nieuws

Bouwconstructie kan stukken lichter

bouwbreed

Geen beton, geen staal, geen vlakglas. Met die beperkingen gingen modeontwerpers, vormgevers en ingenieurs aan de slag om gebouwen te ontwerpen. Want constructies kunnen stukken lichter.

De resultaten van deze exercitie zijn sinds deze week te bezichtigen bij kunstcentrum Stroom in Den Haag. Initiator is Ed van Hinte, die co-auteur is van meerdere boeken over licht bouwen. Om zich niet tot papier te beperken, maar ook in de praktijk een aanzet te geven tot lichtere constructies, richtte hij anderhalf jaar terug de stichting Lightness Studios op.
Daarmee zette hij afgelopen tijd drie groepen ontwerpers aan het werk, afkomstig van heel verschillende disciplines. Opvallend is dat hij naast architecten, productvormgevers en lucht- en ruimte-vaartingenieurs ook mod-ontwerpers bij zijn experiment betrok, omdat zij gewend zijn met textielen te werken. Vooral van met ‘bevroren’ textielen verwacht Lightness Studios veel in de vorm van zelfdragende gevels waarin meerdere functies zijn geïntegreerd.
De bescheiden tentoonstelling in Den Haag schiet heen en weer tussen heel concrete ontwerpen en heel conceptuele. Tot de eerste categorie hoort de Fibercore-brug die sinds dit voorjaar in Lelystad een kanaal overspant. Door de brug te beschilderen en uit te rusten met een roestvaststalen leuning wordt de gebruikers bewust niet het gevoel gegeven dat ze over een koolstof oeververbinding fietsen of lopen. Daarvoor wekt kunststof bij consumenten volgens Van Hinte op dit moment nog te weinig vertrouwen. Een volgende brug waaraan Fibercore werkt wordt niet als betonnen maar als houten constructie vermomd.
De meer conceptuele ontwerpen uit de tentoonstelling hebben geen last van die beperking en tonen hun bijzondere constructieprincipe open en bloot. Op meerdere maquettes is een plekje ingeruimd voor een bus pur-schuim, die in werkelijkheid een heuse vrachtwagen voorstelt. Daarmee worden ter plekke dubbelwandige dunne vloeren volgeschuimd, zodat een licht maar stijf sandwichmateriaal ontstaat. Ontwerper Bertjan Pot schuimt zelfs de wanden vol, die worden aangevoerd als textielen zakken.
Ter plekke volschuimen is ook een van de uitgangspunten van de opdracht die Van Hinte de ontwerpers meegaf. In principe mogen alleen op trek belaste materialen worden aangevoerd. Voor afvoeren van de drukkrachten moeten zoveel mogelijk materialen die ter plekke voorhanden zijn, worden gebruikt, zoals zand, water en lucht. Er moet zo min mogelijk heen en weer worden gereden met bouwmaterialen.

Schuimkolom

In een vitrine van de expositie in Den Haag ligt een fraaie kolom die ontwerper Pot op dezelfde manier maakte als zijn volgeschuimde wanden. De kolom bestaat uit een langgerekte hoes waarop hij op een paar plaatsen stiksels heeft aangebracht. Door hem vol te schuimen ontstaat een soort gevlochten structuur. Volgens Van Hinte zou de kolom zo in een gebouw kunnen worden toegepast en een dragende functie kunnen vervullen. Met gesloten cellen schuim kunnen de krachten als trekkrachten via de celwanden worden afgevoerd.
Uit dat doodsimpele idee blijkt volgens Van Hinte eens te meer het nut van het inschakelen van ontwerpers uit heel andere disciplines voor het vernieuwen van de bouw. Bertjan Pot werkte vroeger als ballonclown en leukte kinderpartijtjes op met allemaal bijzondere creaties uit ballonnen. “Vanuit die praktijkervaring kwam hij op zijn opvallende schuimkolom, een ontwerp waar je met geen enkel computerontwerpprogramma zou zijn opgekomen.”

Routine

Ook de verfrissende blik van de modeontwerpers beziet Van Hinte in dat licht. “Ze hebben een veel grotere routine in ontwerpen dan architecten. De laatsten maken gemiddeld drie ontwerpen per jaar, die ze vervolgens met hand en tand moeten verdedigen bij allerlei partijen die net iets anders willen. Modeontwerpers maken verdeeld over vier seizoenscollecties wel driehonderd ontwerpen per jaar. Ze hebben daardoor de routine ontwikkeld om met een paar pennenstreken een idee heel raak vorm te geven.”
De tentoonstelling Building Lightness is samen met twee verwante tentoonstellingen, Su­peruse en Cradle to Cradle nog tot 11 november te zien bij Stroom in Den Haag, www.stroom.nl.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels