nieuws

Werken met 3D BIM onontbeerlijk voor partieel aanbesteden

bouwbreed Premium

Door het ‘mislukken’ van aanbestedingen wordt momenteel bij verschillende grote opdrachtgevers gesproken over de mogelijkheid om een werk in delen te knippen, en voor deze delen rechtstreeks opdracht te geven. Een voorbeeld hiervan is de vernieuwbouw van het Rijksmuseum, waar in de normale aanbesteding sprake is van een onacceptabel hoge inschrijfsom. Als het partieel aanbesteden van een bouwproject bedoeld is om tot lagere bouwkosten te komen, is het werken met een integraal 3D BIM volgens Wubbo Hazewinkel onontbeerlijk.

Het werken met een integraal 3D Bouw Informatie Model wordt reeds enige jaren door een aantal koplopers op gebied van bouwvoorbereiding met veel succes toegepast. Het Corpusgebouw in Oegstgeest is een voorbeeld van een succesvolle realisatie dankzij de essentiële veranderingen in de bouwwereld. Dit technisch complexe gebouw, gedeeltelijk in de vorm van het menselijke lichaam, zou volgens de gebruikelijke bouwtradities niet zo vlot gerealiseerd kunnen worden. Op de traditionele manier zou het ongetwijfeld een bron van conflicten hebben gevormd, met grote overschrijdingen van budgetten en bouwtijd. Dat dit hier allemaal goed ging, komt met name doordat het bouwteam in een vroeg stadium besloten heeft om af te stappen van de traditionele communicatiedragers zoals tekeningen en bestekken. Het Corpus gebouw werd daarentegen geheel met geavanceerde driedimensionale computertechnieken uitgewerkt in een 3D BIM.

Moeilijkheidsgraad

Zo’n werkwijze is niet nieuw. Reeds eerder, in de zomer van 2005, sprak de toenmalige minister Peijs bij de opening van het Spoorwegmuseum in Utrecht haar bewondering uit over de aanpak van dit project. Om het complex binnenstedelijke gebouw op tijd en binnen budget te kunnen realiseren, koos museumdirecteur Paul van Vlijmen toen bewust voor een totaal andere aanpak. Hij schakelde voor de nieuwbouw de Amsterdamse architecten en ingenieurs 3D BluePrint in, omdat dit bureau in ons land absolute koploper is in het werken met 3D BIM en nieuwe communicatietechnieken. Ook het Corpusgebouw werd op deze wijze door 3D BluePrint succesvol afgerond.
Het ging bij deze twee voorbeelden hoofdzakelijk om de technische moeilijkheidsgraad, maar ook de financiële voordelen spreken voor zich. Een 3D BIM maakt de communicatie over een bouwproject volkomen duidelijk en inzichtelijk. Bij een partiële aanbesteding vanuit een 3D BIM weet iedereen wat zijn specifieke taak is op gebied van levering en productie en zijn de calculatiemethode en de prijsvorming volkomen inzichtelijk. Als we ons voorstellen dat in het traditionele werkproces bij ieder project tientallen verschillende mensen op basis van 2D tekeningen kostencalculaties maken voor hun onderdelen, zal het duidelijk zijn dat niet iedereen zich hetzelfde beeld kan vormen van wat ruimtelijk moet worden uitgevoerd. Deze verschillen in beeldvorming leiden tot interpretatieverschillen en onzekerheden. Die onzekerheden worden in de traditionele bouw afgedekt door de ingebouwde marges in de begrotingsmethoden. Alleen met een integraal 3D BIM als communicatiemiddel wordt voorkomen dat deze interpretatieverschillen ontstaan.

Voorbeeld

Dit kan met een heel eenvoudig voorbeeld worden geïllustreerd. Laten we als onderdeel van een bouwtekening een betonbalk nemen met kruising van een installatietechnische leiding. Daarbij ontstaan in het prijsvormingsproces al snel interpretatieverschillen bij de betrokken partijen. Met menselijk nadenken en het interpreteren van de verschillende tekeningen die ‘over elkaar’ moeten worden gelegd, kunnen verschillen inzichten ontstaan die ongetwijfeld invloed hebben op de prijsvorming.
De leverancier van de geprefabriceerde beton vraagt zich af of er een sparing moet komen.
De leverancier heeft geen idee van het soort leiding en doet een aanname. Een sparing heeft consequenties voor de wapening. In hoeverre de resterende opening naderhand nog afgedicht moet worden, eventueel brandwerend, is hem ook niet bekend. Hij zal in ieder geval ‘iets’ rekenen voor het gat.
De installateur vraagt zich af of er wel een sparing zal zijn. Normaal gaat de installateur uit van het probleemloos en rechtdoor kunnen monteren van zijn leiding. In zijn overwegingen komt ook aan de orde om de leiding desnoods onder de balk door te leiden. Zal hij de twee extra bochtstukken inclusief montage in zijn begroting opnemen? De hoofdaannemer voorziet dat er een conflict kan ontstaan, en zal waarschijnlijk in zijn begroting meenemen dat er geen sparing is gerekend bij zijn betonleverancier. Hij neemt dus in zijn begroting mee dat er een gat geboord zal moeten worden.
Zo zien we dat over dit eenvoudige voorbeeld door de drie meest betrokken partijen verschillend kan worden gedacht. Het is niet uitgesloten dat de gebrekkige manier waarop we door middel van platte tekeningen communiceren de opdrachtgever drie keer betaalt voor deze eenvoudige kruising.
Deze miscommunicatie kan in ieder geval niet ontstaan door het werken met een integraal 3D BIM. Door alle informatie in hetzelfde 3D model te verzamelen, wordt voor ieder duidelijk en inzichtelijk wat wordt bedoeld en wat er gerekend moet worden. Immers de selectie van alle prefab beton onderdelen uit het 3D BIM geeft automatisch aan dat er een leiding door de betreffende balk loopt. Als de betonleverancier zelf via internet toegang heeft tot het 3D BIM, kan hij zien dat er een leidingkruising is, en tevens informatie krijgen over het soort leiding. Omdat nog niet iedere leverancier werkt met 3D BIM, zal de centrale beheerder van het 3D BIM voorlopig zelf selecties uit het model maken ten behoeve van de betonleverancier.
Daarop is duidelijk aangeven waar en welke sparing moet worden aangebracht.

Totaalmodel

Hetzelfde geldt voor de installateur. Hij ziet in het totaalmodel, en ook in de selectie van alleen de installatieonderdelen, dat deze kruising voor hem geen probleem zal opleveren. Een sparing op de juiste plaats en van de juiste afmeting garandeert hem een probleemloze montage van de leiding en op basis van de juiste handelslengte.
Juist bij partieel aanbesteden, waarbij in dit eenvoudige voorbeeld rechtstreeks aanbiedingen worden gevraagd van de betonleverancier en de installateur, is het cruciaal dat de informatie volledig is. Met de traditionele tekeningen is dat nu eenmaal nagenoeg onmogelijk, zeker nu het produceren van tekeningen steeds meer een probleem vormt op gebied van beschikbare mankracht en technische kennis. Het huidige capaciteitstekort bij de bouwbedrijven, in combinatie met de steeds groeiende mogelijkheid van producenten en leveranciers om hun producten gemonteerd in het werk te leveren, maakt partieel aanbesteden aantrekkelijk. Vooral ook omdat de praktijk leert dat er bij producenten en leveranciers veel minder sprake is van een capaciteitstekort. Assembleren van halfproducten is nu eenmaal minder gebonden aan het traditionele bouwvakkerswerk. Maar dan zal de informatie toegesneden moeten zijn op deze productiemethode van bouwprojecten. Om deze redenen is het werken met een integraal 3D BIM een absolute noodzaak bij het partieel aanbesteden.

Reageer op dit artikel