nieuws

Verschillende perspectieven op ruimte

bouwbreed

In mei publiceerde het Ruimtelijk Planbureau (RPB) een uitgebreide studie over snelwegpanorama’s. Het uitzicht vanaf de snelweg verdwijnt in hoog tempo. Je zou zeggen: een goede reden tot zorg.

In mei publiceerde het Ruimtelijk Planbureau (RPB) een uitgebreide studie over snelwegpanorama’s. Het uitzicht vanaf de snelweg verdwijnt in hoog tempo. Je zou zeggen: een goede reden tot zorg.
Toch laten ruimtelijke problemen zich niet zo snel en zo eenvoudig beoordelen. Wat dat betreft ben ik wel eens jaloers op mijn collegae van het CPB. Die hebben altijd de beschikking over een tamelijk simpele meetlat: de economische groei, waarvan bijna iedereen wel voorstander is. Draagt een maatregel bij aan de economische groei, dan is het een goede maatregel; zo niet, dan is hij verkeerd.
Bij ruimtelijke problemen ligt het vaak een stuk ingewikkelder. Zie de verdwijnende snelwegpanorama’s. Sommige mensen maken zich zorgen over de teloorgang van het Nederlandse landschap, anderen kan het niets schelen. Derden menen dat bedrijventer-reinen langs de snelwegen de Nederlandse economie ten goede komen – waarin ze vast voor een deel gelijk hebben – en dat we om die reden ons minder moeten bekommeren om de snelwegpanorama’s
En nog anderen menen dat zij typisch een voorbeeld zijn van dienstautoplanologie, zoals Pieter van Geel het beleid van een vorige minister van VROM eens typeerde. Een planbureau dat zich met ruimtelijke vraagstukken bezighoudt, het mijne, zal dan ook altijd moeten aangeven in welk perspectief een bepaalde ontwikke-
ling positief dan wel negatief is. Welk perspectief voorrang moet hebben, is uiteindelijk een politieke keuze.
In het debat over ruimtelijke problemen strijden vaak vijf perspectieven om voorrang.
Vanzelfsprekend kunnen we een ruimtelijke ontwikkeling beoordelen in het licht van de economische doelmatigheid. Laten we maar even aannemen dat de vele nieuwe bedrijventerreinen langs de snelwegen bijdragen aan de toename van onze welvaart. Om die reden zou mijn oordeel over het verdwijnen van snelwegpanorama’s dus positief moeten zijn. Maar wat te denken van de ‘beeldkwaliteit’ van Nederland – dozen langs de snelweg – of de ‘culturele identiteit’ – de oer-Hollandse polders die aan het zicht worden onttrok-ken?
We kunnen moeilijk beweren dat het verdwijnen van de snelwegpanorama’s de beeldkwaliteit van Nederland ten goede komt en al evenmin ontkennen dat die ontwikkeling een aantasting is van het voor Nederland kenmerkende landschap.
Ook zouden we ruimtelijke ontwikkelingen moeten bezien vanuit het perspectief van ‘sociale rechtvaardigheid’ – de uitzicht ontnemende nieuwbouwlocaties bieden wel meer mensen kans op een fatsoenlijke woning – en, niet te vergeten, de ‘ecologische vitaliteit’.
Als ik al deze perspectieven bij elkaar optel, blijf ik persoonlijk overigens van mening dat het verdwijnen van de snelpanorama’s moet worden bestreden.
Om een heel simpele reden: al die bedrijventerreinen hoeven helemaal niet zo groot te zijn
om de welvaart van Nederland met eenzelfde kracht te bevorderen.
Prof.dr. Wim Derksen
Directeur van het Ruimtelijk Planbureau (RPB),
Den Haag
column@rpb.nl

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels