan de Businessunit Innovatie en Ruimte. Samen met een collega ben ik in opdracht van SenterNovem bezig met een onderzoek naar het Platform energietransitie Gebouwde Omgeving (PeGO). Hiervoor maken wij een analyse van de werking en dynamiek van het innovatiesys-teem voor energiereductie in de bouwsector en de rol die PeGO hierin speelt. Gezien uw expertise en betrokkenheid, zouden wij u graag willen interviewen over de kansen en barrières voor de innovaties ten aanzien van energiereductie in de gebouwde omgeving en het beleid dat PeGO voert. Is het mogelijk om volgende week hierover een afspraak te hebben? Het interview zal een uur duren.

Beste heer Oskam, Mijn naam is dr.ir. Klaas Koenders en ik ben werkzaam als adviseur Innovatiesystemen en transities bij TNO aan de Businessunit Innovatie en Ruimte. Samen met een collega ben ik in opdracht van SenterNovem bezig met een onderzoek naar het Platform energietransitie Gebouwde Omgeving (PeGO). Hiervoor maken wij een analyse van de werking en dynamiek van het innovatiesys-teem voor energiereductie in de bouwsector en de rol die PeGO hierin speelt. Gezien uw expertise en betrokkenheid, zouden wij u graag willen interviewen over de kansen en barrières voor de innovaties ten aanzien van energiereductie in de gebouwde omgeving en het beleid dat PeGO voert. Is het mogelijk om volgende week hierover een afspraak te hebben? Het interview zal een uur duren.
Voor lezers die nog niet zijn afgehaakt, vat ik het voorgaande kort samen. TNO onderzoekt in opdracht van SenterNovem het beleid van PeGO. In het kader daarvan krijg ik een verzoek om een interview. Ik heb lang gekeken naar de tekst daarvan. Het beroep op expertise en betrokkenheid is zonder meer strelend. Het stimuleert de al van nature aanwezige neiging zo’n vriendelijk verzoek te honoreren. Er is ook iets wat mij er van weerhoudt. Waar gaat het helemaal over? Waarom geeft SenterNovem – een uitvoeringsorganisatie van de overheid – opdracht aan TNO – een structureel met overheidsgeld gefinancierde kennisinstelling – onderzoek te doen naar het Platform energietransitie Gebouwde Omgeving (PeGO) – dat ook al met een opdracht en financiën van de overheid in de weer is?
Even bekruipt mij het gevoel van een horrorscenario, waarbij alles en iedereen met opdrachten en middelen van de overheid bezig is. Het horrorelement wordt versterkt door de gedachte dat al die overheidsgerelateerde instituties onvoldoende zicht hebben op de eigen doelstellingen en de effectiviteit waarmee deze al of niet worden behaald. In zo’n scenario kan het zover komen dat TNO in opdracht van SenterNovem onderzoek doet naar PeGO.
De vraag rijst wat SenterNovem van PeGO wil weten en waarom zij eventuele vragen niet rechtstreeks met de PeGO-leden bespreekt. Het secretariaat van PeGO is immers bij SenterNovem ondergebracht, zodat de personele lijnen kort zijn. Hoe dan ook, kennelijk acht SenterNovem het nodig een adviseur Innovatiesystemen en transities van TNO in te schakelen. Deze heeft ongetwijfeld een intelligente vragenlijst ontwikkeld, voor de beantwoording waarvan respondenten zijn benaderd. Ongetwijfeld zijn ook daar weer overheidsfunctionarissen bij betrokken, naast representanten van marktpartijen, zoals ondergetekende.
Wat me verder bezighoudt, is de vraag wat met de onderzoekresultaten zou kunnen worden gedaan. Als ik meewerk, geef ik als marktpartij veel opgebouwde expertise aan de onderzoeker mee en moet ik maar afwachten of hij deze op een bruikbare en zinvolle wijze benut. Het interview kost slechts een uur, maar de prijs van de aangelegde braindrain kan wel eens onbetaalbaar zijn.
Het betreft een complex onderwerp. De energietransitie in de gebouwde omgeving stelt alle betrokkenen voor een ingewikkelde opgave. Het transitiedenken is gebaseerd op een veronderstelde maakbaarheid van de samenleving, waarbij de overheid een nadrukkelijke rol als regisseur is toegekend.
De cruciale vraag is of de overheid zich met enige kans van slagen met zulke complexe vraagstukken met de daarvoor vereiste diepgang kan en moet bezighouden. Als het gaat om complexe zaken, heeft de bankensector nog zeer recent veel leergeld betaald. Als je je bezighoudt met dingen die je niet begrijpt, krijg je onherroepelijk te maken met onverwachte gevolgen van ondoordachte processen. Zoals de bankencrisis leert, kunnen we ons beter niet bezighouden met dingen die we zelf niet begrijpen. Zo moet ook de overheid zich niet te diepgaand bezighouden met vraagstukken die marktpartijen met veel meer succes en effect kunnen oplossen. Dat voorkomt ook dat TNO in opdracht van SenterNovem onderzoek gaat doen naar PeGO en daarvoor marktpartijen van het werk houdt. Ook al kost zo’n interview maar een uur, de maatschappelijke schade komt ons duur te staan.

Reageer op dit artikel