nieuws

Koudwatervrees bouwrisico’s is ongepast

bouwbreed

Topopdrachtgevers etaleren hun geheimen niet graag als het om ingeschatte bouwprocesrisico’s gaat. Ze zijn huiverig om bouwers openheid van zaken te geven en komen liever met risicolijsten waar opdrachtnemers zich aan moeten houden. Een defensieve houding, die zich later wreekt. Want wat je verstopt, komt altijd naar boven, stelt Bert Roelofs .

Topopdrachtgevers etaleren hun geheimen niet graag als het om ingeschatte bouwprocesrisico’s gaat. Ze zijn huiverig om bouwers openheid van zaken te geven en komen liever met risicolijsten waar opdrachtnemers zich aan moeten houden. Een defensieve houding, die zich later wreekt. Want wat je verstopt, komt altijd naar boven, stelt Bert Roelofs .
Opdrachtnemers hebben zo hun eigen risicoanalyse en anticiperen op de toekomst. Dan komen de disputen en claims tot 15 procent en hoger van de aanneemsom. Met duidelijkheid en waar zinnig en mogelijk een gemeenschappelijke risicoaanpak verloopt het proces beter, is er onderling vertrouwen, zijn er minder fouten en ben je uiteindelijk goedkoper uit.

Scherper

Waar opdrachtgever en bouwer nu nog tegenover elkaar staan, daar moet binnen vijf jaar sprake zijn van transparantie over de risico’s in het bouwproces dat men samen aangaat. Dat is de doelstelling van RISNET, dat van defensief naar communicatief risicomanagement wil. Risico’s benoemen, registreren, waarderen, analyseren en beheersmaatregelen treffen. Bovendien risico’s adresseren en toedelen. Kortom, noem alle onderdelen van modern risicomanagement maar op.
Op het moment dat partijen de bal in het midden van hun speelveld brengen en bespeelbaar maken, zie je bouwprocessen aan kwaliteit winnen. Kwaliteit in de breedste zin van het woord. Of men moet gek zijn op faalkosten, juridisering van contracten, claimgedrag et cetera, want dan kun je op de huidige weg doorgaan. Waarbij het allemaal alleen nog een stapje scherper wordt. Het past daarom niet om nog koudwatervrees voor bouwrisico’s te hebben. Men zal er snel doorheen moeten.
Gelukkig zien we dat bij een aantal (grote) projecten risicomanagement wordt omarmd. Niet alleen dankzij technische instrumenten en methoden, maar vooral dankzij structuur, rust en helderheid. Want risicoanalyse-instrumenten kennen wij al jaren.
De bouwers gebruiken die sinds de tijd van de standaard UAV, waarbij alle risico’s in uitvoering, tijd en kwaliteit bij hen kwamen te liggen. Vervolgens werden de methoden ingezet bij alle nieuwe typen contractvormen van design&construct tot publiek private samenwerking (pps), om ook het stuk ontwerp, onderhoud en exploitatie mee te nemen. Vooral dit laatste vraagt om creatieve risicobenadering. Het is een goed begin, maar nog lang niet voldoende. Want risicomanagement blijft daarbij nog steeds op het bordje van de bouwer liggen, terwijl de opdrachtgever soms de hem bekende risico’s voor zich houdt. Een bouwer kan best anticiperen op gebruikelijke risico’s, maar het moet geen gokken worden omdat zaken worden verzwegen.
Omgekeerd moet de aannemer zich niet rijk rekenen doordat hij omissies van de opdrachtgever later gaat afstraffen, inclusief claimgedrag. Je kunt tegenover elkaar blijven staan of er een gemeenschappelijk risicodomein van maken. Geloof me, dit laatste werpt z’n vruchten af. Met bekende ontsporingrisico’s van zo’n 2 tot 5 procent in de woningbouw, zo’n 5 procent in de utiliteitsbouw, 5 tot 15 procent in de gww en 20 procent in de baggersector wil je het proces écht wel beter beheersen. Daar zit namelijk de winst. Ik beken onmiddellijk dat dit slechts persoonlijk geschatte cijfers zijn, maar ze zullen dicht in de buurt van de waarheid liggen. Ik teken ook aan dat je technische faalkosten niet op voorhand voorkomt. Slecht weer, wijzigingen tijdens de rit, onvoorziene zaken, ze gebeuren toch. Maar er zijn zoveel alledaagse ervaringen die je met elkaar kunt delen, dat alle partijen daar direct voordeel van hebben. Daarom is het belangrijk dat wij naast de analyse-instrumenten ook praktische tools hebben ontwikkeld op basis van opgetekende ervaringen. Handleidingen op grond van de meest gemaakte fouten. Kenniskaarten die antwoord geven in situaties. Een soort spoorboekje dat bouwpartijen wegwijs maakt als ze risico’s zien opduiken. Ik ben ervan overtuigd dat wij met deze methodieken de brede invoering van risicomanagement in de bouw verder helpen. Dat we echt gaan communiceren over gezamenlijke risico’s.

Olievlek

Op papier kunnen wij bouwen. In de praktijk loopt het vaak spaak. Veelal omdat we niet met elkaar praten. Techneuten communiceren sowieso slecht. Ik heb ervaren dat de beste projectleiders mensen zijn die goed kunnen communiceren. Daarom zijn wij er met al die tools – hoe mooi ook – zeker nog niet. Reden waarom de deelnemende, bouwbrede partijen in RISNET mensen hebben voorgedragen die onder auspiciën van CUR en CROW als ambassadeurs c.q. leermeesters mensen in het veld gaan trainen in communicatief risicomanagement. In het werkelijk en praktisch communiceren met betrokken partners in projectonderdelen. Maar ook in het eigen bedrijf, in hun sector, in hun branche. Als een olievlek moeten we deze methodiek van communicatief risicomanagement gaan gebruiken.
Je kunt natuurlijk in je eentje prachtige checklisten invullen en risicologboeken bijhouden, maar als je over de output daarvan niet communiceert met anderen, blijven risico’s ‘binnenskamers’.

Beloeren

Door te praten over het hoe, wat en waarom deel je risicomanagement. Heb ook het lef om bij voorbeeld een half uur uit je eigen project te treden en dit van afstand te beschouwen.
Volgens Fred Jonker, programmamanager RISNET, is geconstateerd dat deze simpele manier van werken op een bijzonder snelle manier kan bijdragen in het doorzicht van de projectleider om te zien waar het proces goed of fout loopt. En als het dan fout loopt, om dan te beoordelen met wie je het waarover moet hebben om de zaak weer vlot te trekken.
U zult versteld staan hoeveel vertrouwen dit schept en hoeveel risico’s hierdoor worden beheerst. Ja, men moet zich opener en dus kwetsbaarder opstellen. De échte kwetsbaarheid zit echter in het elkaar blijven beloeren. In het verstoppertje spelen. Vanuit RISNET bieden we de ondersteuning om projecten beter te beheersen. We zijn gevraagd om in het bouwproces op de A2 Utrecht-Amsterdam ondersteuning te bieden op het terrein van de communicatie over risico’s tussen de partijen. Dat doen we graag vanuit de overtuiging dat het werkt.
Bert Roelofs
RISNET, Kennisnetwerk Risicomanagement,
www.risnet.nl

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels