nieuws

Machinaal straten strandt nog op onwil

bouwbreed

CRH Clay Products voerde begin jaren negentig al de eerste experimenten uit met machinaal bestraten. Maar volgens Theo van Baal, één van Nederlands grootste producenten van straatbakstenen, zijn de initiatieven van de toeleverancier tot nu toe gestrand op onwillige opdrachtgevers en aannemers.

Alsof het zijn eerste kind is laat Van Baal trots de fotoboekjes zien. “Kijk, bij de bouw van de Arena in Amsterdam in 1996 hebben wij pakketten aangeleverd voor machinaal bestraten.” Op de foto staat een stratenmaker die met een grote klem net een vierkante meter straatbakstenen in het zand drukt.
En dat was in die tijd niet het enige project. In 1990 maakte Kleiwarenfabriek De Bylandt, die in 2004 is overgenomen door het Ierse bouwstoffenconcern CRH, in Den Haag het machinaal bestraten van de Sillestraat mogelijk. Voor het project was zelfs internationale belangstelling. Van Baal: “We hebben voor die straat een hele nieuwe steen ontwikkeld.”
De speciaal voor het machinaal bestraten gemaakte baksteen van CRH is aan de onderkant iets breder dan aan de bovenkant. Hierdoor ontstaat tussen de stenen een smal spleetje dat door de straatmaker wordt opgevuld met zand. Het zand is nodig om te voorkomen dat de stenen tegen elkaar klappen en afsplinteren als er bijvoorbeeld een vrachtwagen over de weg rijdt.
“Worden bakstenen met de hand gelegd, dan zorgt de straatmaker er voor dat er een laagje zand tussen de stenen zit. Maar de huidige machines doen dat niet. Daarom hebben we deze steen gemaakt.”
Met de speciale steen, zo benadrukt Van Baal, is wel één probleem van het machinaal bestraten opgelost. Maar zijn nog lang niet alle obstakels van de weg gehaald.
Het grootste probleem is volgens de steenbakker dat de markt nog niet klaar is voor het machinaal bestraten. “Zo’n bestratingsmachine is duur. Weinig aannemers hebben er dus een. Daarnaast besteden hoofdaannemers en gemeenten bestratingswerk altijd tegen de laagste prijs aan. Geld voor innovaties is er dan niet.”
De gespannen verhouding tussen het machinaal bestraten en de baksteen heeft alles te maken met het productieproces. “We strooien wat zand in de bak waarin de vorm van de steen wordt gemaakt zodat die er makkelijker uitkomt”, legt Van Baal uit. En dat zand is weer een probleem voor de bestratingsmachines. Want die maken gebruik van zuignappen. En door het zand krijgen de machines moeilijk grip op de stenen.

Probleem

Het kleine formaat van veel toegepaste typen baksteen is nog een probleem. Veel bakstenen worden gemaakt op het waalformaat, een elegant smal steentje. En de zuignappen van bestratingsmachines hebben door het beperkte oppervlak moeite om daar grip op te krijgen. Betonstenen, die veel vaker in grotere formaten worden toegepast, hebben van dat probleem volgens Van Baal veel minder vaak last.
Voor een oplossing van het probleem kijkt CRH verwachtingsvol naar het Ermelose Robostreet dat een machine heeft gebouwd die geen grote pakketten legt maar met een robotarm elke steen afzonderlijk neerlegt. “Ze hebben daar een goed idee. We denken dat die machine wel eens het ei van Columbus zou kunnen zijn.”

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels