nieuws

‘Innovatieve’ contractenzijn gewoon anders

bouwbreed

In discussies over het onderwerp is het lastig dat er geen sprake is van een éénduidige terminologie. Met het begrip ‘innovatief aan-besteden’ wordt veel meer bedoeld dan alleen het selectieproces. Het betreft een heel andere opzet van het bouwproces. Daarentegen wordt met ‘Europees aanbesteden’ alleen het transactieproces be-doeld, dus de manier waarop een partij wordt geselecteerd. Er be-staat dus een verschil tussen uitbesteden en aanbesteden.

In discussies over het onderwerp is het lastig dat er geen sprake is van een éénduidige terminologie. Met het begrip ‘innovatief aan-besteden’ wordt veel meer bedoeld dan alleen het selectieproces. Het betreft een heel andere opzet van het bouwproces. Daarentegen wordt met ‘Europees aanbesteden’ alleen het transactieproces be-doeld, dus de manier waarop een partij wordt geselecteerd. Er be-staat dus een verschil tussen uitbesteden en aanbesteden.
Het uitbesteden is dan de wijze waarop het totale proces georganiseerd is, met een specifieke verdeling van taken en verantwoordelijkheden voor iedere deelnemende partij. Het gaat dan dus om de keuze van de contractvorm. Voorbeelden daarvan zijn het klassieke model, het bouwteam, D0x26C, turn-key, en DBFM. Al deze vormen kunnen gerangschikt worden in één van de volgende drie hoofdgroepen: het traditionele contract (scheiding tussen ontwerp en uitvoering); het geïntegreerde contract (ontwerp en bouw in één hand); life-cycle contracten (dus inclusief de exploitatie van de bouwopgave). Het aanbesteden heeft in dit kader alleen het karakter van het selectieproces. Het bestaat dan uit een stelsel van regels, die ertoe moeten leiden dat de geselecteerde partij de beste keuze is, uit-gaande van de eisen die de opdrachtgever stelt. De contractvorm is dan een gegeven. Voorbeelden van regels die op dit gebied gelden zijn de RAW of de nieuwe aanbestedingswet.

Scheiding

In de praktijk passen de belanghebbenden de traditionele con-tracten nog steeds het meest toe. Hierbij is sprake van een duidelijke scheiding tussen ontwerp, uitvoering en exploitatie van het project. Die scheiding is zichtbaar in alle aspecten: verdeling van werkzaamheden tussen verschillende partijen, toedeling van verantwoordelijkheden, contractvorming, wijze van aanbesteden etcetera. Onderstaand is in een schema aangegeven welke ver- antwoordelijkheden bij de verschillende contractvormen worden gecombineerd. Bij de geïntegreerde contracten worden de verantwoordelijkheden voor het ontwerp (of een deel daarvan) en de uitvoering bij één partij neergelegd. Dat heeft gevolgen voor de invloed van de opdrachtgever, de vraagspecificatie, de wijze van toezicht, de risicoverdeling, etc. Voorbeelden van geïntegreerde contracten zijn Design0x26Con-struct, Engineering0x26Construct en Turn-key. De derde hoofdstroming – de life-cycle modellen – combineert niet alleen ontwerp en uitvoering in één hand, maar voegt daar ook (een deel van) de exploitatie-verantwoordelijkheid aan toe, en soms ook de financiering. Bij dit soort modellen vergt de voorbereiding veel tijd, omdat bij de aanbestedingsprocedure heel veel moet zijn vastgelegd. Ook is de vraagstelling anders, omdat de aanbieder wordt beoordeeld op gebruikseisen tijdens de exploitatiefase en niet op het resultaat van de uitvoeringsfase. Voorbeelden van deze modellen zijn Design, Build and Operate (DBO) en Design, Build, Finance and Maintain (DBFM).
Maar zijn de innovatieve contractvormen nu werkelijk nieuw of gewoon anders? Wie kritisch kijkt in andere sectoren binnen de bouw dan de GWW, ziet ineens heel veel geïntegreerde contract-vormen.

Florence

Hele bedrijventerreinen worden volgezet met D0x26C gebouwen, in de procesindustrie worden kostbare installaties via turnkey gerealiseerd. Ook het verleden laat volop voorbeelden zien. Eén van de meest aansprekende is de Dom van Florence, gebouwd in de 15e eeuw. Middels een prijsvraag won Brunelleschi de opdracht voor de bouw van de koepel, die hij niet alleen ontwierp, maar ook daadwerkelijk realiseerde. Nu zouden we dat D0x26C noemen, of zelfs turnkey. Het is dus allemaal niet zo innovatief, maar gewoon anders. En met de bovenstaande structuur kan de discussie ook de juiste proporties krijgen.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels