nieuws

Virtueel bouwen en Second Life hebben ook in bouw de toekomst

bouwbreed Premium

Tekenen, plannen en calculeren met alle betrokken partijen in één virtuele wereld. De mogelijkheden met 3D, 4D en 5D lijken oneindig. Revolutionaire ontwikkelingen blijven echter uit, omdat de Nederlandse bouwer vooralsnog de kat uit de boom kijkt.

In opdracht van Rijkswaterstaat, PSIBouw, Bouwend Nederland en CROW begeleidt softwareleverancier Cadvisual een 4D-simulatie die de verbreding van 30 kilometer A2 tussen Utrecht en Amsterdam behelst. In een virtuele wereld worden de planningen van vijf hoofdaannemers en al hun onderaannemers op elkaar afgestemd.
Sinds december 2006 wordt bedrijfsvertrouwelijke informatie verzameld. Vanaf dit najaar zal de informatie wekelijks worden geïnterpreteerd en geüpdatet, waarbij Cadvisual optreedt als BIM-beheerder. “De BIM-beheerder is een soort accountant die vertrouwelijk alle gegevens verzamelt en vertaalt naar beelden”, aldus Joost Wijnen, technisch directeur van Cadvisual Groep. Volgens hem geldt de 4D-pilot, die planningen moet optimaliseren, voor de infrastructuur als wereldwijde primeur.
Om aan te geven waar virtueel bouwen over gaat, gebruikt Wijnen de Toren van Babel als metafoor. “De toren werd niet afgebouwd, omdat eenieder een andere taal sprak en het object op andere wijze oppakte.” Virtueel bouwen bevordert volgens Wijnen simpelweg de communicatie. Op dit onderdeel valt volgens de directeur veel winst te behalen. “Het NIST, de Amerikaanse TNO, heeft ooit berekend dat falende communicatie de bouw in de VS 15,8 miljard euro per jaar kost. In Nederland is dat bedrag begroot op 5 miljard euro per jaar.”
Fouten in de planning of in het logistieke proces zijn volgens Wijnen zonder beeldmateriaal snel gemaakt. Zeker als verschillende berekeningen en tekeningen ‘onnodig’ door alle partijen uit de bouwketen opnieuw worden gedaan.

5D

4D is simpel gezegd een koppeling van de 3D-cad aan de factor tijd. Met behulp van 4D kunnen cijfers worden gekoppeld aan tekeningen. Een fout waar op papier al snel overheen gelezen wordt, drijft in een real-time 4D-model direct boven.
Aan een 4D-techniek kan ook de factor calculatie worden gehangen. In dat geval ontstaat 5D. Hoewel Cadvisual eind dit jaar een oplossing op de markt brengt, is de Nederlandse bouw nog niet klaar voor 5D. “3D of 4D gebruiken alleen al vraagt om samenwerking en transparantie. Tot voor kort werd vooral dat laatste nog als bedreiging gezien in de bouw.”
Op het gebied van aan bouw gerelateerde 3D-software bestaat een uitgebreid aanbod, dat voor een groot deel in Scandinavië en Finland wordt ontwikkeld. Er zijn producten die de terrorismebestendigheid van een gebouw in beeld brengen. Andere toepassingen toetsen de rolstoeltoegankelijkheid van gebouwen, de lengte van vluchtwegen in relatie tot verordeningen of de mate waarin een gebouw energiezuinig is. Er bestaat ook software die de logistieke problemen in de toekomstige bouwput toont. Zodra iets in de planning verandert, valt in één oogopslag te zien welke consequenties dat heeft voor het vervolgproces. De 3D-analyse met conflictcontrole geeft aan of het aantal berekende kolommen voor een parkeergarage in werkelijkheid geen overlap oplevert.

Toetsing

Handig is ook het product dat ontwerptekeningen automatisch toetst aan het Bouwbesluit. In Nederland is er vooralsnog geen bouwbedrijf dat hierin investeerde. Wijnen kan het zich wel voorstellen; de kosten zijn hoog en de regelgeving verandert snel. De algemene verkoop van virtuele bouwproducten komt moeizaam van de grond, omdat de traditionele bouwbedrijven er niet direct de meerwaarde van inzien. “Of personen kunnen de producten intern niet verkopen”, aldus Wijnen.
Wijnen, die opgroeide in de bouw, verbaast zich over deze ‘conservatieve’ opstelling die hij ook bij zijn vader ziet. “Zijn familiebedrijf bestaat al honderd jaar. Ik begrijp niet dat hij nog steeds tekeningen van architecten opmeet om prijsberekeningen te maken. Als ik een tekening krijg, wil ik de bijhorende informatie hebben.” Aanvankelijk dacht Wijnen dat de manier van werken kenmerkend was voor kleinere bedrijven. Maar toen hij na zijn schildersopleiding in een bedrijf van vijfhonderd man kwam te werken, moest hij zijn mening bijstellen. “Het bleek daar precies zo te gaan. Iemand verwoordde het als volgt; bouwbedrijven bouwen elke keer een nieuw prototype.’ Dat komt omdat er elke keer andere partijen aan tafel zitten.”

Revolutie

Met compagnon Mik van Leeuwen begon Wijnen in 2003 Cadvisual. Omdat de producten maar mondjesmaat werden verkocht, biedt het bedrijf sinds kort ook maatwerk en advies. Wijnen bemerkt een hoopvolle kentering.
“Tot een jaar geleden zeiden aannemers; ‘wat moet ik hiermee?’ Langzaam constateer ik dat de grote en middelgrote bedrijven 3D oppikken.” Omdat ook opdrachtgevers, banken en verzekeraars beginnen in te zien dat in de bouw onnodige kosten worden gemaakt, voorziet Wijnen op korte termijn een virtuele revolutie. Om aansluiting te houden met nieuwe generaties is deze ommekeer zijns inziens van belang. “De populariteit van Second Life (internationale virtuele wereld waarin mensen in een 3D-omgeving een tweede leven leiden, red.) bewijst dat.”
Niet geheel toevallig gaat Wijnen met IBM in gesprek over Second Life. “IBM wil bekijken in hoeverre het BIM (Bouw Informatie Model) daaraan kan worden gekoppeld.” Waar de grens van digitaal bouwen ligt? “Dat weet je nooit.”

Reageer op dit artikel