nieuws

Bouw tilt nog steeds te zwaar

bouwbreed Premium

Hoeveel wegen die hardhouten kozijnen eigenlijk, vraagt inspecteur Irma Beentjes. De uitvoerder moet het antwoord schuldig blijven. Zelfs een telefoontje naar de fabrikant brengt geen helderheid. Veertig, vijftig kilo is de schatting: met twee man nog net te tillen.

Zwaar tillen is een sluipend gevaar

“Het blijft vreemd dat niemand weet hoeveel kozijnen wegen. Daarmee is het verplaatsen ervan ook steeds weer gokwerk.”
Goedkeurend bekijkt inspecteur Beentjes de hijsogen aan de kozijnen die klaar staan voor de 54 nieuwbouwwoningen van het project Meerwijk in de Haarlemse Schalkwijk. “Morgen komt een kraan die ze erin hijst”, licht uitvoerder Bram van Zanten van Regiobouw toe. Alleen de kleine kozijnen op de begane grond worden handmatig geplaatst.
De Arbeidsinspectie pleit voor stickers op kozijnen waarop het gewicht vermeld staat, zodat in één oogopslag duidelijk is hoe er op de bouwplaats mee om gaan. Tot 25 kilo mag iemand alleen tillen, tot 50 kilo mag met twee personen, daarboven zijn hulpmiddelen verplicht.
Regiobouw heeft het plaatsen van de kozijnen uitbesteed aan twee zzp’ers. Het glas komt pas op het allerlaatste moment naar de bouwplaats. Van Zanten heeft bij een eerder project gewerkt met kozijnen waar het glas al in zat. “Het lijkt ideaal, in één keer klaar en meteen winddicht, maar in de praktijk moet je op het laatste moment alle beschadigde ruiten vervangen. Beschermingsfolie helpt nu eenmaal niet tegen een steentje dat van de steiger valt.”
Geen overtredingen dus, maar desondanks krijgt de bouwer een brief van de inspectie waarin hij wordt herinnerd aan zijn toezeggingen dat bij het plaatsen van de kozijnen en het glas hulpmiddelen worden inzet.
Beentjes is van plan vaker langs te rijden en houdt een oogje in het zeil bij alle bouwplaatsen in ‘haar’ regio. Omdat opdrachtgevers van grotere bouwwerken verplicht zijn hun planning aan de inspectie te melden, weet ze precies waar de bouwactiviteiten plaatsvinden.
Even verderop plaatsen twee bouwvakkers kalkzandsteenblokken van 120 kilo per stuk. Daarvoor staat hen een lijmkraan ter beschikking die de blokken keurig op de lijmlaag van de binnenmuur zet. “Eigenlijk werken heel zware materialen heel goed, want niemand komt op het idee om ze met de hand te verplaatsen. Het zijn de twijfelgevallen waarbij het snel mis gaat. Tillen is een sluipend risico. Je merkt niet meteen iets als je een keer zwaar tilt, maar rug, schouders en knieën slijten er wel sneller door.”
Uitvoerder Dolf Valant van Van Lith Bouwbedrijf kan erover meepraten. Hij heeft een nieuwe knie gekregen en geniet eigenlijk van de vut, maar zwaait nog de scepter over de renovatie van de Blauwe flat in de Flemingstraat in Zandvoort. Glasbokken staan keurig opgesteld vlakbij de lift. De zwaarste ruiten wegen 117 kilo, leren de stickers op het glas.
De 38 bewoonde appartementen ondergaan een grondige renovatie: zij worden geschilderd, krijgen nieuwe kozijnen en glas, de betonrot wordt aangepakt, de galerijen verbreed. Het gebouw staat voor en achter in de steigers, toch zitten de nieuwe kozijnen en glas er hier en daar al in. De kozijnen blijken van kunststof en zijn dus relatief licht. Maar het glas is een ander verhaal. Het bouwbedrijf heeft al een speciaal karretje aangeschaft om het glas van de bok naar de appartementen te rijden.
Het laatste stukje, als de ruit in het kozijn wordt geplaatst, vormt wél een probleem, geeft Valant meteen toe. “Dat moet van binnenuit gebeuren. En het is een zware ruit.” Buiten hangt een weliswaar een speciaal kraantje om de oude ruit af te voeren en het kozijn te plaatsen, maar voor Beentjes, die ook dit werk inspecteert, is dat geen excuus: “Voor het van binnenuit zetten van glas zijn ook tilhulpmiddelen op de markt.”
Het bouwbedrijf kan een formele waarschuwing verwachten. De uitvoerder is Beentjes een slag voor en belt meteen met de projectleider.
Het valt Beentjes op dat veel werkgevers positief reageren op de formele waarschuwingen die de inspectie oplegt. Ze hebben belang bij goede werkomstandigheden, maar weten vaak niet precies hoe de normen werken. Meestal is al een oplossing gevonden voordat de inspectie bij een volgend bezoek formeel een boete moet opleggen. “Het is toch al lastig om mensen te vinden”, is een excuus dat de inspecteur vaak hoort. n

Meer tillen dan toegestaan in %

Stratenmakers 48
Betonstaalvlechters 48
Kozijnmonteurs 37
Glaszetters 54
Gevelmonteurs 29
Totaal 44
 Bron: Arbeidsinspectie

Arbeidsinspectie: Het gaat vooral mis bij kozijnen en glas

De Arbeidsinspectie beoordeelde vorig jaar 475 situaties met betrekking tot tillen en concludeerde dat in 44 procent van de gevallen de tilnorm werd overschreden. Het gaat vooral mis bij glas en kozijnen, maar ook betonvlechters en stratenmakers tillen regelmatig te zwaar.
Bij ruim de helft van de inspecties troffen de inspecteurs geen overtredingen aan. Bij driekwart daarvan beschikten de bouwvakkers de over hulpmiddelen als kranen of liften. Bij de rest werd al dan niet bewust gebruik gemaakt van lichte materialen.
De inspecteurs constateerden honderden overtredingen van de tilnormen. Bij 82 procent daarvan bleken wel hulpmiddelen aanwezig, maar die konden door technische en organisatorische beperkingen niet worden ingezet. Vaak staan steigers in de weg, maar ook bij het ontwerp wordt nog nauwelijks nagedacht over de concrete uitvoering. Bij de overige 18 procent werden tijdwinst, kostenbesparing en gemakzucht genoemd als reden voor het ontbreken van hulpmiddelen.
De inspectie constateert dat de direct leidinggevenden de meeste invloed uitoefenen op het gedrag van de mensen op de werkvloer. De indruk bestaat dat uitvoerders wel toezicht houden om te voorkomen dat mensen (dodelijk) vallen, maar veel minder letten op handmatig zwaar tillen. Hoewel recent bliksemonderzoek in de binnensteden aantoont dat bouwvakkers ook met steigers en ladders nog grote risico’s lopen.

Reageer op dit artikel